Ông Hà Trang Tuấn Kiệt trong buổi lễ tốt nghiệp tại Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM - Ảnh: NVCC
Trong buổi lễ tốt nghiệp gần nhất của Trường ĐH Kiến Trúc TP.HCM, hình ảnh ông Hà Trang Tuấn Kiệt (58 tuổi) nhận bằng khiến nhiều người không khỏi khâm phục. Sau 35 năm kể từ ngày tốt nghiệp Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), ông lại một lần nữa khoác áo cử nhân.
"Không làm thì 5 năm nữa cũng trôi qua"
Ông Kiệt tốt nghiệp chuyên ngành kỹ thuật tại Trường ĐH Bách khoa năm 1991, có hơn 30 năm làm việc trong lĩnh vực cơ khí, lắp máy và xây dựng công nghiệp. Ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý, giám đốc tại các công ty kỹ thuật. Giai đoạn 2017 - 2020, ông giữ chức giám đốc điều hành của một công ty phụ trách xây dựng và phát triển hoạt động kinh doanh tại thị trường Myanmar.
Đại dịch COVID-19 đến, thị trường chững lại. Những người bạn đồng hành nhiều năm trong công việc cũng bắt đầu mỏi mệt. Nhiều doanh nghiệp bắt đầu chuyển giao thế hệ, đối tác cũng dần đến tuổi nghỉ hưu. Lúc này, ông đang đảm nhiệm vai trò kỹ sư cố vấn và cố vấn dự án tại hai công ty khác nhau.
Trong một lần tình cờ, người bạn làm nội thất nhờ ông thiết kế vài món đồ như giường, tủ bếp. Làm thử, ông nhận ra mình thích cảm giác sáng tạo ấy. Từ những bản vẽ nhỏ ban đầu, ông bắt đầu nghĩ nghiêm túc tới chuyện "lấn sân" sang chuyên môn kiến trúc. Ông nghĩ đơn giản nếu bây giờ tôi không làm thì 5 năm nữa cũng trôi qua.
Vậy là người đàn ông ngoài 50 tuổi bắt đầu học vẽ để thi năng khiếu. Thời dịch, lớp học chỉ diễn ra được vài buổi rồi dừng lại. Phần lớn thời gian, ông tự mày mò qua mạng, tự luyện từng nét chì, từng bài đầu tượng. Kỳ thi năm ấy, ông đạt 7 điểm môn năng khiếu, chỉ thấp hơn thí sinh cao điểm nhất nửa điểm, trúng tuyển ngành kiến trúc, hệ vừa học vừa làm vào năm 2021.
Dù quay lại giảng đường khi đã ngoài 50 tuổi, ông Kiệt không cho phép mình mặc cảm hay ngại ngùng. Ban đầu, nhiều sinh viên bất ngờ khi thấy một bạn học U60 ngồi cùng lớp. Nhưng rồi sự cởi mở và tinh thần học tập nghiêm túc khiến khoảng cách tuổi tác dần được xóa nhòa.
Để hòa nhập với môi trường mới, ông chủ động tham gia học nhóm, ngồi cà phê trao đổi bài vở với các bạn trẻ. Ông cố gắng bỏ đi tác phong của một người đã đi làm nhiều năm để hòa vào nhịp sống sinh viên. "Nếu tôi cứ giữ kiểu người lớn nghiêm túc quá thì khó chơi với mấy bạn trẻ lắm", ông nói.
Có thời gian ông còn cố tình ăn mặc theo phong cách "bụi bặm" vì nhiều giảng viên trẻ tưởng ông là giảng viên hoặc cán bộ trong trường. Thậm chí có thầy cô giáo đi ngang còn gật đầu chào khiến ông phải thay đổi cách ăn mặc để trông giống sinh viên hơn.
Toàn tâm cho việc học
Năm học đầu tiên (2021), ông Kiệt vẫn đảm đương hai công việc một lúc. Nhưng càng học, ông càng nhận ra bản thân không thể chia nhỏ sự tập trung. Ông thừa nhận bản thân không thể vừa học vừa làm như bạn bè.
