Nhìn trực tiếp vào mặt trời, hút thuốc lá hoặc không kiểm soát đường huyết và huyết áp tăng cao có thể làm tổn thương võng mạc, ảnh hưởng thị lực.
Võng mạc là lớp mô thần kinh mỏng nằm ở phía sau mắt, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu đến não để tạo nên hình ảnh. Khi võng mạc bị tổn thương, thị lực có thể suy giảm nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
Nhiều người chỉ chú ý bảo vệ giác mạc hoặc phòng ngừa cận thị mà bỏ qua những yếu tố có thể ảnh hưởng đến võng mạc. Theo các chuyên gia nhãn khoa, một số thói quen và tình trạng sức khỏe dưới đây có thể làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc.
Nhìn trực tiếp vào mặt trời
Theo Healthline, nhìn thẳng vào mặt trời bằng mắt thường có thể gây tổn thương võng mạc do ánh sáng cường độ mạnh, được gọi là bệnh võng mạc do ánh nắng (solar retinopathy).
Các tia sáng tập trung vào hoàng điểm - vùng trung tâm của võng mạc chịu trách nhiệm cho thị lực sắc nét - có thể làm tổn thương các tế bào cảm thụ ánh sáng. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, nhìn méo hình ảnh hoặc xuất hiện điểm tối ở trung tâm tầm nhìn. Các chuyên gia khuyến cáo không nhìn trực tiếp vào mặt trời, kể cả trong thời gian diễn ra nhật thực, nếu không sử dụng kính lọc đạt chuẩn.
Ánh sáng cường độ mạnh từ mặt trời gây hại cho mắt. Ảnh được tạo bởi AI
Hút thuốc lá
Thuốc lá chứa hàng nghìn hóa chất độc hại có thể gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả mắt. Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng có thể dẫn đến suy giảm thị lực hoặc mù lòa. Các chất độc trong khói thuốc có thể gây tổn thương mạch máu đồng thời làm giảm lượng oxy cung cấp cho các mô mắt.
Nguy cơ này càng tăng ở những người hút thuốc trong thời gian dài hoặc hút nhiều điếu mỗi ngày. Bỏ thuốc lá không chỉ có lợi cho tim mạch và hô hấp mà còn góp phần bảo vệ thị lực.
Kiểm soát đường huyết kém
Lượng đường trong máu tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc. Theo Viện Mắt Quốc gia Mỹ (NEI), bệnh võng mạc đái tháo đường xảy ra khi các mạch máu trong võng mạc bị tổn thương, rò rỉ dịch hoặc máu. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực ở người trưởng thành.
Bệnh có thể tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu mà không gây triệu chứng rõ rệt. Khi thị lực bắt đầu giảm, tổn thương võng mạc có thể đã trở nên nghiêm trọng. Người mắc bệnh tiểu đường cần kiểm soát tốt đường huyết, dùng thuốc theo chỉ định và khám mắt định kỳ để phát hiện sớm biến chứng.
Không kiểm soát huyết áp cao
Tăng huyết áp kéo dài có thể ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu toàn cơ thể, trong đó có các mạch máu ở võng mạc. Theo Phòng khám Cleveland, huyết áp cao có thể làm thành mạch máu võng mạc dày lên, hẹp lại hoặc bị tổn thương, khiến lượng máu và oxy đến võng mạc suy giảm. Tình trạng này được gọi là bệnh võng mạc tăng huyết áp.
Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ bất thường nào về thị lực. Tuy nhiên, khi tổn thương tiến triển, nguy cơ nhìn mờ và mất thị lực có thể gia tăng. Duy trì huyết áp trong giới hạn khuyến cáo, tập thể dục thường xuyên, hạn chế muối và tái khám định kỳ là những biện pháp giúp giảm nguy cơ biến chứng ở mắt.
Những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên khám mắt định kỳ để phát hiện sớm các bất thường ở võng mạc. Việc thay đổi lối sống và điều trị kịp thời có thể góp phần bảo vệ thị lực, hạn chế nguy cơ mất thị lực không hồi phục.
Bảo Bảo (Tổng hợp)
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
