Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam dự kiến xây dựng 88 tiêu chuẩn và 6 quy chuẩn quốc gia, phục vụ các giai đoạn thực hiện dự án điện hạt nhân cùng những lĩnh vực ứng dụng năng lượng nguyên tử.
Ngày 3/8, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Kế hoạch xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với an toàn nhà máy điện hạt nhân, an toàn bức xạ, quan trắc môi trường, các hệ thống và thiết bị dùng trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
Trong đó, 88 tiêu chuẩn và 6 quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sẽ được Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam phối hợp xây dựng, ban hành từ nay đến năm 2030. Các quy chuẩn, tiêu chuẩn sẽ dựa trên thông lệ quốc tế từ các cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) và Ủy ban Kỹ thuật điện quốc tế (IEC).
Danh mục sẽ được rà soát định kỳ 12 tháng hoặc điều chỉnh khi cần thiết, nhằm phù hợp tiến độ dự án và yêu cầu quản lý thực tế.
Thuốc phóng xạ, một trong những ứng dụng của năng lượng nguyên tử trong y tế. Ảnh: Ngọc Thành
Việc xây dựng 88 tiêu chuẩn phục vụ dự án điện hạt nhân được chia thành 4 giai đoạn. Năm 2026-2027, Bộ Khoa học và Công nghệ đặt mục tiêu xây dựng và ban hành 38 tiêu chuẩn về hệ thống đo lường và điều khiển, an toàn bức xạ, an toàn tới hạn hạt nhân, chất lượng nước, đo hoạt độ phóng xạ trong môi trường.
Giai đoạn 2027-2028 tập trung vào những yêu cầu khi thiết kế và thẩm định nhà máy điện hạt nhân. Trong đó có phân tích an toàn tất định, đánh giá an toàn xác suất, phân loại an toàn các hệ thống, cấu trúc, bộ phận của nhà máy, thiết kế chống động đất.
Đến giai đoạn 2028-2029, các tiêu chuẩn đi sâu vào phần cứng và phần mềm của hệ thống điều khiển, hệ thống đo quan trọng về an toàn, hệ thống điện.
Cuối cùng, nhóm tiêu chuẩn dự kiến công bố năm 2029-2030 bao gồm vận hành thử, tuyển dụng và đánh giá năng lực nhân sự, quản lý sự cố, bảo trì, xử lý nhiên liệu, đánh giá an toàn định kỳ và quản lý lão hóa hệ thống thiết bị.
Ngoài điện hạt nhân, kế hoạch cũng đặt mục tiêu xây dựng quy chuẩn cho các ứng dụng năng lượng nguyên tử. Từ nay đến 2028, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ ban hành 3 quy chuẩn dựa trên sửa đổi các quy chuẩn hiện hành về an toàn bức xạ, máy gia tốc tuyến tính dùng trong xạ trị, thiết bị X-quang chẩn đoán dùng trong y tế.
3 quy chuẩn dự kiến ban hành mới, giai đoạn 2028-2030, bao gồm quan trắc môi trường và giới hạn xả thải phóng xạ, đánh giá tác động phóng xạ của các cơ sở và công việc bức xạ, bảo đảm an toàn trong chiếu xạ hiện hữu.
Việc hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam khởi động lại chương trình điện hạt nhân với hai nhà máy Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, dự kiến đi vào hoạt động 2030-2035 với tổng công suất 4.000-6.400 MW. Năng lượng hạt nhân góp phần giúp Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng và đạt cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, theo chỉ đạo của Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam tháng 7 vừa qua.
Tại Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII diễn ra ngày 30/7, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân và phát triển các ứng dụng năng lượng nguyên tử là một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài, liên quan đến an ninh năng lượng, năng lực khoa học và công nghệ.
Nam Nguyễn
- 'Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân là nhiệm vụ chiến lược lâu dài'
