Ai là họa sĩ vẽ Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhiều nhất?

Một số bản in những bức tranh vẽ Văn Miếu - Quốc Tử Giám của họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc đang được bày ở vị trí trung tâm của triển lãm Quốc Tử Giám trong nghệ thuật, tại chính ngôi đền văn chương này, cùng với bản ký họa Văn Miếu - Quốc Tử Giám đầu tiên được ghi nhận.

Triển lãm là một hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám.

Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong nét vẽ của các họa sĩ Mỹ thuật Đông Dương

Nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn cho biết có khá nhiều họa sĩ danh tiếng thuộc thế hệ Mỹ thuật Đông Dương đã vẽ Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Trong đó, ngôi vị quán quân vẽ Văn Miếu chắc chắn thuộc về họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc.

Ông Sơn cho biết theo khảo sát thì họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc vẽ tới vài chục bức tranh về chủ đề này.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, dịch giả, họa sĩ Trịnh Lữ, con trai của họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc, cho biết cha mình vẽ Văn Miếu - Quốc Tử Giám rất nhiều, khoảng 40 - 50 bức. Hầu hết các tác phẩm này vẫn được gia đình lưu giữ.

Họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc vẽ Văn Miếu - Quốc Tử Giám tập trung trong giai đoạn khoảng những năm 1970, trước và sau khi đất nước thống nhất vài năm.

Lúc ấy đất nước còn nghèo, các di tích chưa được quan tâm chăm sóc do thiếu nguồn lực. Văn Miếu - Quốc Tử Giám chịu cảnh hoang phế.

Còn gia cảnh họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc, như bao gia đình khác, rất nghèo. Không còn được làm xưởng nội thất Meno danh tiếng sau 1954, ông Trịnh Hữu Ngọc lấy việc vẽ làm niềm vui. Ông thường đạp xe đi vẽ tranh phong cảnh khắp nơi.

Lúc này Văn Miếu - Quốc Tử Giám rất thanh vắng, mang vẻ đẹp của một phế tích, làm xúc động tâm hồn người nghệ sĩ. Cho nên ông Trịnh Hữu Ngọc đã vẽ rất nhiều tác phẩm về nơi này, với gam màu sáng rỡ nhưng cũng phảng nét trầm buồn.

Cùng với các bản in tác phẩm của Trịnh Hữu Ngọc, công chúng còn được xem bản in tác phẩm của các họa sĩ Mỹ thuật Đông Dương khác như Thăm Văn Miếu của Bùi Xuân Phái, tranh khắc gỗ Hậu Giám của Vũ Đăng Bổn vẽ năm 1940, Cảnh Văn Miếu của Văn Giáo, bìa tờ Tứ Dân tạp chí có tranh minh họa thấp thoáng bóng dáng Văn Miếu - Quốc Tử Giám do Tô Ngọc Vân vẽ.

Về bức tranh sơn dầu Thăm Văn Miếu (1984), tranh hiện thuộc sưu tập Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Bức tranh là một nốt nhạc tươi sáng, khác hẳn bảng màu trầm quen thuộc trong những bức tranh "Phố Phái".

Tại triển lãm, công chúng còn được xem một tờ gấp quảng cáo về Văn Miếu - Quốc Tử Giám do Bùi Xuân Phái vẽ minh họa "bìa" tờ gấp.

Từ bức vẽ đầu tiên về Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến những tìm tòi của thế hệ trẻ

Cùng với các bản in tác phẩm của các họa sĩ Mỹ thuật Đông Dương, triển lãm còn trưng bày bản in các tác phẩm cùng chủ đề Văn Miếu - Quốc Tử Giám của các họa sĩ Pháp cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, tác phẩm gốc của các họa sĩ, kiến trúc sư thế hệ sau, các bạn trẻ.

Đáng chú ý có bức phác họa đầu tiên về Miếu Khổng Tử của Gaston Roullet vẽ năm 1885.

Trả lời Tuổi Trẻ, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cho biết thông tin về bức phác họa đầu tiên về Văn Miếu - Quốc Tử Giám ông lấy từ cuốn sách Văn Miếu - Quốc Tử Giám đầu thế kỷ XX - Những thăng trầm và công cuộc bảo tồn di sản của tác giả Philippe Le Failler ở Viện Viễn Đông Bác Cổ.

Bản in các bức tranh của các họa sĩ Pháp đầu thế kỷ 20, trước khi Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương ra đời năm 1925, trưng bày trong triển lãm cũng lấy từ cuốn sách này.

Các tác phẩm của nghệ sĩ trẻ sáng tác về Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng rất thú vị, thể hiện trên chất liệu như lụa, sơn mài, sơn khắc, inox, composite và nhiếp ảnh cùng sắp đặt đa phương tiện.

Có nghệ sĩ trẻ đã vẽ hệ sinh vật tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám với khá nhiều loài côn trùng được tìm thấy ở đây. Có nghệ sĩ lại dùng chỉ thêu thay cho màu vẽ, đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám ngồi thêu trực tiếp trong cả tháng trời…