Ai hưởng lợi ở World Cup?

Nhưng đằng sau bầu không khí lễ hội ấy là một câu hỏi đang được nhiều chuyên gia kinh tế, du lịch và truyền thông đặt ra: Ai mới là người thực sự hưởng lợi từ World Cup?

Kỷ lục khán giả và cơn sốt du lịch

Ngày 16-6, FIFA thông báo World Cup 2026 đã lập kỷ lục mới về lượng khán giả đến sân trong một ngày. Tổng cộng 281.223 người đã qua cổng tại các sân vận động, vượt qua cột mốc 277.070 khán giả từng được thiết lập ở World Cup 1994, cũng diễn ra tại Mỹ. 

Trận khai mạc giữa Mexico và Nam Phi tại sân Azteca thu hút hơn 80.000 khán giả. Ở nhiều trận đấu khác, World Cup 2026 đạt mức trung bình hơn 60.000 khán giả mỗi trận trong giai đoạn đầu.

Không khí lễ hội không chỉ xuất hiện bên trong sân vận động. Hàng nghìn CĐV Úc đổ về thành phố Vancouver (Canada)để theo chân đội tuyển quốc gia. Nhiều khu vực trung tâm biến thành những "biển người" với sắc vàng đặc trưng của CĐV Úc. 

Tại Kansas City, World Cup bất ngờ trở thành cơ hội quảng bá hình ảnh lớn nhất trong nhiều thập niên. Giới chức du lịch địa phương cho biết lượng khách quốc tế tăng mạnh. Nhiều du khách đánh giá cao trải nghiệm ẩm thực, giao thông và sự thân thiện của người dân.

Những hình ảnh đó phần nào cho thấy World Cup vẫn là "cỗ máy hút khách" hiệu quả. Theo các dự báo kinh tế được công bố trước giải, World Cup 2026 có thể tạo ra hàng chục tỉ USD giá trị kinh tế cho khu vực Bắc Mỹ và thu hút hàng triệu lượt khách trong suốt thời gian diễn ra giải đấu. Nhưng khi đi sâu vào các số liệu thực tế, bức tranh lại không hoàn toàn màu hồng như kỳ vọng.

Tiền không chảy đều

Trong khi FIFA công bố những cột mốc khán giả ấn tượng, nhiều doanh nghiệp trong ngành du lịch Mỹ lại đang có tâm trạng dè dặt. Reuters dẫn lời nhiều đại diện khách sạn và hãng hàng không cho biết lượng đặt phòng và lượng khách quốc tế trong tuần đầu tiên của World Cup thấp hơn dự báo ban đầu. 

Một số khách sạn phải giảm giá để kích cầu. Đây là nghịch lý khiến nhiều chuyên gia chú ý khi sân vận động vẫn đông người, các khu fan zone vẫn tấp nập, nhưng doanh thu du lịch lại chưa bùng nổ tương xứng.

Một phần nguyên nhân đến từ đặc thù của World Cup 2026 khi nó trải dài trên ba quốc gia và 16 thành phố đăng cai. Khoảng cách giữa các địa điểm tổ chức rất lớn. 

Nhiều CĐV lựa chọn hình thức "du lịch tốc hành": bay đến xem trận đấu, ở lại một hoặc hai đêm rồi tiếp tục di chuyển sang thành phố khác. Mô hình này giúp các ngành vận tải, dịch vụ ăn uống và giải trí hưởng lợi, nhưng lại không tạo ra lượng lưu trú dài ngày như kỳ vọng của ngành khách sạn và các dịch vụ liên quan du lịch.

Ngoài ra, giá vé World Cup được đánh giá là khá cao đối với nhiều người hâm mộ. Chi phí di chuyển giữa các thành phố chủ nhà cũng không hề rẻ. Đối với du khách quốc tế, đặc biệt là những người đến từ châu Phi, Nam Mỹ hoặc châu Á, việc xin thị thực nhập cảnh Mỹ cũng là một rào cản không nhỏ.

Mexico và Canada hiện được đánh giá là những nơi hưởng lợi rõ nét hơn ở giai đoạn đầu. Các thành phố như Mexico City, Guadalajara, Monterrey hay Vancouver ghi nhận công suất phòng khách sạn và lượng du khách quốc tế khá tích cực. Trong khi đó, một số thị trường lớn tại Mỹ vẫn chờ đợi cú hích từ các trận đấu vòng đấu loại trực tiếp.

Cuộc chiến thương mại

Một cuộc tranh luận khác đang diễn ra xung quanh việc ai thực sự được quyền kiếm tiền từ World Cup. Để bảo vệ quyền lợi cho các nhà tài trợ chính thức, FIFA áp dụng hệ thống quy định thương mại rất nghiêm ngặt. Các sân vận động đăng cai phải trở thành những "sân sạch" về mặt thương hiệu.

Hệ quả là nhiều địa điểm nổi tiếng tại Mỹ buộc phải tạm thời đổi tên trong thời gian diễn ra World Cup. Gillette Stadium được gọi là "Boston Stadium", còn Levi’s Stadium trở thành "San Francisco Bay Area Stadium".

Nhiều logo thương hiệu địa phương cũng bị che phủ hoàn toàn khỏi các khu vực xuất hiện trên sóng truyền hình. FIFA muốn bảo đảm rằng chỉ những nhà tài trợ đã bỏ ra hàng trăm triệu USD mới được xuất hiện trong không gian thương mại của giải đấu. Điều này tạo nên một nghịch lý khác. 

Các thành phố chủ nhà đầu tư mạnh cho cơ sở hạ tầng, giao thông và công tác tổ chức để đón World Cup. Doanh nghiệp địa phương chuẩn bị nhân lực, nguồn hàng và dịch vụ để phục vụ du khách. Nhưng khi sự kiện bắt đầu, quyền khai thác thương mại lớn nhất lại thuộc về FIFA cùng các tập đoàn tài trợ toàn cầu.

Nhiều chuyên gia tiếp thị gọi đây là cuộc chiến chống "ambush marketing", tức hoạt động quảng bá ăn theo sự kiện mà không trả phí tài trợ. FIFA coi đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ giá trị thương mại của World Cup. Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng điều đó khiến các doanh nghiệp địa phương gặp khó khăn trong việc tận dụng sức hút của giải đấu.

Sau tuần lễ đầu tiên, World Cup 2026 đã chứng minh sức hấp dẫn của bóng đá. Tuy nhiên, giải đấu cũng đang cho thấy một thực tế phức tạp hơn nhiều so với những con số doanh thu được dự báo trước đó. World Cup tạo ra cơ hội kinh tế rất lớn, nhưng không phải mọi địa phương đều hưởng lợi như nhau.

Và trong khi các thành phố chủ nhà nỗ lực biến ngày hội bóng đá thành động lực phát triển du lịch, câu hỏi về việc ai là người hưởng lợi nhiều nhất từ "miếng bánh" World Cup vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng.