Nhiều doanh nghiệp lãi đột biến trong quý 2-2026 - Ảnh: NGỌC PHƯỢNG
Nhiều doanh nghiệp gây chú ý khi lợi nhuận quý 2-2026 tăng đột biến dù hoạt động kinh doanh chính không có nhiều thay đổi.
Lợi nhuận tăng nhờ tiền nộp thừa
Doanh thu thuần quý 2 của Công ty CP Xây dựng và Sản xuất vật liệu xây dựng Biên Hòa (VLB) đạt hơn 440 tỉ đồng, tăng 8%. Lãi sau thuế quý 2 lên tới 374 tỉ đồng, gấp 4,7 lần cùng kỳ.
Theo giải trình, nguyên nhân chủ yếu đến từ khoản 334 tỉ đồng nộp thừa tiền cấp quyền khai thác khoáng sản giai đoạn 2014 đến tháng 6-2025 của doanh nghiệp.
Công ty CP Du lịch dịch vụ Hà Nội (TSJ) ghi nhận doanh thu thuần quý 2 gần 36 tỉ đồng, giảm 3% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế là 249 tỉ đồng, gấp 4,2 lần. Nguyên nhân tăng mạnh do khoản lãi hơn 229 tỉ đồng chuyển nhượng cổ phần tại Công ty CP du lịch và thương mại Sao Phương Đông và hơn 54 tỉ đồng lợi nhuận được chia từ liên doanh.
Công ty CP Xà phòng Hà Nội (XPH) đạt gần 15 tỉ đồng doanh thu thuần, giảm gần 71% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế lại đạt 113 tỉ đồng, gấp 29,7 lần cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu là nhận 113 tỉ đồng cổ tức từ khoản đầu tư tài chính dài hạn vào Công ty CP Bất động sản Xavinco.
Lãi nhờ hoàn nhập dự phòng
Một số công ty chứng khoán cũng ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh nhờ các khoản thu ngoài hoạt động kinh doanh chính.
Chứng khoán SBS ghi nhận doanh thu hoạt động đạt hơn 37 tỉ đồng trong quý 2, tăng 51,2%. Lợi nhuận sau thuế gần 43 tỉ đồng, cùng kỳ lỗ gần 5 tỉ đồng. Phần lớn lợi nhuận đến từ hơn 44 tỉ đồng thu nhập khác do xử lý nợ xấu tồn đọng. Quý 2-2025 khoản mục này chỉ gần 8 triệu đồng.
Chứng khoán Smart Mind (SMDS) đạt gần 61 tỉ đồng doanh thu hoạt động, tăng 7,5%. Lợi nhuận trước thuế hơn 794 tỉ đồng, đột biến so với khoản lỗ 2 tỉ đồng quý 2-2025. Chủ yếu nhờ khoản 754 tỉ đồng cổ tức nhận được từ khoản đầu tư tài chính dài hạn.
Chứng khoán châu Á - Thái Bình Dương (APS) đạt gần 32 tỉ đồng doanh thu hoạt động trong quý 2-2026, giảm 32,6%. Lợi nhuận sau thuế ghi nhận hơn 54 tỉ đồng, cùng kỳ lỗ gần 7 tỉ đồng. Theo giải trình, lợi nhuận tăng mạnh đến từ việc hoàn nhập dự phòng các khoản phải thu đã trích lập từ những năm trước.
Tương tự, Chứng khoán BIS báo lãi sau thuế gần 8 tỉ đồng so với mức lỗ 2 tỉ đồng cùng kỳ. Công ty bán khoản phải thu khó đòi nên thực hiện hoàn nhập toàn bộ chí phí dự phòng gần 22 tỉ đồng.
Đừng chỉ nhìn con số tăng trưởng
Ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Chứng khoán VFS, cho biết doanh nghiệp có thể dùng nhiều thủ thuật kế toán hợp pháp để điều chỉnh lợi nhuận.
Một trong những kỹ thuật thường gặp là ghi nhận doanh thu sớm hoặc dồn doanh thu vào cuối kỳ. Doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu ngay khi xuất hóa đơn hoặc đẩy mạnh bán hàng cho đại lý trước thời điểm chốt quý, khiến kết quả kinh doanh tăng đột biến. Theo ông Hoàng, nhà đầu tư nên đối chiếu tốc độ tăng doanh thu với các khoản phải thu.
Lợi nhuận doanh nghiệp cũng biến đổi nhờ giao dịch với các bên liên quan, vốn hóa chi phí, hoàn nhập dự phòng hoặc ghi nhận thu nhập tài chính, thu nhập bất thường từ thoái vốn, thanh lý tài sản hay chuyển nhượng dự án. Đây là những nghiệp vụ kế toán hợp pháp nhưng không phản ánh trực tiếp hiệu quả của hoạt động kinh doanh cốt lõi và phần lớn không mang tính thường xuyên.
Ngoài ra, việc thay đổi chính sách kế toán, như điều chỉnh phương pháp khấu hao hay cách ghi nhận doanh thu, cũng có thể làm lợi nhuận biến động mạnh mà không xuất phát từ sự cải thiện thực chất của doanh nghiệp.
Theo ông Hoàng, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào con số lợi nhuận tăng trưởng mà cần đọc kỹ để xác định lợi nhuận đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi hay từ các yếu tố mang tính kỹ thuật.
