Giáo sư, viện sĩ Phạm Minh Hạc trong một lần trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Theo thông tin từ gia đình, Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục, đã từ trần vào lúc 1h10 sáng 31-7-2026, hưởng thọ 92 tuổi.
Lễ viếng của ông được tổ chức vào 7h30 ngày 5-8-2026 (tức ngày 23 tháng sáu năm Bính Ngọ) tại Nhà tang lễ quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9h30 cùng ngày.
Sau lễ truy điệu, linh cữu được hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ (Văn Điển, Hà Nội), sau đó an táng tại nghĩa trang quê nhà ở xã Nam Phù, Hà Nội (trước đây thuộc xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì).
Giáo sư Phạm Minh Hạc sinh năm 1935, quê Hà Nội. Ông nguyên là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, VII, VIII, nguyên Phó trưởng ban thứ nhất Ban Khoa giáo Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục, đại biểu Quốc hội khóa VII, VIII.
Năm 1954, ông tốt nghiệp Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền tại Liên khu 3, sau đó theo học Đại học Văn khoa Hà Nội.
Sau khi tốt nghiệp Văn khoa, năm 1962, ông tốt nghiệp ngành tâm lý học tại Đại học Tổng hợp Moskva (Nga). Tại đây, ông tiếp tục bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 1971, luận án tiến sĩ khoa học năm 1977.
Ông được Đại học Tổng hợp Moskva phong làm giáo sư tâm lý học vào năm 1984 và được Viện hàn lâm Khoa học chính trị Nga công nhận là viện sĩ vào năm 1999.
Ông tham gia nghiên cứu và giảng dạy tại Trường đại học Sư phạm Hà Nội vào các năm 1971 - 1972.
Từ năm 1972 - 1981, ông làm việc tại Viện Khoa học giáo dục (thuộc Bộ Giáo dục) với chức danh Phó trưởng ban và Trưởng ban Tâm lý học. Năm 1980, ông giữ chức vụ Phó viện trưởng và từ năm 1981 - 1987 là Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục.
Từ năm 1987 - 1990, ông được bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục, sau đó tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thường trực dưới quyền Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Trần Hồng Quân.
Trong giai đoạn 1991 - 2005, ông tham gia chủ nhiệm nhiều chương trình khoa học cấp nhà nước, đồng thời tham gia thành lập và là viện trưởng đầu tiên của Viện Nghiên cứu con người, thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.
Giáo sư Phạm Minh Hạc đã xuất bản 18 cuốn sách với tư cách là tác giả và 40 cuốn sách với tư cách đồng tác giả, chủ biên, đồng chủ biên về các đề tài tâm lý học, giáo dục học, nghiên cứu con người, giá trị học… trong đó có các sách xuất bản bằng tiếng Pháp, Anh.
Ông cũng là tác giả của hơn 100 bài báo khoa học được đăng trên các tạp chí trong và ngoài nước.
Giáo sư Phạm Minh Hạc được đánh giá là cây đại thụ của nền giáo dục và khoa học tâm lý Việt Nam.
Trải qua nhiều cương vị khác nhau, đặc biệt là cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục (tên gọi Bộ Giáo dục và Đào tạo thời điểm đó) từ tháng 2-1987 đến tháng 3-1990, Giáo sư Phạm Minh Hạc đã có những quyết sách đổi mới giáo dục vào thời kỳ đất nước đã độc lập thống nhất nhưng cũng là giai đoạn cực khó khăn, giáo dục đầy thách thức.
Phương châm chỉ đạo của giai đoạn thử thách đó được Giáo sư Phạm Minh Hạc đề ra là: "Giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết".
Với tư cách là người đứng đầu ngành giáo dục, ông đã có nhiều đề xuất và chỉ đạo triển khai mục tiêu quốc gia về xóa nạn mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000…
