Loạt khủng hoảng khiến Thủ tướng Anh từ chức

Thủ tướng Anh Starmer đối mặt bê bối trong bổ nhiệm nhân sự, chịu trách nhiệm cho loạt thất bại của Công đảng, khiến ông phải tuyên bố từ chức.

Thủ tướng Anh Keir Starmer năm 2024 giành chiến thắng áp đảo trước đối thủ Rishi Sunak của đảng Bảo thủ, đưa Công đảng trở lại nắm quyền sau hơn một thập kỷ. Ông bước vào văn phòng số 10 Downing với kỳ vọng mang lại sự ổn định cho chính trường Anh, nhưng phải từ chức khi nhiệm kỳ chưa tròn hai năm.

Trong thông báo ngày 22/6, Thủ tướng Starmer thừa nhận ông không còn nhận được sự ủng hộ cần thiết từ các nghị sĩ Công đảng để dẫn dắt đảng bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo. Quyết định từ chức của Starmer mở đường để Anh có thủ tướng thứ 7 trong vòng 10 năm.

"Thủ tướng Starmer đắc cử nhờ cam kết đưa chính trường Anh thoát khỏi những tranh cãi và biến động kéo dài", Rob Ford, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Manchester, nói với AP. "Nhưng chính phủ của ông ấy về sau lại trở thành điều trái ngược với cam kết đó, và rất khó để một lãnh đạo có thể duy trì vị thế trong hoàn cảnh như vậy".

Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu bên ngoài số 10 phố Downing ngày 22/6. Ảnh: AFP

Sau nhiều năm tăng trưởng trì trệ dưới thời đảng Bảo thủ cầm quyền, cử tri Anh kỳ vọng Công đảng sẽ nhanh chóng cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, ngay trong bài phát biểu đầu tiên trên cương vị Thủ tướng, ông Starmer lại cảnh báo rằng "mọi thứ có thể tồi tệ hơn trước khi trở nên tốt hơn".

Cây viết Christian Edward của CNN đánh giá thông điệp này là thực tế, nhưng không phù hợp với tâm lý của những cử tri đang mong đợi sự thay đổi nhanh chóng sau cuộc bầu cử năm 2024.

Khó khăn càng lớn bởi Công đảng đã tự giới hạn dư địa chính sách từ trước khi lên nắm quyền. Trong chiến dịch tranh cử, ông Starmer cam kết không tăng thuế nhằm tránh bị gắn với hình ảnh "đảng tăng thuế". Ngân sách gặp áp lực buộc London phải chọn các biện pháp gây tranh cãi như cắt giảm trợ cấp và vấp phải phản ứng mạnh từ dư luận cũng như nội bộ đảng.

Bên cạnh đó, chính sách nhập cư cũng trở thành điểm gây tranh cãi. Trước sự trỗi dậy của đảng cánh hữu Reform UK, Công đảng chuyển hướng lập trường theo hướng cứng rắn hơn nhằm giữ nhóm cử tri lao động. Tuy nhiên, chiến lược này không hiệu quả. Reform UK tiếp tục gia tăng ảnh hưởng, còn một bộ phận cử tri cấp tiến của Công đảng chuyển sang ủng hộ các đảng nhỏ hơn.

Sự bất mãn dần thể hiện rõ qua các cuộc khảo sát dư luận. Sau giai đoạn ngắn dẫn trước trong các cuộc thăm dò, tỷ lệ ủng hộ Công đảng liên tục giảm. Đến năm 2025, Reform UK bắt đầu vượt lên trong nhiều cuộc khảo sát toàn quốc.

Chính phủ Thủ tướng Starmer còn liên tiếp vấp phải các tranh cãi liên quan đến việc nhận quà tặng có giá trị cao, trong đó có vé buổi biển diễn ca nhạc và các món quà từ doanh nghiệp.

Dù không dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng, các sự việc này làm suy giảm hình ảnh về một chính phủ minh bạch và chuẩn mực mà Công đảng từng xây dựng trong chiến dịch tranh cử.

Cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong nhiệm kỳ của ông Starmer bắt nguồn từ quyết định bổ nhiệm Peter Mandelson làm đại sứ Anh tại Mỹ cuối năm 2024.

Là một trong những người có ảnh hưởng nhất của Công đảng, Mandelson được kỳ vọng giúp London duy trì quan hệ với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, quyết định này nhanh chóng trở thành gánh nặng chính trị đối với Thủ tướng Anh.

