TP HCMBé An, 8 tuổi, đau đầu, đỏ bừng mặt, bác sĩ chẩn đoán mắc hội chứng Cushing kèm suy tuyến thượng thận do dùng thuốc chứa corticoid.
Bé An điều trị viêm phế quản cấp kèm trào ngược dạ dày - thực quản, tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. Ngoài triệu chứng hô hấp, bác sĩ nhận thấy trẻ có nhiều biểu hiện bất thường như tăng tích mỡ toàn thân, mặt tròn, đau đầu từng cơn, đỏ bừng mặt và huyết áp tăng nhẹ. Song không ghi nhận trẻ có vấn đề tim mạch bất thường.
Xét nghiệm nội tiết và chuyển hóa ghi nhận tình trạng kháng insulin, nồng độ cortisol và ACTH đều giảm dưới ngưỡng bình thường. Chỉ số này cho thấy tuyến thượng thận của bé không còn sản xuất đủ hormone.
Gia đình cho biết trẻ nhiều lần sử dụng các chế phẩm chứa corticoid dưới nhiều dạng khác nhau. Ngoài kem bôi chứa triamcinolone và thuốc nhỏ mũi chứa corticoid dùng theo từng đợt, trẻ còn uống thuốc có hoạt chất betamethasone điều trị viêm phế quản trong 6 ngày trước khi nhập viện.
ThS.BS Thân Thị Thùy Linh chẩn đoán bệnh nhi mắc hội chứng Cushing do thuốc gây suy vỏ tuyến thượng thận thứ phát. Song song với điều trị viêm phế quản, bé An được bổ sung thuốc phòng ngừa cơn suy thượng thận cấp, ngừng toàn bộ thuốc chứa corticoid không cần thiết. Sau điều trị, tình trạng hô hấp của bé cải thiện, huyết áp ổn định, được xuất viện.
Bác sĩ hướng dẫn gia đình sử dụng thuốc theo đúng chỉ định và theo dõi chức năng tuyến thượng thận. Trẻ cần tái khám định kỳ để theo dõi lâm sàng, xét nghiệm nội tiết.
Bác sĩ Thùy Linh đang khám cho bé An. Ảnh: Hải Âu
Theo bác sĩ Thùy Linh, corticoid là nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch, được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh như hen phế quản, dị ứng, bệnh da liễu và bệnh tự miễn. Tuy nhiên, thuốc chỉ an toàn khi dùng đúng chỉ định, đúng liều và có sự theo dõi của bác sĩ. Việc tự ý sử dụng hoặc lạm dụng corticoid có thể gây nhiều biến chứng nội tiết nghiêm trọng.
Khi cơ thể tiếp nhận corticoid từ bên ngoài trong thời gian dài, tuyến thượng thận sẽ giảm sản xuất cortisol tự nhiên, dẫn đến hội chứng Cushing do thuốc với các biểu hiện như tăng cân nhanh, mặt tròn, tích mỡ vùng cổ gáy và thân mình, tăng huyết áp, tăng đường huyết.
Nếu kéo dài, tuyến thượng thận có thể bị ức chế, gây suy thượng thận thứ phát. Trẻ có nguy cơ rơi vào cơn suy thượng thận cấp khi ngừng thuốc đột ngột hoặc mắc bệnh cấp tính, gây mệt lả, nôn nhiều, hạ đường huyết, tụt huyết áp, sốc, đe dọa tính mạng. Lạm dụng corticoid kéo dài còn có thể làm chậm tăng trưởng chiều cao, loãng xương, yếu cơ, tăng nguy cơ nhiễm trùng và rối loạn chuyển hóa.
"Ngoài thuốc uống và tiêm, corticoid trong thuốc bôi da, nhỏ mũi, mắt hoặc thuốc hít nếu sử dụng kéo dài, quá liều vẫn gây tác dụng phụ", bác sĩ Linh cho biết.
Bác sĩ Linh khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các thuốc chứa corticoid cho trẻ dưới bất kỳ dạng nào. Khi trẻ có biểu hiện tăng cân nhanh bất thường, mặt tròn, béo tập trung vùng thân mình, tăng huyết áp, mệt mỏi kéo dài, yếu cơ cần đưa bé đến bệnh viện khám.
Trịnh Mai
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
