TP HCMÔng Lâm, 64 tuổi, có nốt 3 mm ở phổi, được bác sĩ sử dụng AI đánh giá phát hiện nguy cơ ác tính sớm.
Ông Lâm không hút thuốc, không có triệu chứng hô hấp bất thường, khám sức khỏe tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Kết quả chụp CT phổi liều thấp dưới sự hỗ trợ của hệ thống CT Somatom Force ghi nhận một nốt đường kính 3 mm ở phổi phải, được xếp nhóm Lung-RADS 2.
ThS.BS Lê Thị Lan Hương, đơn vị Chẩn đoán hình ảnh, cho biết Lung-RADS là một nhóm phân loại dùng để đánh giá các nốt mờ phổi trên CT liều thấp. Nhóm Lung-RADS 2 ghi nhận tổn thương kích thước nhỏ, cần theo dõi thêm. Nhiều nốt phổi kích thước vài milimet rất dễ bỏ sót hoặc khó đánh giá nếu không được theo dõi liên tục.
Kết quả nốt phổi được lưu trữ trên hệ thống PACS (hệ thống lưu trữ và xử lý hình ảnh). Ở lần tái khám tiếp theo, bác sĩ sử dụng phần mềm phân tích hình ảnh syngo.via tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để đối chiếu và đánh giá sự phát triển của tổn thương.
Đến tháng thứ 8 theo dõi, AI tính toán được nốt phổi tăng kích thước nhanh lên 9x14 mm, tăng gấp 3 lần so với ban đầu. Đây là dấu hiệu thường gặp ở các tổn thương ác tính.
AI phân tích dữ liệu hình ảnh ở hai thời điểm và tính toán thời gian nhân đôi khối u khoảng 55 ngày. Theo bác sĩ Hương, đây là chỉ số quan trọng cho thấy tổn thương phát triển nhanh và có nguy cơ ung thư cao. Tổn thương phổi của người bệnh được nâng mức nguy cơ từ nhóm Lung-RADS 2 lên Lung-RADS 4X, mức cao nhất.
Nốt phổi của ông Lâm lần đầu đi khám (bên trái) và sau 8 tháng tái khám (bên phải). Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
BS.CKII Nguyễn Văn Phúc, Trưởng đơn vị Chẩn đoán hình ảnh, giải thích thời gian nhân đôi là chỉ số quan trọng được sử dụng để đánh giá sự phát triển của nốt phổi. Nhiều nghiên cứu cho thấy các khối u phổi ác tính thường có thời gian nhân đôi trong khoảng 30-400 ngày, trong khi tổn thương lành tính thường tăng rất chậm hoặc hầu như không thay đổi.
Người bệnh được chỉ định chụp PET/CT và sinh thiết. Kết quả xác định ung thư ở phổi phải. Sau hội chẩn liên chuyên khoa, bác sĩ phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi cắt bỏ triệt căn khối u. Giải phẫu bệnh cho thấy ung thư phổi giai đoạn sớm, khối u còn khu trú, chưa ghi nhận di căn.
Theo bác sĩ Phúc, CT phổi liều thấp giúp phát hiện nhiều nốt phổi nhỏ nhưng việc phân biệt lành - ác tính vẫn là thách thức. Trường hợp ông Lâm, hệ thống AI sử dụng dữ liệu hình ảnh CT được lưu lại trước đó để đo thể tích 3D của tổn thương ở hai thời điểm, sau đó ước tính tốc độ tăng trưởng. Cách tiếp cận này giúp giảm sai số so với đo đường kính đơn thuần, hỗ trợ bác sĩ đánh giá nguy cơ ác tính chính xác, can thiệp kịp thời.
Ung thư phổi có tỷ lệ tử vong cao. Theo Globocan 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 24.400 ca mắc mới và hơn 22.500 ca tử vong do ung thư phổi mỗi năm.
Bác sĩ khuyến cáo người từ 40 tuổi trở lên hoặc có yếu tố nguy cơ nên khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu khi cần. Việc kết hợp CT phổi liều thấp với AI giúp phát hiện sớm ung thư phổi ngay từ khi tổn thương còn nhỏ.
Như Ngọc
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
