Iran tiếp cận phần lớn căn cứ ngầm sau khi ngừng bắn, cho thấy chiến dịch không kích dữ dội của Mỹ có thể không đạt hiệu quả mong muốn.
Ảnh vệ tinh thương mại chụp trong tháng 4-5 và được CNN phân tích tuần này cho thấy Iran đã khơi thông 50 trong tổng số 69 cửa hầm ở 18 căn cứ từng bị Mỹ - Israel tập kích. Nước này cũng sửa chữa những phần khác của căn cứ, trong đó có những con đường từng bị không kích để ngăn nỗ lực sơ tán lực lượng.
Tại một căn cứ gần thành phố Isfahan, ít nhất 18 hố lớn đã xuất hiện bên ngoài hai cửa hầm, cho thấy Mỹ - Israel đã tiêu tốn lượng lớn đạn dược để thực hiện nỗ lực trên. Trong ảnh chụp hồi đầu tháng 5, hai lối vào đường hầm đã được khơi thông, các con đường bị bom đạn phá hủy cũng được lát lại.
Trong ảnh vệ tinh chụp một căn cứ ở ngoại ô thành phố Khomeyn hồi giữa tháng 4, ít nhất 10 phương tiện xây dựng đang tham gia nỗ lực mở lại một cửa hầm.
Ảnh vệ tinh cửa hầm được mở lại tại căn cứ Bakhtaran ở miền tây Iran. Video: CNN
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần gọi kho tên lửa đạn đạo Iran là nguyên nhân khiến Mỹ - Israel phát động tấn công, cho biết "làm suy giảm hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran và mọi thứ liên quan" là một trong 5 mục tiêu trong chiến dịch.
Ngay từ những ngày đầu xung đột, hai nước đã tập kích lối vào đường hầm ở các căn cứ nhằm ngăn Iran đưa tên lửa và bệ phóng ra ngoài, khiến năng lực khai hỏa của Tehran bị suy giảm đáng kể. Điều này được thực hiện song song với nỗ lực tìm kiếm và phá hủy các bệ phóng lộ thiên.
Trong lúc giao tranh diễn ra, Iran đã tìm cách khơi thông lối vào các căn cứ. Điều này được thực hiện trong điều kiện vô cùng nguy hiểm, khi lực lượng Mỹ - Israel thường xuyên hiện diện trên bầu trời và nhắm mục tiêu vào thiết bị đào bới.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hôm 8/4, Iran càng đẩy mạnh hoạt động khôi phục các căn cứ tên lửa ngầm.
Timur Kadyshev, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện nghiên cứu Hòa bình và Chính sách An ninh thuộc Đại học Hamburg ở Đức, Iran chỉ sử dụng những thiết bị xây dựng đơn giản để khắc phục thiệt hại do các vũ khí tiên tiến gây ra, cho thấy thách thức mà Mỹ - Israel đối mặt khi theo đuổi phương án quân sự.
"Họ phải sử dụng khí tài rất tinh vi và đắt tiền để gây thiệt hại, song nỗ lực phục hồi chỉ cần công nghệ thấp như xe ủi đất", ông cho hay.
4 trong 5 cửa hầm (khoanh vàng) đã được Iran mở lại ở căn cứ tên lửa tại Dezful trong ảnh vệ tinh chụp hôm 12/5. Ảnh: Airbus
Giới chuyên gia phương Tây nhận định Iran còn khoảng 1.000 tên lửa bên trong các căn cứ ngầm. Ít có khả năng kho đạn này hứng chịu nhiều thiệt hại trong chiến dịch của Mỹ - Israel, nhất là khi chúng từng bị tập kích theo phương pháp tương tự trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025.
"Không thể phá hủy năng lực tên lửa Iran chỉ bằng cách đánh sập các cửa hầm vào căn cứ ngầm. Họ đã chuẩn bị cho kiểu xung đột như vậy trong suốt 20 năm", Kadyshev cho hay.
Giữa lúc Iran đang thu hồi tên lửa và khôi phục hoạt động tại các căn cứ ngầm, giới phân tích cảnh báo rằng mối đe dọa từ kho vũ khí này đang bị đánh giá thấp, đặc biệt khi dự trữ tên lửa phòng không của Mỹ và đồng minh Trung Đông đang cạn dần.
Sam Lair, nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin có trụ sở tại Mỹ, cho biết Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa chừng nào vẫn còn bệ phóng và nhân lực vận hành, kể cả khi hoạt động sản xuất đã ngừng lại.
"Không có gì ngăn cản họ lắp đặt kho tên lửa dồi dào lên các bệ phóng", ông nhận định.
Mỹ - Israel còn triển khai nỗ lực quy mô lớn nhằm xóa sổ chuỗi cung ứng tên lửa tại Iran, nhắm mục tiêu từ những cơ sở sản xuất linh kiện điện tử cỡ nhỏ cho đến nhà máy chế tạo nhiên liệu và thân tên lửa. Dù vậy, chiến dịch này cũng không thể khiến hoạt động chế tạo vũ khí của Tehran bị đình trệ lâu như mong muốn của Washington và Tel Aviv.
Một số nhà máy quốc phòng Iran cũng từng bị tấn công trong xung đột tháng 6/2025, nhưng ảnh vệ tinh cho thấy Tehran đã xây dựng lại được một số cơ sở, dù chiến dịch của Mỹ - Israel lần này có quy mô rộng hơn nhiều.
Phương tiện xây dựng đang dọn dẹp lối vào đường hầm tại căn cứ gần Khomeyn, Iran trong ảnh vệ tinh chụp hôm 15/4. Ảnh: Airbus
CNN hồi tháng 4 dẫn báo cáo của tình báo Mỹ cho biết Iran đã bắt đầu phục hồi các năng lực quân sự chủ chốt, trong đó có tái khởi động dây chuyền sản xuất máy bay không người lái và thay thế bệ phóng tên lửa.
"Iran đã vượt xa mọi mốc thời gian mà cộng đồng tình báo Mỹ từng dự đoán về quá trình phục hồi năng lực quân sự", một quan chức Mỹ thừa nhận với CNN.
Sean Parnell, phát ngôn viên Lầu Năm Góc, không bình luận trực tiếp về kết quả phân tích của CNN, chỉ lặp lại tuyên bố cũ rằng "Mỹ có quân đội mạnh nhất thế giới và mọi thứ cần thiết để hành động vào thời điểm, địa điểm do Tổng thống lựa chọn".
Chuyên gia Lair cho biết quân đội Mỹ rất giỏi giành thắng lợi ở cấp độ chiến thuật, thêm rằng Washington "chôn vùi và chế áp" được lực lượng tên lửa của Tehran là ví dụ điển hình. "Tuy nhiên, nếu không kèm với mục tiêu chiến lược hợp lý trong cuộc chiến và phương án chiến thắng khả thi, cuối cùng đó có thể trở thành thất bại mang tính chiến lược", ông nêu quan điểm.
Phạm Giang (Theo CNN)
