Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ đưa TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế biển

Khác với các khu công nghiệp hay khu kinh tế truyền thống, Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ được định hướng trở thành một hệ sinh thái tích hợp giữa cảng biển nước sâu, trung tâm logistics, khu sản xuất, thương mại - dịch vụ, đổi mới sáng tạo và đô thị hiện đại.

Điểm giao cắt của cả 4 phương thức vận tải

Ngày 23.7, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh đã ký Quyết định số 4560 về việc thành lập Khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ (Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ). Quyết định này được xem là bước đi mang tính chiến lược trong quá trình xây dựng trung tâm kinh tế biển và logistics tầm khu vực.

Một cảng biển dọc sông Thị Vải

ẢNH: MK

Không chỉ tạo ra một không gian phát triển mới với quy mô gần 4.200 ha, đây còn là mô hình thí điểm về thể chế, mở đường cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh thương mại quốc tế đang tái cấu trúc mạnh mẽ.

Theo quyết định thành lập, mục tiêu lớn nhất của Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ là trở thành mô hình tiên phong về cơ chế, chính sách vượt trội theo tiêu chuẩn quốc tế.

Một trong những lợi thế lớn nhất của Cái Mép Hạ là vị trí địa lý. Khu thương mại tự do nằm tại phường Tân Phước và Tân Hải, được bao quanh bởi hệ thống sông rạch, đường 991B và vịnh Gành Rái. Từ đây chỉ cách trung tâm TP.HCM khoảng 50 km và sân bay quốc tế Long Thành khoảng 25 km.

Đặc biệt, khu vực này nằm ngay cạnh cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cảng biển duy nhất của Việt Nam hiện có thể tiếp nhận tàu container trọng tải trên 200.000 DWT và khai thác các tuyến vận tải trực tiếp đến châu Âu, Bắc Mỹ mà không phải trung chuyển qua các cảng nước ngoài.

Lợi thế này giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm đáng kể chi phí logistics cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam.

Trong tương lai, khi tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu, sân bay quốc tế Long Thành và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ cùng đi vào hoạt động, Cái Mép Hạ sẽ trở thành điểm giao cắt của cả 4 phương thức vận tải gồm đường biển, đường bộ, đường sắt và hàng không. Không nhiều trung tâm logistics trong khu vực sở hữu lợi thế kết nối toàn diện như vậy.

Quy hoạch đồng bộ tạo lợi thế cạnh tranh

Khu thương mại tự do được chia thành 8 phân khu liền kề. Ba phân khu đầu tiên là hệ thống cảng container hiện hữu, cảng Cái Mép Hạ và cảng Cái Mép Hạ hạ lưu, tạo nền tảng phát triển cảng trung chuyển quốc tế.

Ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM khảo sát khu vực làm Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ

ẢNH: NGUYỄN LONG

Tiếp theo là ga đường sắt Cái Mép Hạ trên tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, cảng thủy nội địa và phía nam Khu công nghiệp Cái Mép.

Đáng chú ý nhất là trung tâm logistics có diện tích hơn 906 ha được xem là "bộ não" của toàn bộ khu thương mại tự do. Đây sẽ là nơi tập trung các dịch vụ kho bãi, phân phối, trung chuyển, thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics thông minh.

Phân khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ rộng hơn 850 ha sẽ hình thành không gian sản xuất, sinh sống và cung cấp các dịch vụ chất lượng cao cho chuyên gia, người lao động và doanh nghiệp.

Việc quy hoạch các phân khu liền kề giúp giảm đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa giữa cảng, kho, nhà máy và trung tâm phân phối, từ đó tối ưu chi phí logistics - một trong những điểm nghẽn lâu nay của nền kinh tế Việt Nam.

Theo định hướng phát triển, Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ sẽ đóng vai trò đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Điều này không chỉ xuất phát từ vị trí cảng biển mà còn nhờ sự kết nối chặt chẽ giữa cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay quốc tế Long Thành.

Ba cực hạ tầng này sẽ hình thành một hành lang logistics quy mô lớn, giúp hàng hóa có thể lưu chuyển nhanh chóng từ nhà máy đến cảng biển hoặc sân bay để xuất khẩu.

Hướng đến nền kinh tế xanh và số

Điểm khác biệt của Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ so với nhiều mô hình trước đây là lấy kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn làm động lực phát triển.

Nhiều tàu container quốc tế cập các khu vực cảng Cái Mép - Thị Vải

ẢNH: NGUYỄN LONG

Theo quyết định thành lập, toàn bộ khu thương mại tự do sẽ được quản lý trên nền tảng số, ứng dụng công nghệ trong điều hành, giám sát, quản lý hải quan và cung cấp dịch vụ công.

Mô hình "hải quan số", quản lý thông minh và kiểm soát rủi ro sẽ giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí hành chính và nâng cao tính minh bạch.

Song song đó, khu vực cũng hướng đến xây dựng trung tâm logistics xanh, phát triển công nghiệp sạch, sử dụng công nghệ tiên tiến và thân thiện môi trường nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững mà thị trường quốc tế ngày càng đặt ra.

Đây là xu hướng tất yếu khi các đối tác thương mại lớn của Việt Nam như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ hay Nhật Bản ngày càng coi trọng các tiêu chuẩn về phát thải carbon và chuỗi cung ứng xanh.

Một trong những kỳ vọng lớn nhất của khu thương mại tự do là trở thành "điểm đến" của các tập đoàn đa quốc gia. Theo định hướng, Cái Mép Hạ sẽ là nơi đặt trụ sở khu vực của các doanh nghiệp logistics, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

Để đạt mục tiêu này, thành phố sẽ xây dựng chương trình xúc tiến đầu tư riêng, lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược, đồng thời tiếp tục đề xuất hoàn thiện các cơ chế ưu đãi nhằm tạo môi trường đầu tư cạnh tranh.

Việc thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, hình thành mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh và tạo nhiều việc làm có giá trị gia tăng cao.