Thế giới thiếu ngủ sinh ra kinh tế giấc ngủ

Giữa giờ nghỉ trưa tại trung tâm Seoul, Hàn Quốc, ngày càng nhiều nhân viên văn phòng lựa chọn đến các quán "cà phê ngủ" thay vì nhà hàng.

Chỉ với khoảng 10.000 won (170.000 đồng), họ có thể chợp mắt 30 phút trong không gian riêng tư được trang bị ghế massage hoặc giường nghỉ. Xu hướng này phản ánh một nhu cầu ngày càng lớn: tìm kiếm những khoảng thời gian nghỉ ngơi giữa nhịp sống và công việc căng thẳng.

Không chỉ riêng Hàn Quốc, từ Nhật Bản, Trung Quốc đến châu Âu và Mỹ, các dịch vụ liên quan đến nghỉ ngơi và cải thiện chất lượng giấc ngủ đang phát triển nhanh chóng, hình thành nên "nền kinh tế giấc ngủ" (sleep economy).

Thế giới đang thiếu ngủ

Sự phát triển của các quán kinh doanh dịch vụ ngủ tại Seoul phản ánh một thực tế ngày càng phổ biến: thế giới đang thiếu ngủ. Theo Khảo sát sử dụng thời gian năm 2024 do Cơ quan

Thống kê Hàn Quốc công bố năm ngoái, thời lượng ngủ trung bình của người dân từ 10 tuổi trở lên của nước này đã giảm xuống còn 8 giờ 4 phút - lần đầu tiên ghi nhận xu hướng giảm kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1999. Ngoài ra, gần 12% dân số cũng gặp các vấn đề về mất ngủ.

Với không ít người lao động, giờ nghỉ trưa trở thành khoảng thời gian để bù đắp phần nào cho những giờ nghỉ ngơi bị đánh mất vào ban đêm.

Tại Nhật Bản, quốc gia thường xuyên đứng cuối bảng xếp hạng của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế toàn cầu (OECD) về thời lượng ngủ, người trưởng thành chỉ ngủ trung bình từ 6,3 - 6,5 giờ mỗi đêm.

Trong nhiều thập niên, xã hội Nhật Bản thậm chí còn hình thành khái niệm "inemuri" - ngủ nhưng vẫn hiện diện - để mô tả việc ngủ gật trên tàu điện, nơi công cộng hoặc trong môi trường làm việc.

Thay vì bị coi là thiếu chuyên nghiệp, những giấc ngủ ngắn ấy đôi khi được nhìn nhận như bằng chứng cho sự tận tụy với công việc.

Tại Trung Quốc, ngủ trưa từ lâu đã trở thành một phần trong nhịp sống lao động. Nghiên cứu của iiMedia Research cho biết khoảng 70% người trưởng thành nước này có thói quen ngủ trưa, tăng đáng kể so với những năm trước đó.

Thế nhưng theo báo Financial Times, điều đáng chú ý là nhu cầu ngủ trưa lại gia tăng song hành với cường độ lao động ngày càng cao.

Công nhân làm nhiều ca liên tiếp, nhân viên theo đuổi văn hóa làm việc "996" - từ 9h sáng đến 9h tối, sáu ngày mỗi tuần - khiến giấc ngủ ngắn giữa ngày trở thành một cách duy trì năng lượng hơn là một lựa chọn thư giãn.

Các nghiên cứu tại Mỹ và châu Âu cũng cho thấy thiếu ngủ đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng. Gần 60% người trưởng thành Mỹ không ngủ đủ từ 7 - 9 giờ mỗi đêm như khuyến nghị.

Tại Anh, khảo sát năm 2023 của Nuffield Health chỉ ra thời lượng ngủ trung bình đã giảm xuống dưới 6 giờ.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân không chỉ đến từ áp lực công việc, mà còn do sự phổ biến của điện thoại thông minh, mạng xã hội và nền kinh tế hoạt động 24/7.

Khi ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân ngày càng mờ nhạt, con người có xu hướng kéo dài thời gian thức khuya nhưng lại không thể ngủ bù vào sáng hôm sau.

Hệ quả không chỉ dừng lại ở cảm giác mệt mỏi. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiếu ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì, trầm cảm và suy giảm miễn dịch.

Về mặt kinh tế, RAND Corporation ước tính các nền kinh tế OECD mất khoảng 680 tỉ USD mỗi năm do năng suất lao động suy giảm, chi phí y tế gia tăng và những sai sót phát sinh từ tình trạng thiếu ngủ. Riêng Nhật Bản thiệt hại khoảng 138 tỉ USD mỗi năm.

Hệ sinh thái rộng lớn

Khi thiếu ngủ trở thành một vấn đề xã hội quy mô lớn, thị trường nhanh chóng tìm ra cơ hội kinh doanh. Đó là lúc "kinh tế giấc ngủ" xuất hiện.

Ban đầu lĩnh vực này chủ yếu gắn với những sản phẩm quen thuộc như nệm, gối hoặc thuốc hỗ trợ giấc ngủ. Nhưng trong vài năm trở lại đây, nó đã phát triển thành một hệ sinh thái rộng lớn.

Các quán cà phê ngủ tại Seoul, buồng ngủ trong văn phòng Nhật Bản hay trung tâm trải nghiệm giấc ngủ ở Bắc Kinh chỉ là một phần nhỏ trong xu hướng rộng lớn này. Thay vì chỉ bán một sản phẩm riêng lẻ, doanh nghiệp ngày nay đang bán những giải pháp giúp con người nghỉ ngơi hiệu quả hơn.

Tại Trung Quốc, theo trang China Daily, ngành chăm sóc sức khỏe giấc ngủ đã tăng từ hơn 261 tỉ nhân dân tệ (38,6 tỉ USD) vào năm 2016 lên gần 500 tỉ nhân dân tệ năm 2023 và được dự báo vượt mốc 1.000 tỉ nhân dân tệ vào năm 2030.

Hơn 500 triệu người Trung Quốc được cho là đang gặp các vấn đề liên quan đến giấc ngủ, tạo ra thị trường khổng lồ cho các doanh nghiệp.

Trên phạm vi toàn cầu, kinh tế giấc ngủ đang mở rộng vượt xa các sản phẩm truyền thống như nệm hay thuốc hỗ trợ ngủ.

Theo Hãng tư vấn Frost & Sullivan, quy mô thị trường này có thể đạt khoảng 585 tỉ USD trong năm 2025.

Các doanh nghiệp công nghệ đang phát triển đồng hồ thông minh, nhẫn thông minh và ứng dụng theo dõi giấc ngủ bằng trí tuệ nhân tạo, trong khi nhiều khách sạn và khu nghỉ dưỡng tại Mỹ, châu Âu xây dựng các chương trình "du lịch giấc ngủ" nhằm giúp khách hàng cải thiện chất lượng nghỉ ngơi.

Khi hàng triệu người đang chi tiền cho những sản phẩm, dịch vụ và công nghệ giúp họ ngủ ngon hơn, điều đó cho thấy giấc ngủ không còn đơn thuần là nhu cầu sinh học được đáp ứng tự nhiên mà biến thành món hàng có giá trị kinh tế.

Sự phát triển của nền kinh tế này vì thế không chỉ kể câu chuyện về một ngành kinh doanh mới, mà còn phản ánh nghịch lý của thời đại: càng phát triển và hiệu quả hơn, con người lại càng phải chật vật để có được một giấc ngủ trọn vẹn.