Người bệnh tăng huyết áp, xơ vữa động mạch có nguy cơ tổn thương võng mạc do lưu lượng máu đến mắt giảm và mạch máu bị tổn thương, từ đó ảnh hưởng thị lực.
Võng mạc là một trong những mô có nhu cầu oxy cao nhất trong cơ thể, được nuôi dưỡng bởi mạng lưới vi mạch dày đặc. Theo BS.CKII Bùi Việt Hưng, Trưởng khoa Dịch kính Võng mạc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khi các bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp hay xơ vữa động mạch xuất hiện, cấu trúc và dòng chảy của hệ mạch này bị ảnh hưởng, kéo theo sự suy giảm tưới máu tại võng mạc.
Ở người tăng huyết áp, thành mạch có xu hướng dày lên, co hẹp và kém đàn hồi, làm giảm lượng máu và oxy cung cấp cho tế bào thị giác. Tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến bệnh võng mạc do tăng huyết áp.
Người bệnh hầu như không nhận thấy triệu chứng bất thường ở giai đoạn sớm. Khi tổn thương tiến triển, người bệnh có thể bị xuất huyết võng mạc, phù võng mạc hoặc suy giảm thị lực. Nếu huyết áp không được kiểm soát tốt, các tổn thương này có thể không hồi phục, làm tăng nguy cơ mất thị lực.
Một bệnh lý mạch máu phổ biến khác là xơ vữa động mạch, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mắt. Các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, cản trở lưu thông máu và có thể hình thành các điểm tắc nghẽn. Khi xảy ra ở võng mạc, người bệnh có thể bị tắc tĩnh mạch võng mạc hoặc tắc động mạch võng mạc, biểu hiện điển hình là mờ mắt đột ngột một bên. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này được ví như "đột quỵ ở mắt" do diễn tiến nhanh và để lại di chứng nặng nề nếu không xử trí kịp thời.
Bác sĩ Hưng khám mắt cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ngoài ra, những rối loạn về huyết động như giảm lưu lượng máu hoặc dao động huyết áp cũng ảnh hưởng đến khả năng nuôi dưỡng dây thần kinh thị. Đây là cơ chế dẫn đến thiếu máu thần kinh thị trước không do viêm động mạch, một dạng tổn thương có thể khiến người bệnh suy giảm thị lực đột ngột, thường xảy ra sau khi ngủ dậy. Phần lớn các trường hợp khó phục hồi hoàn toàn thị lực.
Mắt là một trong những cơ quan phản ánh sớm tình trạng của hệ mạch máu toàn thân. Thông qua khám đáy mắt, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp hệ vi mạch, từ đó phát hiện các dấu hiệu bất thường và hỗ trợ đánh giá mức độ kiểm soát bệnh tim mạch.
Theo bác sĩ Hưng, nhiều người bệnh tim mạch không có thói quen khám mắt định kỳ. Phần lớn chỉ đi khám khi đã xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, méo hình, thấy chớp sáng hoặc xuất hiện "ruồi bay" trong tầm nhìn. Lúc này, tổn thương thường đã tiến triển, việc điều trị gặp nhiều khó khăn và khả năng phục hồi thị lực bị hạn chế.
Người mắc bệnh tim mạch, đặc biệt là tăng huyết áp, xơ vữa động mạch hoặc rối loạn mỡ máu, nên kiểm tra mắt định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng. Bác sĩ tìm hiểu tiền sử bệnh, đánh giá thị lực và khám đáy mắt để phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương võng mạc. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kỹ thuật chuyên sâu như chụp cắt lớp võng mạc hoặc chụp mạch huỳnh quang.
Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị các tổn thương mắt do bệnh tim mạch. Nếu được can thiệp kịp thời bằng các phương pháp như tiêm nội nhãn, laser hoặc phẫu thuật dịch kính, nhiều trường hợp có thể bảo tồn thị lực. Ngược lại, chậm trễ thăm khám có thể khiến tổn thương tiến triển không hồi phục, làm tăng nguy cơ suy giảm hoặc mất thị lực.
Khuê Lâm
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
