Thứ ba, 23/6/2026, 15:52 (GMT+7)
Khả năng El Nino rất mạnh đã vượt 60%, các chuyên gia cho rằng thay vì thông báo mức độ, các ngành cần có bản đồ dự báo tác động để người dân và chính quyền chủ động ứng phó.
Tại hội nghị dự báo, cảnh báo sớm về tình hình khí tượng thủy văn năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 23/6, nhiều chuyên gia cho rằng công tác dự báo El Nino hiện nay vẫn thiên về các chỉ số khí hậu, xác suất xuất hiện, trong khi điều người dân và địa phương cần nhất là đánh giá tác động đối với từng vùng, từng ngành sản xuất và từng nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
Theo GS.TS Trần Thục, Chủ tịch Hội Khí tượng Thủy văn Việt Nam, người dân không thực sự quan tâm El Nino mạnh hay yếu, xác suất xuất hiện là bao nhiêu phần trăm. Điều họ cần biết là nếu El Nino xảy ra, khu vực mình sinh sống sẽ đối mặt với những rủi ro gì, cây trồng nào dễ bị ảnh hưởng, nguồn nước sinh hoạt có bị đe dọa hay không và cần chuẩn bị những gì từ bây giờ.
GS.TS Trần Thục đặt vấn đề tại hội nghị. Ảnh: Gia Chính
Ông cho rằng công tác dự báo cần chuyển mạnh từ việc mô tả hiện tượng khí hậu sang dự báo dựa trên tác động. Thay vì chỉ cung cấp các thông tin mang tính học thuật, các bản tin cần trả lời được câu hỏi thời tiết cực đoan sẽ ảnh hưởng như thế nào tới đời sống và sinh kế của người dân.
Một hộ dân trồng sầu riêng ở Đồng Tháp sẽ quan tâm nguy cơ xâm nhập mặn có thể xuất hiện từ thời điểm nào và kéo dài bao lâu. Người dân ở Ninh Thuận, Bình Thuận muốn biết khả năng thiếu nước sinh hoạt trong mùa khô tới ra sao. Trong khi đó, nông dân Tây Nguyên cần thông tin cụ thể về triển vọng nguồn nước phục vụ cà phê, hồ tiêu và các cây công nghiệp dài ngày.
"Không thể có một kịch bản El Nino chung cho cả nước. Mỗi vùng sẽ chịu tác động khác nhau và người dân cần được tiếp cận thông tin sát với thực tế nơi mình sinh sống", ông nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy cùng một đợt El Nino nhưng mức độ ảnh hưởng giữa các vùng rất khác nhau. Trong đợt El Nino lịch sử 2015-2016, Đồng bằng sông Cửu Long trải qua đợt hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, khiến hàng trăm nghìn hộ dân thiếu nước sinh hoạt, hàng trăm nghìn ha cây trồng bị thiệt hại. Trong khi đó, một số địa phương phía Bắc vẫn ghi nhận mưa lớn.
Hạn hán gây thiệt hại cho nông nghiệp ở Hậu Giang năm 2020. Ảnh: Huy Phong
Cùng quan điểm này, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho rằng El Nino không đồng nghĩa với việc mọi nơi đều khô hạn. Ngay trong giai đoạn El Nino mạnh năm 2015, Quảng Ninh vẫn ghi nhận trận mưa lũ lịch sử gây thiệt hại lớn. Điều đó cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan trái quy luật hoàn toàn có thể xuất hiện trong bối cảnh khí hậu ngày càng biến động và khó lường.
Theo ông Thành, hệ thống khí hậu toàn cầu đang thay đổi theo hướng cực đoan hơn dưới tác động của biến đổi khí hậu. Vì vậy, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc dự báo chính xác hơn mà còn ở khả năng chuyển thông tin khoa học thành quyết định quản lý và hành động ứng phó cụ thể.
"Năng lực dự báo, cảnh báo sớm và khả năng chuyển hóa thông tin khoa học thành các quyết định quản lý kịp thời đang trở thành một trong những yếu tố quyết định hiệu quả ứng phó với thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu", ông nói.
Để làm được điều này, theo ông Hoàng Đức Cường, Phó cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, cần có sự tham gia của nhiều cơ quan chuyên ngành thay vì chỉ riêng ngành khí tượng. Nếu cơ quan khí tượng chịu trách nhiệm dự báo xu thế thời tiết và khí hậu, thì các đơn vị về trồng trọt, chăn nuôi, thủy lợi, tài nguyên nước cần cùng tham gia đánh giá tác động, xây dựng kịch bản rủi ro và đề xuất giải pháp ứng phó cho từng lĩnh vực.
Theo ông Cường, chỉ khi kết nối được các nguồn dữ liệu và chuyên môn của nhiều ngành mới có thể xây dựng được bản đồ rủi ro đủ chi tiết để hỗ trợ công tác điều hành cũng như giúp người dân chủ động thích ứng.
Tại hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Cục Khí tượng Thủy văn khẩn trương xây dựng báo cáo đánh giá tác động và rủi ro của El Nino để báo cáo Chính phủ trong tháng 7. Báo cáo phải chỉ rõ những khu vực có nguy cơ cao, các lĩnh vực dễ bị tổn thương, đồng thời đưa ra khuyến nghị hành động cụ thể cho từng vùng, từng ngành.
Gia Chính