Sau một năm (2022), ông quyết định dừng công việc chính để tập trung cho việc học. Riêng công việc kỹ sư cố vấn vẫn được duy trì do không chiếm quá nhiều thời gian. Nhờ đó, ông có thêm thời gian để đăng ký thêm các học phần buổi sáng, giúp rút ngắn thời gian tốt nghiệp lên nửa năm.
Quyết định đi học lại của ông Kiệt nhận được sự ủng hộ lớn từ gia đình vì mọi người thấy ông "lành" hơn trước, thay vì đi công tác "biền biệt" và tiếp khách đến khuya thì nay chỉ cặm cụi bên bản vẽ. Thời điểm đó, hai con ông cũng đang tuổi giảng đường. Ông cười hóm hỉnh: "Coi như lúc đó vợ tôi nuôi một lúc ba người đi học".
Theo ông, khó khăn lớn nhất của mình không phải tuổi tác mà là thay đổi tư duy. Ông quen nhìn mọi thứ bằng lăng kính kỹ thuật, trong khi kiến trúc cần sự bay bổng và sáng tạo. Nhiều lần làm đồ án, ông nhận ra mình tự đặt quá nhiều rào cản cho ý tưởng chỉ vì kinh nghiệm thực tế khiến ông nhìn thấy những rủi ro mà sinh viên trẻ chưa từng gặp. Ông phải học cách "làm mềm ký ức", tập đứng ở góc nhìn của người làm kiến trúc thay vì kỹ sư.
Thay vì giữ cái tôi của người có nhiều năm kinh nghiệm, ông thường xuyên đưa bài cho các sinh viên trẻ góp ý. Có những nhận xét rất thẳng thắn, có những ý kiến hoàn toàn trái với suy nghĩ của ông, nhưng ông đều cố gắng tiếp nhận. "Mình không được mắc cỡ, không được ngại bị chê", ông nói.
Mỗi đồ án ông đều làm như một công trình thật. Đồ án tốt nghiệp về Cảng hàng không quốc tế Cà Mau là ví dụ. Từ những trải nghiệm nhiều năm đi công tác và gắn bó với các sân bay trong và ngoài nước, ông dành gần một năm nghiên cứu đề tài này thay vì chỉ làm trong ba tháng theo kế hoạch học tập.
Ngày nhận bằng tốt nghiệp, điều ông muốn là chụp một tấm hình đem về khoe với con. "Để chúng thấy tôi đi học đàng hoàng chứ không phải học cho có", ông nói.
Học tập thay vì chần chừ
Ở tuổi gần 60, ông Kiệt chưa nghĩ tới chuyện nghỉ hưu. Hiện ông vẫn làm kỹ sư cố vấn cho các dự án kho lạnh, đồng thời tìm kiếm cơ hội làm việc trong lĩnh vực kiến trúc để được rèn nghề trong môi trường thực tế. "Giờ còn khỏe mà không làm gì thì buồn lắm", ông cười.
Điều ông trăn trở hơn là nhiều người trẻ ngày nay dễ bỏ lỡ quãng thời gian học tập vì chần chừ hoặc mất phương hướng. Ông nhắn nhủ: "Cơ hội để tập trung học thực ra không có nhiều. Đừng lan man rồi bỏ ngang rồi suy nghĩ mãi. Khi điều kiện thuận lợi đến thì quyết định rồi làm luôn".
Nỗ lực chinh phục đam mê
ThS Lê Văn Thông - giảng viên Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM - nhận xét ông Tuấn Kiệt là sinh viên có nền tảng kỹ thuật nổi bật nhờ nhiều năm làm việc trong ngành cơ khí. Lợi thế của ông Kiệt nằm ở khả năng nhìn một phương án thiết kế dưới góc độ thi công và vận hành thực tế, điều mà nhiều sinh viên trẻ thường chưa có được.
Sự nghiêm túc trong học tập của ông cũng để lại ấn tượng. Bản thân thầy Thông từng mượn lại bản ghi chép môn học của ông để tham khảo và hệ thống lại nội dung đã được giảng. "Kiến trúc là sự kết hợp giữa kỹ thuật và nghệ thuật. Ông Kiệt đang nỗ lực để chinh phục đam mê của mình và sự nỗ lực đó xứng đáng được ghi nhận", thầy Thông chia sẻ.
