TP HCMNhiều trường học 'vỡ' bán trú vì quá tải học sinh lớp 1, 6, phải rút xuống dạy một buổi mỗi ngày, trong khi phụ huynh cũng khó khăn đưa đón, dạy dỗ con.
Ở trường Tiểu học Hà Huy Giáp, phường An Phú Đông, Hiệu trưởng Nguyễn Hoàng Yến cho hay đã "vỡ" bán trú từ nhiều năm trước. Năm học qua, hai lớp bán trú còn lại của khối 4 lên 5 cũng phải bỏ để lấy phòng cho học sinh mới. Trường đành dạy một buổ mỗi ngày, dù ở bậc này, các em được học hai buổi theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trường Tiểu học An Phú vốn đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 năm 2012 với 33 lớp (35 em/lớp), thì "vỡ" cả chuẩn sĩ số lẫn bán trú khi số lớp phình lên 74, sĩ số lên tới 50. Theo Hiệu trưởng Hồ Tấn Tài, trường có 12 lớp 5 ra trường nhưng đón 15 lớp 1. Học sinh phải học theo ca sáng, chiều, cả thứ bảy.
Áp lực lên tới đỉnh điểm ở trường THCS Nguyễn Văn Trỗi, phường An Phú, với 114 lớp (gồm 33 lớp khối 6) - đông nhất cả nước. Trong khi theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy mô trường THCS tối đa chỉ 45 lớp.
Hiệu trưởng Nguyễn Trung Toàn nói số lớp tăng liên tục, mà phòng học có hạn, nên cũng phải dừng dạy 2 buổi/ngày, ngăn đôi phòng học dài, trưng dụng cả thư viện lẫn phòng họp. Có gần 5.200 học sinh với 152 nhân sự, trường thiếu đến 50 giáo viên đứng lớp.
Số học sinh vào lớp 1 và 6 năm nay lần lượt khoảng 197.600 và 185.730 em, giảm so với năm ngoái, nhưng vẫn đông hơn 11.900-15.000 em so với khối 5, 9 vừa ra trường. Điều này có nghĩa nhiều trường phải tiếp nhận nhiều hơn số chỗ học đang có.
Mô hình học 2 buổi/ngày và bán trú vì thế bị đứt gãy tại nhiều nơi, đặc biệt tại các "tâm điểm" về tăng dân số cơ học như phường Thới An, Tân Thới Hiệp, Đông Hưng Thuận, An Lạc, Bình Trị Đông...
Ông Phạm Nguyễn Trường Lộc, Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, phường An Phú, phân tích nguyên nhân chính do lượng công nhân, người lao động tự do đổ về tạm trú rất lớn. Phường có 5 trường tiểu học nhưng lại chỉ có một trường THCS.
Phường Thuận Giao ở giáp ranh đã "gánh" giúp gần 1.000 học sinh nên cơ bản bố trí đủ chỗ học. Dù vậy, phường chưa thể đáp ứng chuẩn 300 phòng học/10.000 dân theo mục tiêu của thành phố, khó khăn về đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất.
Việc cắt giảm bán trú và rút thời lượng học xuống một buổi mỗi ngày ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và cuộc sống của các gia đình, theo các nhà giáo.
Thầy Hồ Tấn Tài cho biết do không được học 2 buổi, năm học vừa qua, khoảng 40 học sinh lớp 1 bị lưu ban, dù đã tổ chức hai lần kiểm tra. Theo thầy, các em chỉ học một buổi chỉ đến 10h40 là tan khiến phụ huynh vất vả đưa đón. Với gia đình có điều kiện, các em sẽ được củng cố kiến thức vào buổi chiều. Nhưng với phần lớn phụ huynh là công nhân, con cái đành phải "tự bơi". Nhiều người gửi con ở các cơ sở giữ trẻ tự phát - nơi chủ yếu trông nom chứ không thể hỗ trợ ôn tập.
Lớp học đông, khối lượng công việc nhiều hơn khiến giáo viên khó theo sát từng em. Hiện, trường phải bố trí giáo viên bộ môn dạy thêm lớp, giáo viên chủ nhiệm phải dạy cả mỹ thuật, âm nhạc, thể dục vì không đủ người.
Ông Lộc cho hay các đợt tuyển dụng thường diễn ra vào tháng 9, 10, nên sang học kỳ 2, nhóm đỗ mới có thể nhận việc. Do đó, các trường đều phải thuê giáo viên hợp đồng, ảnh hưởng kinh phí hoạt động.
Trước mắt, phường An Phú sẽ tăng thêm khoảng 40 phòng học mới, thêm 350 bộ bàn ghế, sửa chữa một số hạng mục thiết yếu. Ngoài ra, phường dự kiến xây mới một trường THCS và một trường tiểu học trong giai đoạn 2028-2030.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, ở các địa bàn có mật độ dân số đông, các trường sẽ ưu tiên tổ chức học hai buổi mỗi ngày với các lớp đầu cấp, tăng số lượng và sĩ số lớp để đáp ứng chỗ học.
TP HCM đang trong chiến dịch thi đua cao điểm 100 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học mới. Trong đó, thành phố chỉ đạo gỡ vướng các thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, cấp phép, vật liệu và giải ngân; không để chậm trễ do chủ quan.
Lễ khai giảng tại trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn, TP HCM, tháng 9/2025. Ảnh: Thanh Tùng
Quyên Nguyễn








