Từ lượng khán giả, doanh thu đến ảnh hưởng xã hội, World Cup vượt xa khuôn khổ một giải thể thao để trở thành sự kiện toàn cầu số một.
Khi Chủ tịch FIFA Gianni Infantino tuyên bố World Cup 2026 là "sự kiện vĩ đại nhất mà nhân loại từng chứng kiến và sẽ còn chứng kiến", nhiều người có thể cho rằng đó chỉ là một màn khoa trương của người đứng đầu bóng đá thế giới.
Nhưng nếu gạt sang một bên những lời có cánh, các con số và sức ảnh hưởng thực tế của World Cup cho thấy giải đấu này thực sự đặc biệt mà gần như không sự kiện nào khác có thể sánh kịp.
Trọng tài người Mỹ Ismail Elfath (áo tím) ra hiệu khi tiền đạo Bồ Đào Nha Cristiano Ronaldo (áo đỏ phải) chuẩn bị thực hiện phạt đền để mở tỷ số trong trận thắng Ghana 3-2 ở lượt ra quân bảng H World Cup 2022 tại sân 974 ở Doha, Qatar ngày 24/11/2022. Ảnh: AFP
World Cup 2026 khởi tranh tại Mexico City hôm nay 11/6, đánh dấu kỳ lớn nhất trong lịch sử 96 năm của bóng đá thế giới. Lần đầu tiên, giải có 48 đội tuyển tham dự, diễn ra trên lãnh thổ ba quốc gia gồm Mỹ, Canada và Mexico, với tổng cộng 104 trận đấu tại 16 thành phố.
Quy mô ấy chỉ là phần nổi. Theo FIFA, World Cup 2026 có thể thu hút hơn năm triệu khán giả tới sân và tạo ra khoảng 3 tỷ USD doanh thu. Riêng doanh thu từ vé được dự báo cao gấp hơn bốn lần so với World Cup 2022 tại Qatar. Ngân hàng Thụy Sĩ UBS thậm chí dự báo World Cup 2026 có thể đóng góp 41 tỷ USD cho GDP toàn cầu.
Điều khiến World Cup khác biệt nằm ở lượng người theo dõi toàn cầu. FIFA ước tính khoảng 6 tỷ người, tương đương gần ba phần tư dân số thế giới, sẽ tương tác với giải đấu dưới một hình thức nào đó, từ xem trực tiếp, theo dõi trên truyền hình, mạng xã hội hay các nền tảng kỹ thuật số. Không nhiều sự kiện trên thế giới có thể tiếp cận lượng khán giả như vậy.
Trận chung kết World Cup 2022 giữa Argentina và Pháp là ví dụ rõ nhất. Cuộc đối đầu giữa Lionel Messi và Kylian Mbappe được ước tính thu hút khoảng 1,5 tỷ khán giả truyền hình toàn cầu. Con số này vượt xa tất cả sự kiện thể thao khác, từ Super Bowl của bóng bầu dục Mỹ tới chung kết bóng rổ NBA hay UEFA Champions League.
World Cup có sức hút đặc biệt vì bóng đá phổ biến nhất hành tinh. Ở bất kỳ thành phố, bãi biển hay khoảng sân bê tông nào trên thế giới, luôn có thể bắt gặp những người thuộc mọi tầng lớp xã hội chơi bóng. Sự đơn giản của môn thể thao này giúp nó vượt qua các rào cản về kinh tế, văn hóa và địa lý. Chính tính phổ biến đó khiến World Cup trở thành sự kiện mà gần như quốc gia nào cũng quan tâm, kể cả khi đội tuyển của họ không góp mặt.
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino (phải) phát biểu cùng các quan chức trong liên danh đăng cai World Cup 2026 của Mỹ - Canada - Mexico, gồm Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Mỹ Carlos Cordeiro, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Mexico Decio de Maria Serrano và Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Canada Steve Reed, sau khi FIFA công bố nước chủ nhà World Cup 2026 tại Đại hội FIFA lần thứ 68 ở Moscow, Nga ngày 13/6/2018. Ảnh: AFP
Người hâm mộ tại Trung Quốc, Ấn Độ hay hàng chục quốc gia khác vẫn dõi theo giải đấu để xem Messi và Cristiano Ronaldo có thể làm gì ở kỳ World Cup cuối cùng trong sự nghiệp, hay chứng kiến những tài năng trẻ như Lamine Yamal lần đầu xuất hiện trên sân khấu lớn nhất của bóng đá.
