Tôi bị nghẹt mũi một bên, nặng hơn mỗi khi nằm nghiêng. Vì sao, có phải bệnh, điều trị thế nào? (Dung Phạm, 30 tuổi, Đồng Nai)
Trả lời:
Nghẹt mũi là tình trạng luồng không khí đi qua mũi bị cản trở, khiến người bệnh khó thở bằng mũi, phải thở bằng miệng.
Bên trong hốc mũi có cuốn mũi, cuốn mũi dưới chứa mô cương có khả năng giãn nở, co lại nhờ hệ thần kinh tự chủ điều khiển lưu lượng máu.
Bình thường, hai bên mũi không thông khí đều nhau cùng lúc. Cứ mỗi vài giờ, mô cương ở một bên cuốn mũi giãn ra, sung huyết nhẹ, giảm thông khí. Trong khi đó, bên đối diện co lại, thông khí tốt hơn. Sau một thời gian, hai bên đổi vai trò cho nhau. Cơ chế này giúp niêm mạc mũi được "nghỉ" luân phiên, tránh khô rát khi phải hít thở liên tục suốt ngày đêm. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, gọi là chu kỳ mũi, không phải bệnh.
Khi nằm nghiêng, phần đầu và mũi ở bên thấp (áp sát gối) chịu ảnh hưởng của trọng lực lên hệ tĩnh mạch dẫn lưu máu về tim. Mạch máu giãn, cuốn mũi phù to hơn, gây nghẹt rõ rệt ở bên đó. Trong khi bên mũi phía trên, không bị tì đè sẽ thông thoáng hơn. Đây là lý do khi nằm nghiêng bên phải, mũi bên phải dễ nghẹt hơn và ngược lại. Nằm ngửa thường giúp giảm nghẹt vì áp lực phân bố đều hai bên.
Khi nằm nghiêng, dịch nhầy khó chảy xuống họng như ở tư thế đứng và có xu hướng đọng lại trong niêm mạc mũi. Khi ngủ, phản xạ nuốt cũng giảm, góp phần khiến dịch nhầy ứ đọng nhiều hơn ở bên nằm nghiêng, làm cảm giác nghẹt rõ hơn.
Bác sĩ Phát đang tư vấn cho một người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Triệu chứng nghẹt mũi có thể do sinh lý hoặc bệnh lý. Nghẹt mũi khi đổi tư thế nằm, không kèm đau nhức đầu, nhức mặt, giảm khứu giác hay chảy máu là do sinh lý, không cần điều trị.
Khi nghẹt mũi một bên cố định, không đổi bên dù đổi tư thế, kéo dài hơn hai tuần kèm chảy mũi vàng, xanh gây đau nhức vùng mặt, giảm khứu giác, nghẹt mũi nặng sau thời gian dùng thuốc xịt mũi liên tục... người bệnh nên đi khám vì đây là dấu hiệu bệnh lý.
Một số bệnh gây ra triệu chứng này gồm cảm cúm, viêm họng, viêm mũi dị ứng, viêm mũi xoang, bất thường cấu trúc mũi như vẹo vách ngăn, quá phát cuốn mũi, khối u mũi xoang, dị vật, phì đại VA...
Nếu bạn nghẹt mũi kèm các dấu hiệu bất thường kể trên, nên khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để bác sĩ nội soi mũi xoang, xác định chính xác nguyên nhân, điều trị kịp thời.
ThS.BS.CKI Trương Tấn Phát
Trưởng Chuyên khoa Tai Mũi Họng
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tai mũi họng tại đây để bác sĩ giải đáp
