Bạch biến không gây đau nhưng những mảng da mất sắc tố có thể trở thành nỗi ám ảnh tâm lý của người bệnh.
Nhân Ngày Bạch biến Thế giới 25/6, BS.CK2 Võ Thị Đoan Phượng, Trưởng khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da Liễu TP HCM, cho biết bạch biến là một trong những bệnh rối loạn sắc tố da phổ biến, xảy ra khi tế bào sắc tố bị phá hủy hoặc mất chức năng, tạo nên các mảng da trắng rõ rệt trên cơ thể.
Bệnh ảnh hưởng khoảng 0,5-2% dân số thế giới, có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường khởi phát trong giai đoạn 10-30 tuổi. Khoảng 20-30% người bệnh có tiền sử gia đình mắc bạch biến.
Theo bác sĩ Phượng, một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng bạch biến có thể lây. Thực tế, đây không phải bệnh truyền nhiễm và hoàn toàn không lây từ người sang người. Nguyên nhân chính xác của bạch biến hiện chưa được xác định rõ, song nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh liên quan yếu tố di truyền, rối loạn miễn dịch, stress oxy hóa và các yếu tố thần kinh.
Dấu hiệu nhận biết sớm là sự xuất hiện của các vùng da mất sắc tố có ranh giới rõ, không bong vảy, không ngứa hay đau. Tổn thương thường xuất hiện ở mặt, cổ, bàn tay, cẳng tay hoặc vùng sinh dục, có thể đối xứng hai bên cơ thể hoặc khu trú một vùng.
Không đe dọa tính mạng, song bạch biến ảnh hưởng tâm lý, khiến nhiều người mặc cảm, né tránh giao tiếp, gặp khó khăn trong học tập và công việc, nhất là khi tổn thương xuất hiện ở vùng da hở như mặt hoặc bàn tay. Ngoài ra, một số trường hợp bạch biến có thể đi kèm các bệnh lý khác như rối loạn tuyến giáp, tiểu đường, bệnh Addison hoặc rụng tóc từng mảng.
Theo bác sĩ Phượng, quan niệm "bạch biến không thể chữa" hiện không còn phù hợp. Nhiều phương pháp điều trị đang được áp dụng, từ thuốc bôi, thuốc uống đến quang trị liệu bằng tia UVB dải hẹp hoặc ánh sáng excimer. Hiệu quả điều trị phụ thuộc lớn vào thời điểm phát hiện bệnh. Các tổn thương nhỏ, được điều trị sớm thường đáp ứng tốt hơn, trong khi những vị trí như bàn tay, bàn chân thường khó phục hồi sắc tố.
Người bệnh cần kiên trì điều trị, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc. Đồng thời nên hạn chế stress, tránh tổn thương da, chống nắng và tầm soát các bệnh lý đi kèm để giảm nguy cơ tiến triển nặng.
Chiếu tia UVB điều trị bạch biến tại Bệnh viện Da Liễu TP HCM. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Bên cạnh các phương pháp nội khoa, Bệnh viện Da Liễu TP HCM hiện triển khai kỹ thuật ghép tế bào thượng bì không nuôi cấy cho bệnh nhân bạch biến ổn định. ThS.BS Huỳnh Thị Công Nhận, Khoa Ngoại, cho biết kỹ thuật này lấy một mảnh da nhỏ từ vùng da lành, tách hỗn dịch chứa tế bào sắc tố rồi ghép lên vùng da mất sắc tố sau khi xử lý bề mặt tổn thương.
Mục tiêu là đưa các tế bào sắc tố khỏe mạnh đến vùng da trắng, giúp phục hồi màu da tự nhiên. Phương pháp phù hợp với bệnh nhân bạch biến ổn định ít nhất 6 tháng, diện tích tổn thương dưới 30% cơ thể hoặc các trường hợp đáp ứng kém với điều trị nội khoa và quang trị liệu.
So với các phương pháp ngoại khoa khác, kỹ thuật này có ưu điểm chỉ cần lấy diện tích da nhỏ nhưng có thể điều trị vùng da rộng hơn nhiều lần, màu da phục hồi tự nhiên, ít biến chứng và không cần nằm viện. Theo bác sĩ, vùng mặt, cổ và thân mình thường đáp ứng tốt hơn, trong khi đầu chi hoặc các vùng da mỏng cho kết quả kém hơn.
Điều trị bạch biến tại Bệnh viện Da Liễu TP HCM. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Bệnh viện Da Liễu TP HCM mỗi năm tiếp nhận hơn 5.000 lượt người bệnh bạch biến, phản ánh nhu cầu điều trị lớn cũng như gánh nặng tâm lý mà căn bệnh gây ra. Chủ đề của Ngày Bạch biến Thế giới năm nay là "Từ kỳ thị đến sức mạnh" nhấn mạnh thông điệp xóa bỏ định kiến xã hội, nâng cao nhận thức cộng đồng và đồng hành cùng người bệnh trong hành trình lấy lại sự tự tin.
Lê Phương
