Trung QuốcTừng là 'hiện tượng mạng' vì hình ảnh tuềnh toàng, hài hước, "thần đồng" Wei Dongyi lại gây sốt vì giành giải khoa học công nghệ danh giá.
Giải thưởng Khoa học và Công nghệ quốc gia của Trung Quốc năm 2025 được công bố ngày 8/7. Theo website Đại học Bắc Kinh - nơi Wei Dongyi đang là phó giáo sư (associate professor), anh cùng cộng sự Zhang Zhifei đã đoạt giải nhì ở hạng mục Khoa học Tự nhiên.
Công trình giúp cả hai đoạt giải là một nghiên cứu toán học về cơ chế chuyển tiếp của dòng chảy. Nó cung cấp các công cụ lý thuyết mới để hiểu quá trình chuyển đổi từ dòng chảy tầng sang dòng chảy rối.
Trước đó, cả hai là đồng tác giả hàng loạt bài báo trên các tạp chí toán học hàng đầu thế giới về phương trình Navier-Stokes, phương trình Euler và lý thuyết phương trình vi phân phi tuyến.
Nhà toán học Wei Dongyi. Ảnh: Đại học Bắc Kinh
Wei Dongyi (Vi Đông Dịch) sinh năm 1991, từng là "hiện tượng mạng" tại Trung Quốc sau một video phỏng vấn ngẫu nhiên trên đường phố, năm 2021. Khi đó, anh xuất hiện với vẻ ngoài giản dị đến mức tuềnh toàng, tay cầm chai nước khoáng lớn và một túi bánh bao, nói năng có phần ngượng ngùng.
Tuy nhiên, hồ sơ cá nhân của anh khiến dư luận ngỡ ngàng. Wei hai lần giành điểm tuyệt đối ở Olympic Toán học quốc tế (IMO) năm 2008 và 2009. Thời trung học, anh từng khiến thầy giáo "sốc" vì giải được 23,5 trong 24 bài ở 8 cuộc thi tuyển chọn học sinh giỏi. Điểm đặc biệt là Wei dùng phương pháp riêng thay vì theo cách thông thường.
Sau kỳ tích IMO, Wei từ chối lời mời nhập học kèm học bổng toàn phần từ Đại học Harvard để tới Đại học Bắc Kinh và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại đây. Wei được giới học thuật lẫn công chúng ưu ái gọi bằng biệt danh "Vi thần" (God Wei) vì tài năng xuất chúng.
Ra đời năm 1999, giải thưởng Khoa học và Công nghệ quốc gia là một trong những giải thưởng cấp nhà nước quan trọng nhất của Trung Quốc, tôn vinh các phát hiện có tính đột phá trong nghiên cứu cơ bản ở các lĩnh vực như toán học, vật lý, hóa học, sinh học và kỹ thuật.
Giải chỉ có hai mức là nhất và nhì, với ba hạng mục là giải Khoa học Tự nhiên, Phát minh công nghệ và giải Tiến bộ Khoa học và Công nghệ. Tổng cộng hơn 250 dự án được xướng tên năm nay.
Khánh Linh (Theo Peking University, SCMP, Science Net)
