Nghe tin trong xóm có hai người tử vong vì sốt xuất huyết, chị Ngọc, 35 tuổi, đưa cả nhà đi tiêm vaccine và dọn lại nhà cửa để giảm nơi muỗi sinh sản.
Gia đình chị Ngọc ở xã Sơn Mỹ, Lâm Đồng, cho biết hai người tử vong đều nhập viện muộn, diễn tiến sốc, suy đa tạng. Trước đó, họ mắc sốt xuất huyết nhưng không thăm khám, chỉ mua thuốc uống tại nhà. Khi hạ sốt, cả hai nghĩ bệnh đã qua, trong khi đây có thể là giai đoạn bệnh chuyển nặng.
Sau khi địa phương ghi nhận ổ dịch, ngành y tế diệt lăng quăng, phun hóa chất diệt muỗi, tăng giám sát ca bệnh. Dù vậy, chị Ngọc vẫn lo lắng, quyết định đưa gia đình đến VNVC Phan Thiết tiêm vaccine phòng bệnh.
"Nghe tin người ở xung quanh tử vong nên tôi rất lo, tiêm phòng giúp cả nhà yên tâm hơn, nếu mắc bệnh, nguy cơ biến chứng cũng có thể giảm", chị nói. Năm 2022, địa phương chị từng ghi nhận một nam thanh niên 23 tuổi tử vong vì sốt xuất huyết, cùng nhiều ca mắc khác.
Nhà có con nhỏ, chị Ngọc thường xuyên dọn rác, loại bỏ vật chứa nước đọng, dùng kem chống muỗi, cho con mặc đồ dài tay và ngủ màn cả ngày lẫn đêm. Tuy nhiên, hai bé vẫn nhiều lần bị muỗi đốt, có khi vết chích sưng đỏ kèm sốt, khiến vợ chồng chị phải đưa con đi xét nghiệm để loại trừ sốt xuất huyết.
Chị Ngọc đưa hai con 7 tuổi và 5 tuổi đến VNVC Phan Thiết tiêm vaccine sốt xuất huyết. Hai vợ chồng chị cũng đã hoàn thành hai mũi vaccine này. Ảnh: Diệu Thuần
Tại xã Đồng Phú, Đồng Nai, chị Xuân Di cũng cho cả gia đình tiêm vaccine sau khi địa phương ghi nhận một trẻ tử vong vì sốt xuất huyết hồi đầu năm.
Trước ngày dự kiến tiêm, bé Thư, 4 tuổi, con gái chị, bất ngờ sốt và nổi ban đỏ ở tay chân. Lo con mắc sốt xuất huyết, vợ chồng chị đưa bé đi khám, theo dõi sát. Bác sĩ xác định bé chỉ bị sốt phát ban. Sau hơn một tuần điều trị và hồi phục, gia đình mới thực hiện kế hoạch tiêm.
"Những ngày đưa con đi khám rất căng thẳng. Sau sự việc đó, chúng tôi càng thấy cần chủ động phòng bệnh từ sớm", chị Xuân Di nói.
BS Phạm Văn Phú, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết sốt xuất huyết là bệnh nhiễm trùng do virus Dengue gây ra, lây qua vết đốt của muỗi vằn cái. Một đến hai ngày đầu, người bệnh thường sốt, đau mắt, nhức đầu, phát ban, buồn nôn, nôn, đau khớp.
Từ ngày 3 đến 7, người bệnh có thể giảm sốt hoặc hết sốt nhưng đây cũng là giai đoạn dễ chuyển nặng. Người bệnh có thể giảm tiểu cầu, cô đặc máu, xuất huyết, sốc, suy đa tạng, thậm chí tử vong. Dấu hiệu cảnh báo gồm đau bụng, nôn nhiều, lừ đừ, chảy máu bất thường, tay chân lạnh hoặc sưng đau. Nếu chủ quan vì nghĩ đã hạ sốt là khỏi, người bệnh dễ nhập viện muộn.
Tại tọa đàm về gánh nặng bệnh sốt xuất huyết do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) tổ chức gần đây, các chuyên gia cảnh báo quy luật dịch đang thay đổi. Khoảng cách giữa các đợt dịch lớn rút xuống 3-4 năm thay vì khoảng 5 năm như trước.
Năm 2026, TP HCM ghi nhận ca bệnh tăng sớm khi chưa vào cao điểm mùa mưa. Đến ngày 31/5, thành phố có gần 18.000 ca mắc, 4 ca tử vong, số ca tăng gần 65% so với cùng kỳ 2025 và xuất hiện tại toàn bộ xã, phường, đặc khu.
Hơn một nửa ca bệnh là người từ 15 tuổi trở lên. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, thừa cân béo phì có nguy cơ diễn tiến nặng, biến chứng hoặc tử vong khi mắc bệnh.
Mưa ngập tại TP HCM, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản, gia tăng mật độ khiến dễ bùng phát dịch sốt xuất huyết. Ảnh: Thanh Tùng
Theo bác sĩ Phú, sốt xuất huyết có thể xuất hiện quanh năm, trong khi muỗi vằn sinh sản ở các dụng cụ chứa nước đọng lâu ngày. Vì vậy, người dân cần kết hợp nhiều biện pháp: diệt muỗi, diệt lăng quăng, ngủ màn cả ban ngày lẫn ban đêm, loại bỏ vật dụng đọng nước quanh nhà và chủ động dự phòng bằng vaccine khi phù hợp.
Hiện Việt Nam sử dụng vaccine phòng sốt xuất huyết cho trẻ từ 4 tuổi đến người lớn, lịch tiêm hai mũi cách nhau ba tháng. Vaccine giúp phòng cả 4 type huyết thanh virus Dengue là DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4; giảm nguy cơ mắc bệnh hơn 80% và giảm nguy cơ nhập viện hơn 90%. Phụ nữ nên tiêm trước khi mang thai ba tháng hoặc tối thiểu một tháng.
Bác sĩ khuyến cáo vaccine cần được tiêm đủ mũi, đúng lịch để phát huy hiệu quả bảo vệ. Người dân nên tiêm sớm, không chờ đến khi khu vực xuất hiện ổ dịch hoặc có người mắc nặng mới bắt đầu phòng bệnh.
Diệu Thuần
