Vì sao Mỹ bất ngờ mở đợt không kích mới nhằm vào Iran?

Sáng 8-7, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố quân đội nước này đã bắt đầu tiến hành một loạt cuộc không kích nhằm vào Iran.

Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya - cơ quan chỉ huy quân sự liên quân cấp cao nhất của Iran - cáo buộc quân đội Mỹ đã có "hành động xâm lược trắng trợn", đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ.

Động thái đánh dấu sự leo thang trong căng thẳng Mỹ - Iran và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột quy mô lớn ở Trung Đông.

Vì sao Mỹ tấn công lúc này?

Theo kênh Al Jazeera, căng thẳng leo thang từ ngày 24-6, khi Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thông báo thiết lập một hành lang hàng hải tạm thời dọc theo bờ biển Oman. Tuyến đường này sẽ do Mỹ giám sát nhằm hỗ trợ sơ tán các tàu mắc kẹt.

Tuy nhiên quân đội Iran lập tức bác bỏ sáng kiến trên, cho rằng tuyến hàng hải được thiết lập mà không có sự tham vấn của Tehran, đồng thời cảnh báo các tàu chỉ được phép lưu thông trên những tuyến đường do Iran phê duyệt.

Ít ngày sau, hai tàu sử dụng hành lang mới đã bị tấn công, buộc IMO phải đình chỉ kế hoạch sơ tán. 

Phía Mỹ đã đáp trả bằng cách tiến hành các đợt không kích nhằm vào khu vực ven biển phía nam Iran trong hai ngày 26 và 27-6. 

Tehran sau đó cũng phóng tên lửa nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait.

Tình hình tưởng chừng sẽ hạ nhiệt sau khi hai bên tuyên bố ngừng giao tranh ngày 28-6 và nối lại các cuộc đàm phán kỹ thuật tại Qatar hôm 1-7. 

Tuy nhiên tới ngày 7-7, thêm ba tàu thương mại tiếp tục bị tấn công tại Hormuz - và đây là lý do khiến Washington mở đợt không kích mới nhằm vào Iran.

Phía Tehran khẳng định bản ghi nhớ (MoU) ký với Mỹ ngày 16-6 đã trao cho Iran quyền duy nhất trong việc giám sát và quản lý hoạt động hàng hải tại Hormuz. 

Do đó các tàu thuyền không sử dụng các tuyến đường "được cho phép" phải đối mặt với "phản ứng mạnh mẽ".

IRGC cũng cáo buộc Washington mở đợt tấn công vào thời điểm Iran tổ chức các hoạt động tang lễ dành cho cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei nhằm làm lu mờ "sự kiện lịch sử" của nước này.

Tuy nhiên cựu sĩ quan hải quân Mỹ Harlan Ullman lại cho rằng chính các vụ tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz những ngày gần đây có thể là một tính toán chiến lược của Tehran nhằm "khiêu khích" Washington.

Theo ông Ullman, Iran có thể tin rằng Mỹ sẽ khó đáp trả quyết liệt, bởi bất kỳ cuộc không kích nào gây thương vong cho các đoàn người đưa tang cũng có nguy cơ bị cộng đồng quốc tế xem là tội ác chiến tranh.

Không kích quy mô lớn

Một quan chức Mỹ cho biết các cuộc không kích tập trung vào hệ thống phòng không, mạng lưới giám sát bờ biển, tên lửa đất đối không, tên lửa hành trình chống hạm và các địa điểm phóng máy bay không người lái của Iran.

CENTCOM cũng xác nhận hơn 60 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hoạt động trong và xung quanh eo biển Hormuz cũng trở thành mục tiêu.

Theo Đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB), một số người đã bị thương do trúng mảnh đạn tại một bến cảng thương mại ở thành phố Sirik. 

Nhiều tàu cá cũng bốc cháy sau các đợt tập kích của Washington nhằm vào các bến cảng ở Sirik và Bandar Abbas.

Đáng chú ý, phía IRIB cáo buộc phần lớn các cuộc không kích của Mỹ tại miền nam Iran đã đánh trúng các khu dân cư.

Theo Đài CNN, sáng sớm 8-7, trước khi chiến dịch bắt đầu, dữ liệu theo dõi chuyến bay ghi nhận hơn 12 máy bay quân sự Mỹ hoạt động ngoài khơi Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), trên vùng vịnh Ba Tư và vịnh Oman.

Khu vực này còn được ghi nhận có ít nhất 12 máy bay tiếp dầu của Không quân Mỹ, một máy bay tuần tra - trinh sát P-8 Poseidon của Hải quân Mỹ và một máy bay tiếp dầu của Không quân UAE.

Theo truyền thông Mỹ, sự hiện diện dày đặc của các máy bay tiếp dầu cho thấy Washington đã chuẩn bị cho một chiến dịch không kích kéo dài, vì loại máy bay này cho phép tiêm kích và máy bay tấn công tiếp nhiên liệu ngay trên không mà không cần quay về căn cứ.