Thứ hai, 22/6/2026, 19:51 (GMT+7)
Chuyên gia cho rằng mỗi kWh điện tiết kiệm tương đương một kWh điện được sản xuất thêm, giúp giảm áp lực đầu tư nguồn mới và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Tại tọa đàm tiết kiệm điện mùa cao điểm ngày 22/6, ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết mỗi năm hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới để đáp ứng nhu cầu sử dụng.
Ông cho biết để đưa vào vận hành một dự án điện khí hóa lỏng (LNG) hoặc điện gió ngoài khơi quy mô 1.000 MW thường mất 3-4 năm chuẩn bị và xây dựng. Trong khi đó, nếu toàn hệ thống tiết kiệm được khoảng 2% điện năng tiêu thụ thì hiệu quả mang lại tương đương giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW công suất nguồn mới.
"Tiết kiệm điện là giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn rất nhiều so với đầu tư nguồn điện mới", ông Hải nói.
Theo lãnh đạo EVN, mỗi kWh điện tiết kiệm được giúp người dân, doanh nghiệp giảm hóa đơn tiền điện, đồng thời góp phần giảm chi phí chung của toàn xã hội. Bởi khi nhu cầu điện tăng cao, hệ thống phải huy động thêm các nguồn điện có giá thành cao hơn để đáp ứng. Việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả sẽ giúp hạn chế huy động các nguồn điện đắt đỏ này, qua đó giảm chi phí vận hành toàn hệ thống.
Cùng quan điểm, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, cho biết nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), coi tiết kiệm điện là "nguồn điện đầu tiên" (first fuel) bởi đây là giải pháp có chi phí thấp nhất để tăng khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng.
Theo ông Sơn, nhận thức về tiết kiệm điện tại khối doanh nghiệp đã cải thiện đáng kể do gắn trực tiếp với lợi nhuận và chi phí sản xuất. Tuy nhiên, ở khu vực dân cư - nhóm chiếm khoảng 30% tổng nhu cầu điện - ý thức sử dụng điện hiệu quả vẫn còn nhiều hạn chế.
Ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc EVN (ngồi giữa). Ảnh: VGP
Theo Chỉ thị 10 về tăng cường tiết kiệm điện giai đoạn 2026-2030, cả nước phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đồng thời giảm ít nhất 3.000 MW công suất phụ tải đỉnh thông qua các chương trình quản lý nhu cầu điện và điều chỉnh phụ tải.
Yêu cầu tiết kiệm năng lượng đặt ra trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện có xu hướng tăng nhanh. Đợt nắng nóng cuối tháng 5 đã đẩy công suất tiêu thụ điện cao nhất lên gần 58.000MW, tăng 5,6% so với kỷ lục năm 2025, trong khi sản lượng điện có ngày vượt 1 tỷ kWh. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nhu cầu điện dự kiến tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới.
Theo đại diện Bộ Công Thương, một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay là các bất ổn địa chính trị tác động trực tiếp tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
"Khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy, chi phí năng lượng có thể tăng 15-20%, thậm chí cao hơn", ông Dũng nói. Ông dẫn chứng trong giai đoạn căng thẳng tại eo biển Hormuz, giá dầu từng tăng từ khoảng 50-60 USD lên trên 100 USD một thùng, tạo áp lực lớn tới hoạt động sản xuất kinh doanh và toàn bộ nền kinh tế.
Việt Nam còn đối mặt áp lực từ các yêu cầu giảm phát thải ngày càng khắt khe của các thị trường xuất khẩu lớn. Theo ông Dũng, các cơ chế như Thuế biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay Thỏa thuận xanh châu Âu (Green Deal) đang buộc hệ thống điện phải giảm dần hệ số phát thải carbon, qua đó đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến khó lường, việc dự báo và vận hành hệ thống điện trở nên phức tạp hơn.
Chưa kể, theo lãnh đạo Bộ Công Thương, tiến độ đầu tư các dự án nguồn và lưới điện cũng chịu áp lực từ thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và các vướng mắc trong triển khai.
Trước những thách thức này, ông Dũng cho rằng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trong những trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng, bên cạnh phát triển các nguồn than, dầu khí và năng lượng tái tạo.
Bộ Công Thương cũng đang nghiên cứu các giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ, nâng hiệu quả sử dụng năng lượng. Theo ông Dũng, cơ quan này sẽ phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả nhằm tạo thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.
Phương Dung
