Tóc bạc không chỉ vì lão hóa mà có thể do di truyền, stress, bệnh nội tiết như suy giáp, cường giáp hoặc thiếu chất dinh dưỡng.
Bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, giải thích màu tóc được tạo nên bởi melanin do các tế bào melanocyte nằm trong nang tóc sản xuất. Trong mỗi chu kỳ mọc tóc, các tế bào gốc sắc tố (melanocyte stem cells) phải được hoạt hóa, di chuyển và biệt hóa thành những tế bào trưởng thành có khả năng đưa melanin vào sợi tóc. Tóc bạc là hiện tượng sợi tóc mới mọc ra giảm hoặc mất sắc tố melanin.
Khi các tế bào sắc tố hoạt động yếu đi, sợi tóc mới sẽ chứa ít melanin và nhìn có màu xám; khi không còn melanin, tóc trở thành màu trắng. Phần sợi tóc đã mọc ra thực chất là cấu trúc keratin không còn hoạt động chuyển hóa, vì vậy một đoạn tóc đã trắng thường không thể tự chuyển thành đen. Nếu nang tóc phục hồi sản xuất sắc tố, phần tóc mới mọc ra từ chân tóc mới có thể đậm màu trở lại.
Ảnh minh họa: Tvbs
Nguyên nhân tóc bạc
Di truyền: Nếu cha mẹ, ông bà hoặc anh chị em ruột bạc tóc từ sớm, khả năng một người cũng bạc sớm sẽ cao hơn. Đây không phải đặc điểm do một gene đơn lẻ quyết định mà là kết quả tương tác của nhiều gene kiểm soát tế bào sắc tố, quá trình sản xuất melanin, chống oxy hóa và lão hóa tế bào. Một trong những biến thể được nghiên cứu nhiều nhất nằm trong gene IRF4. IRF4 tương tác với MITF và các enzyme tham gia tổng hợp melanin.
"Gene quyết định nền tảng, nhưng tốc độ bạc tóc còn có thể bị ảnh hưởng bởi môi trường, tình trạng dinh dưỡng, hút thuốc, stress oxy hóa và một số bệnh lý đi kèm", bác sĩ nói.
Bệnh nội tiết: Suy giáp và cường giáp đều có thể làm thay đổi cấu trúc, tốc độ mọc, độ khô và sắc tố của tóc. Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận tỷ lệ bất thường chức năng tuyến giáp hoặc suy giáp cao hơn ở nhóm bạc tóc sớm, đặc biệt khi đồng thời có các bệnh tự miễn. Tuy nhiên, bạc tóc đơn độc là dấu hiệu rất không đặc hiệu và không đủ để kết luận một người mắc bệnh tuyến giáp.
Bạc tóc sớm được ghi nhận liên quan với bạch biến, rụng tóc từng mảng, bệnh tuyến giáp tự miễn và thiếu máu ác tính do tự miễn gây thiếu vitamin B12. Những bệnh này có thể xuất hiện thành từng cụm ở một người hoặc trong cùng gia đình.
Nếu tóc bạc thành một mảng rõ rệt, kèm vùng da mất sắc tố, rụng tóc từng mảng, lông mày hoặc lông mi chuyển trắng, cần khám da liễu để loại trừ bạch biến và các bệnh lý sắc tố khác.
Các rối loạn nội tiết khác như thiếu testosterone hay mãn kinh là những nguyên nhân trực tiếp phổ biến gây bạc tóc sớm. Các rối loạn này có thể làm thay đổi chu kỳ mọc tóc, gây rụng tóc hoặc thay đổi chất lượng sợi tóc.
Một số nghiên cứu ghi nhận bạc tóc sớm có thể do thiếu chất như vitamin B12, folate, ferritin, canxi, vitamin D, đồng hoặc kẽm.
Khi nào bạc tóc sớm cần đi khám?
Nên đi khám khi tóc bạc xuất hiện từ thời thơ ấu, tăng lên rất nhanh trong thời gian ngắn, không có tiền sử gia đình hoặc đi kèm một trong các biểu hiện như: Mệt mỏi, xanh xao, tê bì tay chân, viêm lưỡi hoặc giảm trí nhớ.
Sụt cân, tăng cân, hồi hộp, run tay, sợ nóng hoặc sợ lạnh. Rụng tóc nhiều, rụng tóc thành mảng hoặc tóc dễ gãy. Da có những mảng mất sắc tố giống bạch biến. Chậm phát triển, vóc dáng bất thường, khuôn mặt già trước tuổi hoặc các bất thường thần kinh.
Tiêu chảy kéo dài, bệnh dạ dày – ruột, chế độ ăn quá hạn chế hoặc tiền sử phẫu thuật tiêu hóa. Trong gia đình có nhiều người bạc tóc rất sớm kèm những bệnh lý đặc biệt khác.
Nếu tóc bạc tiến triển từ từ, bạn nên duy trì chế độ ăn đủ năng lượng và protein, đa dạng thực phẩm, tránh ăn kiêng quá mức. Ngủ đủ, vận động thường xuyên, hạn chế stress kéo dài và không hút thuốc. Những biện pháp này tốt cho sức khỏe của nang tóc và toàn cơ thể, nhưng không nên hứa hẹn rằng chúng chắc chắn làm tóc đen trở lại.
Không tự uống kéo dài vitamin B12, sắt, kẽm, đồng, selen, biotin hoặc các chất chống oxy hóa khi chưa xác định thiếu hụt. Hạn chế nhổ tóc bạc, gây tổn thương nang tóc, viêm nang và khiến vùng đó thưa tóc.
Thùy An
