Các quy định về chính sách xử lý hình sự
Theo Bộ trưởng Bộ Công an, việc xây dựng nghị quyết nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của thực tiễn để khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang
ẢNH: GIA HÂN
Nghị quyết cũng thể hiện sự nhân văn, khoan hồng của Đảng và Nhà nước, lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế - xã hội để có hình thức xử lý phù hợp. Trong quá trình xây dựng dự thảo nghị quyết, cơ quan soạn thảo đã gửi xin ý kiến của UBND các tỉnh, thành phố, các bộ, ngành có liên quan và các cơ quan của Đảng.
Dự thảo nghị quyết gồm 3 chương, 13 điều. Dự thảo nghị quyết quy định các nguyên tắc quan trọng cốt lõi: một là khuyến khích bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; hai là khoan hồng, giảm nhẹ đối với hành vi vi phạm nhưng vì lợi ích chung, lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội để xử lý phù hợp;
Ba là ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính, xử lý hình sự chỉ là biện pháp cuối cùng; thứ tư là xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Về chính sách xử lý hình sự gồm, dự thảo quy định 4 điều, gồm: không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro thiệt hại do ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự; miễn trách nhiệm hình sự.
Bên cạnh đó, để bảo đảm tương ứng với việc xử lý hình sự, điều 11 dự thảo nghị quyết quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang...
Theo Bộ trưởng Bộ Công an, nghị quyết dự kiến được thực hiện trong thời gian 3 năm kể từ ngày có hiệu lực thi hành. Trường hợp sau thời điểm hết hiệu lực nhưng thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, khắc phục hậu quả vẫn còn thì tiếp tục được thực hiện cho đến khi hết thời gian tạm hoãn, nhưng không quá 2 năm.
Khoan hồng với trường hợp không tham nhũng, không vụ lợi
Báo cáo thẩm tra, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành nghị quyết, nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong xử lý các vụ việc, vụ án.
Ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội
ẢNH: GIA HÂN
Đồng thời, khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không vụ lợi, không tham nhũng; nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Theo ông Phan Văn Mãi, các cơ chế, chính sách tại dự thảo nghị quyết cơ bản phù hợp với Hiến pháp, thuộc thẩm quyền ban hành của Quốc hội và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan. Tuy nhiên, do dự thảo có nhiều quy định đặc thù, khác so với pháp luật hiện hành, cần tiếp tục rà soát.
Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, chính sách khoan hồng chỉ nên áp dụng đối với trường hợp không tham nhũng, không vụ lợi, vì lợi ích chung, đã khắc phục hậu quả và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Đối với quy định người được miễn trách nhiệm hình sự bị xử phạt vi phạm hành chính theo khung cao nhất, đa số ý kiến đề nghị rà soát lại vì chưa phù hợp với nguyên tắc cá thể hóa trong xử lý vi phạm hành chính, có thể làm giảm tính nhân văn và khả thi của chính sách.
Đặc biệt, với quy định không truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan thẩm tra cho hay, đa số ý kiến tán thành áp dụng đối với trường hợp không tham nhũng, vì lợi ích chung, không còn khiếu nại, tố cáo, không gây thất thoát, lãng phí hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả.
Tuy nhiên, đề nghị cân nhắc điều kiện "đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm" để tránh thu hẹp chính sách khoan hồng và bảo đảm áp dụng thống nhất đối với các vi phạm tương tự.
Đối với miễn trách nhiệm hình sự, theo cơ quan thẩm tra, việc khắc phục hậu quả là điều kiện quan trọng nhưng cũng cần xem xét đồng thời tính chất, mức độ hành vi, lỗi, động cơ, mục đích, nhân thân, khả năng tái phạm...
"Tránh tạo cảm giác người có tiềm lực tài chính có thể dùng tiền để được miễn trách nhiệm hình sự, làm giảm tính răn đe và ảnh hưởng nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật", Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý.
