Bà Victoria Starmer ôm chồng Keir Starmer, sau khi ông thông báo kế hoạch từ chức tại London ngày 22-6. Ông đã cảm ơn vợ và hứa sẽ trở thành “người chồng tốt nhất có thể của người vợ tuyệt vời” - Ảnh: AFP
"Mọi quyết định tôi đưa ra đều xuất phát từ mong muốn đặt đất nước mà tôi yêu lên trên hết. Đó là lý do tôi sẽ từ chức lãnh đạo Công Đảng" - ông Starmer nói trong bài phát biểu đầy xúc động bên ngoài số 10 phố Downing (Phủ Thủ tướng) ngày 22-6.
Nội bộ gây sức ép từ chức
Theo Hãng tin AFP, ông Starmer cho biết quá trình lựa chọn lãnh đạo mới của Công Đảng sẽ được khởi động vào tháng 7, và ông sẽ tiếp tục giữ cương vị thủ tướng cho đến khi người kế nhiệm được bầu chọn (dự kiến vào tháng 9).
Ông Starmer từng dẫn dắt Công Đảng giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử năm 2024 sau 14 năm Đảng Bảo thủ nắm quyền. Tuy nhiên ông hiện không được lòng nhiều cử tri trong các cuộc thăm dò, với mức độ ủng hộ thấp nhất từng được ghi nhận đối với bất kỳ nhà lãnh đạo Anh nào trong lịch sử chính trị hiện đại, theo Hãng tin Reuters.
Các nhà phân tích chỉ ra nhiều tháng qua, ông Starmer đã chật vật níu giữ quyền lực sau một nhiệm kỳ đầy rẫy sai lầm, những khó khăn kinh tế, những lựa chọn chính sách không được lòng dân, bê bối chính trị và những vụ từ chức của các bộ trưởng.
Ông suýt mất ghế hồi tháng 3 sau quyết định gây tranh cãi khi bổ nhiệm ông Peter Mandelson - nhân vật có quan hệ với "tỉ phú ấu dâm" Jeffrey Epstein - làm Đại sứ Anh tại Mỹ.
Thất bại nặng nề của Công Đảng trong các cuộc bầu cử địa phương và khu vực ở Anh, Scotland và xứ Wales hồi tháng 5 tiếp tục làm gia tăng áp lực. Lúc đó đảng cánh hữu dân túy Reform UK (Đảng Cải cách Anh) do chính trị gia Nigel Farage lãnh đạo đã vươn lên mạnh mẽ, trong khi Công Đảng cầm quyền lại tụt dốc.
Công Đảng đã mất gần 1.500 ghế trong các hội đồng địa phương, khi nhiều cử tri cho rằng ông Starmer phải chịu trách nhiệm cho những khó khăn mà họ đang đối mặt.
Trong lúc đó ông Andy Burnham (56 tuổi) - từng là nghị sĩ và bộ trưởng trong thập niên 2000 - trở thành nhân tố nổi bật sau khi dễ dàng đánh bại ứng viên của Đảng Reform UK.
Chiến thắng mang tính bước ngoặt của ông Burnham trong cuộc bầu cử bổ sung tại khu vực bầu cử Makerfield hồi tuần trước đang được xem là "giọt nước tràn ly", làm suy yếu nghiêm trọng vị thế của nhà lãnh đạo Anh.
Ông Burnham, cựu Thị trưởng vùng Greater Manchester, đã giành được một ghế nghị sĩ Công Đảng tại Quốc hội Anh sau cuộc bầu cử bổ sung vào ngày 18-6 tại Makerfield và đã thể hiện rõ rằng ông muốn ông Starmer rời vị trí để mình tiếp quản quyền lãnh đạo.
Báo The Guardian cho biết ông Starmer từ chức "sau khi đối mặt với sức ép rất lớn từ các nghị sĩ Công Đảng muốn ông nhường đường cho Andy Burnham".
Truyền thông Anh tường thuật Ngoại trưởng Yvette Cooper nằm trong số trong những bộ trưởng kêu gọi Thủ tướng Starmer rời ghế. Hơn 100 trong số 403 nghị sĩ Công Đảng được cho là cũng đã thúc giục ông từ chức.
Thách thức về đối ngoại
Cuối tuần qua, không chỉ truyền thông Anh, ngay cả Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã lên mạng tiết lộ "Keir Starmer sẽ từ chức Thủ tướng Anh".
Nhà lãnh đạo Mỹ - từng có quan hệ tốt với ông Starmer trước khi xung đột ở Trung Đông làm rạn nứt quan hệ đó - cho rằng ông Starmer đã thất bại trong chính sách nhập cư và năng lượng.
Các nhà phân tích chỉ ra rằng bất kỳ ai giữ cương vị thủ tướng Anh - dù là ông Starmer, Burnham hay một gương mặt khác - cũng sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn về chính sách đối ngoại.
"Bất kỳ ai lãnh đạo nước Anh trong thời gian tới đều sẽ phải xử lý những thay đổi mang tính căn bản trong các mối quan hệ quan trọng nhất của nước này với Mỹ và châu Âu, trong một thế giới ngày càng nguy hiểm" - bà Olivia O'Sullivan, nhà nghiên cứu tại Viện nghiên cứu Chatham House, nhận định.
Thủ tướng mới sẽ có cơ hội định hình lại chính sách đối ngoại của Anh. Tuy nhiên quá trình này sẽ phải giải quyết hàng loạt vấn đề lớn - từ việc Mỹ ngày càng ít sẵn sàng đóng vai trò bảo đảm an ninh cho châu Âu, sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ - Trung Quốc, cho đến những mối đe dọa ngày càng lớn mà nước Anh phải đối mặt.
Và đặc biệt là quan hệ với châu Âu. Theo Hãng tin Reuters, 10 năm sau cuộc trưng cầu ý dân gây chấn động đưa Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (Brexit), phần lớn sự bất hòa và lời lẽ cay độc giữa London - Brussels đã lắng xuống.
Thế nhưng các nguyên nhân từng dẫn đến cuộc chia tay này - đặc biệt là vấn đề nhập cư và hệ tư tưởng - vẫn còn tồn tại. Không những vậy, khả năng hàn gắn quan hệ giữa hai bên hiện cũng bị hạn chế bởi sự trỗi dậy của các đảng dân túy và cực hữu tại Anh, Pháp và Đức.
Phản ứng của EU và đối thủ
Ngày 22-6, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ca ngợi Thủ tướng Anh Keir Starmer sau khi ông thông báo từ chức. "Để trở thành một chính khách như ông, nhiều nhà lãnh đạo phải mất nhiều năm. Thế nhưng ông đã làm được điều đó chỉ trong hai năm. An ninh của châu Âu và Ukraine vững mạnh hơn nhờ có ông. Cảm ơn ông, Keir thân mến!" - bà chia sẻ.
Trong khi đó ông Nigel Farage, lãnh đạo đảng cánh hữu chống nhập cư Reform UK, đã kêu gọi tổ chức tổng tuyển cử và tuyên bố họ sẵn sàng mang đến những thay đổi sâu rộng cho nước Anh.
