Thứ sáu, 26/6/2026, 10:01 (GMT+7)
17 bang kiện chính quyền California, cho rằng chính sách siết nhựa một lần của họ cản trở hàng nghìn doanh nghiệp bang khác tiếp cận thị trường lớn nhất nước Mỹ.
Ngày 26/6, tạp chí pháp lý Lawyer cho biết 17 bang tại Mỹ đã nộp đơn kiện lên Tòa án liên bang, nhằm phản đối chính sách của California về trách nhiệm của nhà sản xuất (EPR), siết việc sử dụng nhựa một lần.
Trách nhiệm của nhà sản xuất (Extended Producer Responsibility - EPR) là chính sách môi trường buộc các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu phải chịu trách nhiệm thu gom, tái chế bao bì hoặc sản phẩm của họ sau vòng đời sử dụng.
Nguyên đơn gồm 17 bang Georgia, Alabama, Florida, Idaho, Indiana, Iowa, Louisiana, Missouri, Montana, Nebraska, North Dakota, Oklahoma, South Carolina, South Dakota, Texas, Utah, West Virginia, và Hiệp hội các nhà phân phối và bán buôn quốc gia.
Họ kiện Đạo luật trách nhiệm của nhà sản xuất bao bì và ngăn ngừa ô nhiễm nhựa, được ban hành năm 2022, có hiệu lực từ 1/5 năm nay. Theo chính sách mới, nhà sản xuất phải giảm 25% nhựa trong bao bì, dụng cụ ăn uống một lần vào 2032, và đảm bảo các vật dụng này đều có thể tái chế hoặc phân hủy sinh học.
Túi nilon tái sử dụng bị bỏ lại tại Laguna Niguel, California, Mỹ, ngày 1/12/2021. Ảnh: Reuters
17 bang cùng hiệp hội doanh nghiệp lập luận rằng quy định giảm nhựa một lần của California là "gánh nặng" và đặt rào cản thương mại cho doanh nghiệp. Chi phí tuân thủ mới có thể bị chuyển vào giá thành sản phẩm cuối, gián tiếp đánh vào túi tiền người dân, đặc biệt người thu nhập thấp.
Ông Chris Carr, Tổng chưởng lý bang Georgia, cho rằng đạo luật nhựa là "một mệnh lệnh vi hiến từ giới thượng lưu Bờ Tây". "California không có quyền dạy chúng tôi cách quản lý hoạt động kinh doanh tại Georgia, nhưng đó chính xác là những gì đạo luật nhựa của bang này cố gắng thực hiện", ông nói.
Thông thường, chính sách của một bang chỉ có tác động trong bang đó. Tuy nhiên, việc siết quy định EPR tại California ảnh hưởng sâu rộng hơn nhiều. Theo phân tích từ tờ Lawyer, doanh nghiệp sản xuất, phân phối gắn thương hiệu lên hàng bán tại California sẽ phải điều chỉnh lại thiết kế sản phẩm, hợp đồng với nhà cung cấp.
Các công ty luật đều đưa ra cảnh báo với đạo luật này. Holland & Knight lưu ý về dữ liệu cơ sở cùng nghĩa vụ chi phí trong tương lai. Còn Freshfields nhận định đây là một trong những chính sách EPR về bao bì có phạm vi rộng nhất nước Mỹ, với hơn 5.000 nhà sản xuất có thể bị ảnh hưởng.
Các nguyên đơn cho rằng đạo luật này vi phạm cả hiến pháp Mỹ và California, đề nghị tòa án tuyên bố vô hiệu.
Melanie Turner, người phát ngôn của Sở Tái chế và thu hồi tài nguyên (CalRecycle) - bị đơn vụ kiện, cho biết cơ quan này không bình luận về các kiện tụng đang chờ xử lý, mà tập trung vào thi hành chính sách. Bị đơn khác là Liên minh Hành động tuần hoàn - tổ chức chịu trách nhiệm về EPR - cho biết đang theo dõi diễn biến vụ kiện, và nỗ lực thực hiện "các mục tiêu đầy tham vọng" của đạo luật nhựa.
Trước đó, quan chức bang California cho rằng những thay đổi chính sách sẽ giúp chống ô nhiễm nhựa, bảo vệ lợi ích của người nộp thuế và chính quyền địa phương. Bà Yana Garcia, Giám đốc Cơ quan Bảo vệ môi trường bang, nhấn mạnh California đang chuyển trách nhiệm quản lý và bao bì sử dụng nhựa một lần sang nhà sản xuất. "Cách tiếp cận này sẽ thúc đẩy các nhà sản xuất đổi mới và thiết kế bao bì, nhằm hỗ trợ nền kinh tế tuần hoàn", bà nói.
Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án quận Đông California sẽ phải phán quyết xem chính sách bao bì của bang là chương trình môi trường hợp pháp hay gánh nặng vi hiến lên thương mại liên bang. Phán quyết này sẽ định hình hướng dẫn tuân thủ cho các nhà sản xuất, phân phối và bán lẻ toàn quốc khi muốn bán hàng tại bang này.
Theo giới phân tích, nếu vụ kiện liên bang này thất bại, việc thực thi EPR tại California sẽ tạo nền tảng để các bang khác theo đuổi chính sách bao bì của riêng họ.
Là thủ phủ của Hollywood và Silicon Valley, California là bang giàu có bậc nhất ở Mỹ, xét về GDP. Năm ngoái, Thống đốc Gavin Newsom tuyên bố bang này trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới, sau khi GDP danh nghĩa đạt 4.100 tỷ USD. Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Cơ quan Phân tích kinh tế Mỹ (BEA), nền kinh tế bang này đã vượt qua Nhật Bản (4.020 tỷ USD), chỉ xếp sau Mỹ, Trung Quốc và Đức.
Bảo Bảo (theo Lawyer, CBS, Reuters)
