Boeing phải tự chi hơn 3 tỷ USD cho dự án chuyên cơ VC-25B, do tình trạng đội giá và chậm tiến độ so với hợp đồng.
"Chúng tôi quyết định bổ sung nguồn lực đáng kể nhằm hỗ trợ tiến độ chế tạo và thử nghiệm máy bay VC-25B, cũng như thống nhất với không quân Mỹ về chuyển đổi cơ sở chứng nhận từ tiêu chuẩn của Cơ quan Hàng không Liên bang (FAA) sang chuẩn quân sự", chủ tịch kiêm giám đốc điều hành Boeing Kelly Ortberg cho biết hôm 28/7.
Theo ông Ortberg, quyết định sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn trong quá trình chứng nhận và bay thử nghiệm, cũng như dẫn tới khoản chi phí phát sinh 280 triệu USD trong quý vừa qua. Boeing khẳng định sẽ bàn giao chiếc đầu tiên trong hai máy bay VC-25B vào năm 2028.
Máy bay Cầu nối VC-25B và VC-25A cất cánh từ căn cứ liên hợp Andrews, bang Maryland, Mỹ ngày 4/7. Video: USAF
Giám đốc điều hành mảng quốc phòng, không gian và an ninh của Boeing Steve Parker trước đó đề cập đến tình trạng đội ngân sách của dự án VC-25B, song không đề cập đến số tiền cụ thể.
Theo Aviation Week, tính đến năm 2024, chi phí phát sinh của dự án VC-25B là khoảng 2,8 tỷ USD. Khoản tiền mới công bố sẽ nâng tổng số tiền mà tập đoàn Boeing phải tự chi trả lên hơn 3 tỷ USD.
Tập đoàn Boeing hồi năm 2018 nhận hợp đồng trị giá 3,9 tỷ USD để chế tạo hai chuyên cơ VC-25B, dựa trên dòng phi cơ chở khách 747-8i, nhằm thay thế phi đội VC-25A đã hoạt động từ năm 1990. Hợp đồng có giá trị cố định, khiến Boeing phải tự bỏ tiền túi để bù đắp chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện.
Không quân Mỹ đã rót thêm ngân sách cho chương trình VC-25B, trong đó có khoản điều chỉnh hợp đồng trị giá 15,5 triệu USD để hỗ trợ triển khai hệ thống thông tin liên lạc hồi tháng 12/2025. Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết số tiền mà nước này phải bỏ ra cho dự án VC-25B đã tăng từ gần 6,3 lên hơn 6,6 tỷ USD trong giai đoạn tháng 12/2018 đến tháng 8/2025.
Thời điểm bàn giao chuyên cơ VC-25B đầu tiên dự kiến diễn ra tháng 12/2024, nhưng đã nhiều lần bị hoãn. Các quan chức phụ trách chương trình cho biết quyết định lùi thời gian bàn giao bắt nguồn từ thay đổi trong phương pháp chứng nhận khả năng bay, cũng như các yêu cầu đối với phi cơ như thiết kế nội thất, giới hạn khối lượng và không gian chứa đồ.
Quá trình khắc phục các vết nứt do ăn mòn ứng suất trên VC-25B đang diễn ra và dự kiến hoàn thành trong năm nay. Nhiều máy bay 747-8 trên toàn thế giới cũng ghi nhận tình trạng tương tự, khiến FAA năm 2023 ban hành chỉ thị an toàn bắt buộc đối với các đơn vị vận hành dòng phi cơ này.
Máy bay Cầu nối VC-25B tại căn cứ liên hợp Andrews, bang Maryland, Mỹ ngày 19/6. Ảnh: USAF
Tình trạng chậm trễ và đội giá của chương trình VC-25B được đánh giá có mối liên hệ chặt chẽ với Máy bay Cầu nối VC-25B đang vận hành. Đây là chiếc Boeing 747-8i được Qatar tặng cho chính phủ Mỹ, sau đó chuyển đổi thành chuyên cơ phục vụ Tổng thống Mỹ.
Năng lực bảo vệ của Máy bay Cầu nối VC-25B càng gây chú ý sau khi Tổng thống Trump hồi đầu tháng rời hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ bằng máy bay VC-25A đời cũ. Ông sau đó đáp xuống căn cứ không quân Mildenhall ở Anh, điểm dừng không có trong lịch trình ban đầu, để đổi sang Máy bay Cầu nối VC-25B.
New York Times dẫn nguồn thạo tin cho biết trước khi ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ, Sở Mật vụ Mỹ đã khuyến cáo Tổng thống Mỹ sử dụng chuyên cơ cũ để bảo đảm an ninh trong lúc leo thang xung đột với Iran.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters, War Zone)