Tháng 9/2025, các email bị rò rỉ cho thấy ông Mandelson vẫn liên lạc với Jeffrey Epstein sau khi tỷ phú ấu dâm Mỹ bị kết án năm 2008. Những tài liệu công bố đầu năm nay tiếp tục làm dấy lên tranh cãi về mối quan hệ giữa hai người.

Áp lực dư luận buộc chính phủ Anh phải sa thải ông Mandelson. Văn phòng Thủ tướng liên tục phải giải trình về sự việc. Chánh văn phòng Morgan McSweeney cuối cùng nhận trách nhiệm và từ chức.

Tỷ lệ ủng hộ dành cho Thủ tướng Keir Starmer so với những người tiền nhiệm trong thời gian cầm quyền. Đồ họa: Telegraph

Khó khăn tiếp tục chồng chất lên Thủ tướng Starmer trong năm 2026, khi Công đảng bắt đầu hứng chịu các thất bại bầu cử.

Đảng này hồi tháng 2 bất ngờ thất bại trước đảng Xanh trong cuộc bầu cử bổ sung nhằm chọn ra nghị sĩ đại diện vùng Gorton và Denton tại Hạ viện Anh. Đây là khu vực mà Công đảng từng giành chiến thắng áp đảo trong tổng tuyển cử trước đó.

Kết quả được xem là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng về sự thay đổi trong tâm lý cử tri. Không chỉ đánh mất một khu vực từng được coi là an toàn, Công đảng còn chứng kiến đảng Reform UK và đảng Xanh gia tăng ảnh hưởng.

Cuộc bầu cử địa phương diễn ra vào tháng 5 được xem là "giọt nước tràn ly" đối với chính phủ ông Starmer.

Công đảng mất hơn 1.400 ghế tại các hội đồng địa phương ở Anh, mất quyền kiểm soát nghị viện Wales, nơi Công đảng là chính đảng lớn nhất suốt hàng chục năm. Các đảng cánh hữu Cải cách nước Anh và đảng Xanh dân túy cánh tả đều giành thêm lợi thế.

Kết quả này khiến làn sóng chỉ trích trong nội bộ Công đảng bùng phát công khai. Hơn 90 nghị sĩ được cho là đã yêu cầu ông Starmer từ chức. Một số quan chức cấp cao trong chính phủ cũng bày tỏ lo ngại về khả năng giành chiến thắng của Công đảng trong cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.

Trong lúc vị thế của Thủ tướng Starmer suy yếu, ông Andy Burnham dần nổi lên là lựa chọn thay thế được nhiều nghị sĩ Công đảng ủng hộ. Burnham là thị trưởng Greater Manchester gần 10 năm, xây dựng hình ảnh chính trị gia có khả năng kết nối với tầng lớp lao động và cử tri tại các khu vực công nghiệp truyền thống.

Burnham từ lâu được xem là gương mặt có tiềm năng cạnh tranh vị trí lãnh đạo Công đảng. Ông gần đây đã từ chức thị trưởng và thắng áp đảo trong cuộc bầu cử bổ sung, trở thành nghị sĩ Hạ viện đại diện khu vực Makerfield, nơi mà đảng Reform UK vừa gia tăng ảnh hưởng.

Kết quả tại Makerfield được nhiều nghị sĩ xem là bằng chứng cho thấy ông Burnham có thể giành lại những nhóm cử tri lao động mà Công đảng đang đánh mất.

Sau chiến thắng của ông Burnham, các cuộc thảo luận về tương lai lãnh đạo Công đảng diễn ra ngày càng công khai. Ban đầu, Thủ tướng Starmer tuyên bố sẵn sàng đối mặt với bất kỳ thách thức nào đối với vị trí lãnh đạo của mình. Tuy nhiên, khi áp lực từ các nghị sĩ và nội các tiếp tục gia tăng, ông quyết định rời ghế.

"Mọi quyết định tôi đưa ra đều nhằm đặt lợi ích của đất nước tôi yêu lên hàng đầu. Đó là lý do tôi sẽ từ chức lãnh đạo Công đảng", Thủ tướng Starmer, 63 tuổi, phát biểu ngày 22/6.

Thủ tướng Starmer cho biết sẽ tiếp tục giữ vai trò tạm quyền cho đến khi Công đảng lựa chọn được lãnh đạo mới.

"Tôi tin rằng người kế nhiệm sẽ tiếp quản một nước Anh mạnh mẽ và công bằng hơn so với đất nước mà tôi tiếp nhận hai năm trước, được chuẩn bị tốt hơn cho những thách thức phía trước và có khả năng tốt hơn để giúp Công đảng giành nhiệm kỳ thứ hai", ông Starmer nói.

Như Tâm (Theo Sky News, CNN, AP)