Thứ ba, 16/6/2026, 06:18 (GMT+7)
Tổ chức giám sát phân biệt đối xử của FIFA kêu gọi loại VAR người Australia Shaun Evans khỏi World Cup 2026, sau khi ông tạo cử chỉ tay bị cho là liên quan phong trào "da trắng thượng đẳng".
Sự việc xảy ra trước trận Đức thắng Curacao 7-1 ở lượt đầu bảng E ngày 14/6. Khi tín hiệu truyền hình giới thiệu tổ VAR làm việc tại trung tâm điều hành World Cup ở Dallas, Evans đưa bàn tay phải ra phía trước chân phải và tạo ký hiệu "OK", với ngón cái và ngón trỏ chạm vào nhau thành vòng tròn, ba ngón còn lại duỗi thẳng.
Động tác này gây tranh cãi trên mạng xã hội. Một số tài khoản cho rằng đây là biểu tượng "White Power" (Quyền lực da trắng), vốn được các nhóm cực hữu sử dụng trong nhiều năm qua.
Shaun Evans với cử chỉ tay gây tranh cãi trước trận Đức thắng Curacao 7-1 ở bảng E World Cup 2026 trên sân Houston, Mỹ ngày 14/6. Ảnh: chụp màn hình
Mạng lưới Fare - đối tác lâu năm của FIFA và UEFA trong công tác giám sát hành vi phân biệt chủng tộc, kỳ thị và các biểu tượng cực đoan tại các giải đấu quốc tế - sau đó ra tuyên bố yêu cầu FIFA hành động. "Đánh giá từ các chuyên gia của chúng tôi cho thấy cử chỉ đó rõ ràng giống biểu tượng OK úp ngược được sử dụng như dấu hiệu 'White Power' trong các nhóm cực hữu trên thế giới", Fare cho biết.
Tổ chức này thậm chí coi cử chỉ của Evans là biểu tượng "tân phát xít" và cho rằng vị trọng tài người Australia không nên tiếp tục làm nhiệm vụ tại World Cup. "Vì sao một giám sát viên VAR lại sử dụng biểu tượng này tại một sự kiện bóng đá toàn cầu đúng vào thời điểm biết chắc máy quay đang hướng về ông ấy?", Fare đặt câu hỏi. "Rõ ràng quan chức này không nên tiếp tục góp mặt tại World Cup."
Theo Fare, ở hai trận đấu sau đó, đạo diễn truyền hình dường như đã ngừng giới thiệu tổ VAR với khán giả trước giờ bóng lăn.
Tuy nhiên, chưa có bằng chứng cho thấy Evans cố tình truyền tải thông điệp chính trị hay tư tưởng cực đoan. Sau khi ghi nhận sự việc, FIFA đã tiến hành điều tra và khẳng định Evans vô tội. Trong thông cáo ngày 15/6, Ủy ban kỷ luật độc lập của FIFA cho biết không tìm thấy bằng chứng vi phạm quy tắc kỷ luật của FIFA.
Trong văn bản giải trình, Evans cho biết: "Lời giải thích duy nhất tôi có thể đưa ra là hành động đó là một sự co giật vô thức, không chủ ý và tôi không nhận ra mình đã làm điều đó vào thời điểm đó. Những hình ảnh chụp sau đó trong trận đấu cho thấy tôi đã lặp lại cử động này nhiều lần khi đang cầm một cây bút giữa các ngón tay".
Evans là một trong 30 quan chức VAR được FIFA lựa chọn làm việc tại World Cup 2026, đồng thời đây cũng là trận đầu tiên ông tham gia điều hành giải đấu.
Điểm gây tranh cãi nằm ở chỗ ký hiệu "OK" vốn là cử chỉ phổ biến trên toàn thế giới với ý nghĩa "ổn", "đồng ý" hoặc "mọi thứ tốt đẹp". Tại Mỹ và nhiều nước khác, động tác này còn gắn với trò chơi trẻ em mang tên "Circle Game", trong đó một người tạo vòng tròn bằng ngón tay dưới thắt lưng và đùa nghịch với những ai vô tình nhìn vào đó.
Tuy nhiên, khoảng 10 năm trước, biểu tượng này bắt đầu xuất hiện trong các cộng đồng cực hữu trên internet. Những người theo quan điểm da trắng thượng đẳng diễn giải ba ngón tay duỗi ra thành chữ "W" (White), còn vòng tròn tạo bởi ngón cái và ngón trỏ kết hợp với phần cánh tay thành chữ "P" (Power).
Năm 2019, tổ chức chống thù hận có trụ sở tại New York là Anti-Defamation League (ADL) đã đưa ký hiệu này vào cơ sở dữ liệu các biểu tượng thù hận. Cùng năm đó, Brenton Tarrant - kẻ thực hiện vụ xả súng khiến 50 người thiệt mạng tại hai nhà thờ Hồi giáo ở Christchurch, New Zealand - cũng từng xuất hiện trước tòa với cử chỉ tương tự.
Dù vậy, ADL nhiều lần nói rằng cần thận trọng khi diễn giải ký hiệu này. Theo tổ chức, ngữ cảnh đóng vai trò quyết định vì phần lớn trường hợp sử dụng dấu "OK" vẫn hoàn toàn không liên quan đến chủ nghĩa cực đoan hay phân biệt chủng tộc.
Oren Segal, Giám đốc Trung tâm Chống Chủ nghĩa Cực đoan thuộc ADL, từng giải thích khi bổ sung biểu tượng này vào cơ sở dữ liệu năm 2019 rằng việc đánh giá phải dựa trên bối cảnh cụ thể. Ông cho rằng dấu hiệu này xuất hiện với tần suất đủ lớn trong các nhóm thù hận để cần được theo dõi, nhưng không phải mọi trường hợp đều mang ý nghĩa cực đoan.
Hoàng An tổng hợp
