Vì sao hàng nghìn người Mỹ đang từ bỏ quốc tịch của mình?

Theo Đài CNN, Tổ chức Americans Overseas cho biết riêng trong năm 2025 đã có đến 4.889 người chính thức từ bỏ quốc tịch Mỹ - con số cao nhất kể từ năm 2020 - dựa trên báo cáo chính thức của Sở Thuế vụ Mỹ (IRS).

Ông Daan Durlacher, đồng sáng lập Americans Overseas, nhấn mạnh các con số của IRS vẫn thấp hơn thực tế, khi ông không tìm thấy tên của nhiều khách hàng mà ông biết chắc chắn đã thôi quốc tịch. Hiện IRS chưa phản hồi về thông tin này.

Đầu năm nay, Bộ Ngoại giao Mỹ đã giảm phí bỏ quốc tịch từ 2.350 USD xuống còn 450 USD. Nhiều chuyên gia nhận định quyết định này có thể khiến số người nộp đơn tăng thêm.

Americans Overseas cũng dự báo tỉ lệ thôi quốc tịch sẽ tăng thêm 15% trong thời gian tới và hiện đang tư vấn cho khoảng 40.000 công dân Mỹ ở nước ngoài (hầu hết mang hai quốc tịch) có ý định tương tự.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân dẫn đến làn sóng từ bỏ quốc tịch này xuất phát từ nghĩa vụ thuế toàn cầu đối với công dân Mỹ sống ở nước ngoài (theo Đạo luật FATCA), các yếu tố chính trị và bản sắc cá nhân.

Gánh nặng thuế Mỹ dù không sống ở Mỹ

Trái với lầm tưởng của nhiều người rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ quan điểm chính trị, nhưng hệ thống thuế mới chính là "gáo nước lạnh" khiến nhiều công dân Mỹ tỉnh mộng.

Ông Jonathan D. Tiegerman, chuyên gia tư vấn thuế quốc tế tại Thụy Sĩ, cho biết nhiều người Mỹ định cư ở nước ngoài, hoặc những "người Mỹ bất đắc dĩ" tìm đến thủ tục từ bỏ quốc tịch vì nghĩa vụ thuế phức tạp.

"Người Mỹ bất đắc dĩ" (Accidental Americans) là thuật ngữ chỉ những người có quốc tịch do sinh ra ở Mỹ hoặc có cha mẹ là người Mỹ, nhưng chưa từng sống tại Mỹ.

Trong khi đó, Mỹ là một trong hai quốc gia duy nhất trên thế giới áp dụng chế độ đánh thuế dựa trên quốc tịch thay vì nơi cư trú. Điều này nghĩa là dù sinh sống và làm việc ở bất kỳ đâu trên thế giới, bạn vẫn phải kê khai và nộp thuế thu nhập cho IRS đến cuối đời. Hệ thống ngân hàng toàn cầu cũng phải siết chặt kiểm tra các "công dân Mỹ".

Điều này khiến các ngân hàng châu Âu e ngại và từ chối mở tài khoản, cho vay mua nhà hay bán bảo hiểm cho công dân Mỹ vì sợ bị ảnh hưởng. 

Thậm chí những việc bình thường như nhận lương hay tiết kiệm hưu trí cũng trở thành rào cản đối với những "người Mỹ bất đắc dĩ". Ước tính có khoảng 300.000 người thuộc nhóm này trên khắp châu Âu.

Mặt trái của nền chính trị phân cực

Bên cạnh áp lực tài chính, một số người Mỹ cho rằng sự phân cực của chính trường Mỹ đã trở thành "giọt nước tràn ly" khiến họ quyết định dứt áo ra đi.

Theo ông Tiegerman, cứ bốn năm một lần, trùng với chu kỳ bầu cử tổng thống Mỹ, công ty của ông nhận thấy số lượng yêu cầu của khách hàng về việc từ bỏ quốc tịch Mỹ lại tăng lên.

"Thông thường, một nửa dân số Mỹ hài lòng với kết quả, nửa còn lại vô cùng thất vọng. Đó đơn giản là hệ quả của sự phân cực trong nền chính trị Mỹ", ông nói.

Cô Erin Klatt, người vừa từ bỏ quốc tịch Mỹ sau khi nhập tịch New Zealand, chia sẻ cô không còn cảm thấy gắn bó với nước Mỹ và đã thất vọng với hướng đi chính trị của đất nước trong nhiều năm qua.

Cuộc "khủng hoảng danh tính"

Một số người Mỹ sống lâu năm ở nước ngoài cũng lựa chọn thôi quốc tịch như một cách để khẳng định bản sắc gắn bó với quốc gia nơi họ đang sinh sống.

Đối với những người mang nhiều quốc tịch, họ cho biết thường cảm thấy "lửng lơ" về bản sắc và danh tính, không hoàn toàn thuộc về quốc gia nào. Ví dụ bà Caroline Chirichella, mang hai quốc tịch Mỹ và Ý, kể lại: "Tôi vừa rời Mỹ để sống ở Ý, lại vừa rời Ý để sống ở Mỹ".

Ông Howard Lavine, giáo sư khoa học chính trị và tâm lý học thuộc Đại học Minnesota, nhận định việc từ bỏ quốc tịch mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tâm lý và bản sắc cá nhân.

"Những người muốn từ bỏ quốc tịch thường muốn thay đổi cách họ nhìn nhận chính mình. Việc từ bỏ một bản sắc quốc gia cạnh tranh có thể giúp họ sống đúng với con người mà họ muốn trở thành", ông nói.