9 nước châu Âu cùng Ukraine lập liên minh phát triển Freyja, hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo có thể thay thế Patriot mà Mỹ đang cung cấp.
Trong cuộc họp với các đồng minh quốc phòng ở Paris, Pháp ngày 13/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố sáng kiến cùng 9 nước châu Âu thành lập liên minh phòng thủ tên lửa đạn đạo, nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển và đưa vào hoạt động hệ thống đánh chặn Freyja trong vòng một năm.
9 quốc gia châu Âu tham gia liên minh với tư cách thành viên sáng lập bao gồm Anh, Pháp, Đan Mạch, Đức, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha và Thụy Điển.
"Chúng tôi tin rằng việc bảo vệ châu Âu đòi hỏi một giải pháp toàn diện dưới dạng kiến trúc phòng thủ tên lửa tích hợp nhằm răn đe và đánh bại các mối đe dọa tên lửa trong tương lai, được phát triển thông qua nỗ lực tập thể, sự cởi mở về công nghệ và hợp tác công nghiệp đáng tin cậy", tuyên bố chung của các nước có đoạn.
Lãnh đạo các nước châu Âu họp tại Paris, Pháp ngày 13/7. Ảnh: AFP
Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, ông Zelensky lần đầu tiết lộ kế hoạch thành lập liên minh để cùng sản xuất hệ thống vũ khí phức tạp này.
Sáng kiến được đưa ra trong bối cảnh thế giới đang thiếu hụt nghiêm trọng vũ khí đánh chặn tên lửa đạn đạo, khi xung đột tại Iran và các khu vực lân cận bước sang tháng thứ năm, nhiều đồng minh phương Tây đồng loạt tăng cường tích trữ các loại vũ khí phòng thủ.
Mặc dù Mỹ đã tăng sản lượng tên lửa Patriot và châu Âu mở rộng sản xuất các tổ hợp phòng không SAMP/T, IRIS-T và NASAMS, khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung vẫn rất lớn.
"Chúng tôi hướng tới xây dựng năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo chung cho châu Âu và hỗ trợ các hoạt động liên quan. Chúng tôi làm điều này không nhằm chống lại bất kỳ bên nào, mà để bảo vệ chính mình", theo tuyên bố chung.
Đối với Ukraine, khả năng tự sản xuất hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo sẽ giúp nước này cải thiện lưới phòng không trước các cuộc không kích quy mô lớn của Nga. Nó cũng giúp Kiev giảm phụ thuộc vào viện trợ của đồng minh trong lĩnh vực này.
Đối với châu Âu, liên minh mới được xem là con đường nhanh hơn để khắc phục tình trạng thiếu hụt vũ khí phòng thủ, tăng cường năng lực tự vệ với chi phí thấp hơn, đồng thời tận dụng kinh nghiệm thực chiến mà Ukraine tích lũy trong hơn 4 năm chiến sự.
"Mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo trên thế giới sẽ chỉ ngày càng gia tăng. Vì vậy, Freyja phải trở thành hiện thực", ông Zelensky đăng trên mạng xã hội, giải thích lý do Ukraine và châu Âu cần phát triển hệ thống tên lửa đánh chặn thay thế Patriot.
Hệ thống Patriot khai hỏa trong một cuộc thử nghiệm ở Mỹ. Ảnh: Lockheed Martin
Theo ông, Ukraine sẽ là bên cung cấp đạn tên lửa đánh chặn trong dự án, trong khi các đối tác châu Âu đảm nhận việc phát triển radar, hệ thống theo dõi mục tiêu cùng hệ thống chỉ huy - kiểm soát, những năng lực mà Kiev còn thiếu.
Giống Patriot, Freyja là hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo hoàn chỉnh, sẽ sử dụng tên lửa đánh chặn FP-7.X được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu đạn đạo ở độ cao khoảng 24 km.
Một hệ thống Patriot cần khoảng 24 tháng để chế tạo, trong khi ông Zelensky muốn Freyja được hoàn thiện nhanh hơn. "Khi kết hợp với các đối tác, chúng ta có thể hoàn thiện toàn bộ hệ thống Freyja trong vòng 12 tháng tới", Tổng thống Zelensky nhấn mạnh.
Phát biểu tại cuộc họp báo sau hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Paris sẽ cấp phép cho Ukraine sản xuất các loại tên lửa do Pháp thiết kế, gồm Aster-30, Hammer và SCALP.
Ông cũng tiết lộ Kiev đã đồng ý mua 16 tiêm kích Rafale do tập đoàn Dassault Aviation sản xuất. Các máy bay này dự kiến được đưa vào biên chế của không quân Ukraine giai đoạn 2028-2029.
Ngoài ra, Ukraine cũng sẽ mua hệ thống phòng không SAMP/T, nền tảng phòng không do Pháp và Italy hợp tác phát triển, được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa từ tên lửa và máy bay.
Sự kiện tại Paris là cuộc họp lần thứ 16 của liên minh các nước được Pháp và Anh khởi xướng để hỗ trợ quân sự cho Ukraine sau khi chiến sự bùng phát tháng 2/2022. "Chúng tôi quyết tâm tiếp tục hỗ trợ Ukraine nhanh chóng và mạnh mẽ hơn nữa", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu.
Nga phản đối hội nghị này, cho rằng đó là cuộc gặp của các lãnh đạo "không muốn hòa bình". "Đây là liên minh của những người hiếu chiến", phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói.
Huyền Lê (Theo Defense News, AFP)