Sức ảnh hưởng của World Cup còn nằm ở khả năng kết nối những cộng đồng vốn rất khác biệt. Tại World Cup 2026, những quốc gia như Jordan, Uzbekistan hay Curacao sẽ lần đầu góp mặt bên cạnh các cường quốc truyền thống như Brazil, Đức và Argentina. Curacao, với dân số chỉ khoảng 156.000 người, trở thành quốc gia nhỏ nhất giành quyền dự World Cup.
Đối với nhiều đội tuyển, việc góp mặt ở giải đấu đã là chiến thắng. Hậu vệ Samuel Mutussamy của CHDC Congo nói với Athletic rằng suất dự World Cup là "phần thưởng dành cho những người dân Congo đã và đang phải chịu đựng chiến tranh, bất ổn và nghèo đói". Anh gọi đó là "một liều thuốc của niềm vui" và là "lý do để mỉm cười".
Một người Haiti sinh sống tại New York cũng chia sẻ rằng "không có điều gì có thể gắn kết chúng tôi như bóng đá".
Haiti đang trải qua khủng hoảng chính trị và nhân đạo nghiêm trọng, nhưng đội tuyển quốc gia vẫn mang đến niềm hy vọng cho hàng triệu người dân. Đó là điều rất ít sự kiện khác có thể tạo ra. World Cup khiến cả một dân tộc cùng hướng về một mục tiêu chung trong nhiều tuần liên tiếp.
World Cup còn là sân khấu nơi những huyền thoại được tạo ra. Pele, Diego Maradona hay Messi đều có sự nghiệp cấp CLB lẫy lừng, nhưng những khoảnh khắc khiến họ trở thành biểu tượng toàn cầu lại gắn liền với World Cup. Với Messi, chức vô địch cùng Argentina năm 2022 được xem là mảnh ghép cuối cùng hoàn thiện di sản bóng đá của anh, dù khi đó tiền đạo này đã 35 tuổi.
Diego Maradona (trái) vượt qua sự truy cản của hậu vệ Kim Joo-sung trong trận Argentina gặp Hàn Quốc tại World Cup 1986 ở Mexico. Giải đấu năm đó diễn ra từ ngày 31/5 đến 29/6, với chức vô địch thuộc về Argentina dưới sự dẫn dắt của đội trưởng 25 tuổi Maradona, khi ông đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Ảnh: AFP
Năm nay, giải đấu tiếp tục mang ý nghĩa tương tự với Ronaldo ở tuổi 41, Luka Modric hay Manuel Neuer ở tuổi 40. Trong khi đó, thế hệ mới gồm Mbappe, Erling Haaland, Vinicius Junior và đặc biệt là Lamine Yamal đang tìm kiếm cơ hội khẳng định vị thế trên sân khấu lớn nhất.
Không phải lúc nào World Cup cũng mang đến chất lượng chuyên môn cao nhất. Những trận đấu hay nhất cấp CLB hiện nay có thể xuất hiện ở Champions League. Thể thức mở rộng lên 48 đội còn gây lo ngại về sự chênh lệch trình độ và những trận đấu kém hấp dẫn ở vòng bảng.
Nhưng World Cup chưa bao giờ chỉ là bóng đá. Đó là nơi những cú sốc như Arab Saudi thắng Argentina năm 2022, Morocco vào bán kết, Hàn Quốc đánh bại Đức năm 2018 hay Senegal quật ngã Pháp năm 2002 trở thành câu chuyện được nhắc tới trên khắp hành tinh.
Đó cũng là nơi những cảm xúc tập thể được khuếch đại hết mức. Một bàn thắng có thể khiến cả thành phố bùng nổ, còn một thất bại có thể khiến hàng triệu người cùng chìm trong thất vọng. Vì thế, dù luôn đi kèm tranh cãi về chính trị, tiền bạc hay công tác tổ chức, World Cup vẫn duy trì sức hút đặc biệt qua gần một thế kỷ tồn tại.
Có thể nó không phải sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại như cách Infantino mô tả. Nhưng xét về phạm vi ảnh hưởng xã hội, văn hóa và kinh tế trên toàn cầu, rất khó tìm ra một sự kiện nào khác khiến hàng tỷ người cùng hướng sự chú ý về một nơi, trong cùng một thời điểm, suốt hơn một tháng như World Cup.
Xuân Bình tổng hợp
