Nguồn hình ảnh, Getty Images
Được đăng 11 phút trước
Thời gian đọc: 7 phút
Những ngày qua, hình ảnh một khu vực ở Đèo Hải Vân bị cạo trọc, mảng xanh hóa thành đại công trường, đã làm dấy lên tranh luận trên mạng xã hội.
Trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Facebook và Threads, một số hình ảnh và bài đăng cho thấy các vạt rừng lớn ở khu vực chân Đèo Hải Vân bị san bằng trong quá trình thi công được lan truyền và bình luận.
Công trình đang thành hình này là dự án Vinhomes Làng Vân (hay Vinhomes Hải Vân Bay) thuộc tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.
Trên thực tế, báo chí trong nước từng đăng hình ảnh công trường, sau khi dự án được khởi công và chào bán.
Câu chuyện về dự án này lại được lan truyền mạnh mẽ trở lại khi xuất hiện những hình ảnh khoảng đất trống trơn, nơi trước đây là khu vực làng Vân, được chụp từ trên cao – hình ảnh đối lập hoàn toàn với những mảng rừng xanh và bãi cát vàng của nơi này trước đây.
Nhiếp ảnh gia nổi tiếng Hà Kin, với 45.000 người theo dõi trên Facebook, cảm thán: "Thật là khủng khiếp với hình ảnh bờ biển ven Đèo Hải Vân đã kịp thái ra từng miếng phân lô bán nền từng mảng..."
Fanpage về du lịch When In Vietnam với 940.000 người theo dõi cũng đã đăng những bức hình về khung cảnh trước khi dự án được khởi công với dòng chú thích thể hiện sự tiếc nuối.
Một số tài khoản còn cho biết bài viết của mình về chủ đề này bị Facebook gỡ, chẳng hạn như nhà thơ Hoàng Hưng (tên thật là Hoàng Thụy Hưng).
'Đệ nhất hùng quan'
Dễ dàng nhận thấy sự phản ứng gay gắt của dư lận đến từ việc một thắng cảnh, một địa chỉ lịch sử-văn hóa nổi tiếng bị làm biến dạng.
Đèo Hải Vân không chỉ đơn thuần là một danh lam thắng cảnh nối liền Huế và Đà Nẵng hay một lá phổi xanh của miền Trung, mà còn là vùng đất mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc.
Địa danh này xuất hiện trong nhiều ca dao, tục ngữ như:
Thương nhau chẳng quản chi thân
Phá Tam Giang cũng lội, Đèo Hải Vân cũng trèo
hay:
Chiều chiều mây phủ Hải Vân,
Chim kêu gành đá, gẫm thân em buồn.
Buồn riêng rồi lại tủi thầm,
Hai tay áo vải ướt đầm cả hai
Theo các ghi chép lịch sử, trước năm 1306, khu vực Đèo Hải Vân vốn thuộc hai châu Ô và Rí của Vương quốc Champa. Khi vua Chế Mân dâng hai châu này làm sính lễ thành hôn cùng Công chúa Huyền Trân nhà Trần, Hải Vân đã chính thức trở thành mốc ranh giới tự nhiên phân chia bờ cõi giữa Đại Việt và Champa.
Đến năm 1826, vua Minh Mạng cho xây cửa ải Hải Vân Quan trên đỉnh đèo, với cửa trước (nhìn về phía Đà Nẵng) viết ba chữ "Hải Vân quan", cửa sau (nhìn về phía kinh thành Huế) viết sáu chữ "Thiên hạ đệ nhất hùng quan", tức cửa ải hùng vĩ nhất trong thiên hạ.
Vào cuối thập niên 1960, một người Mỹ đã lập trại cho người bệnh phong dưới chân đèo, từ đó, nơi đây hình thành nên một khu làng cho người mắc căn bệnh này. Ngôi làng có tên gọi là làng Vân, còn được gọi là "làng Cùi" hay "làng Phong".
Cuối thập niên 1990, người dân ở đây được chữa dứt điểm bệnh phong, chỉ còn lại di chứng, không còn khả năng lây lan. Năm 2012, làng bị giải tỏa khi chính quyền tiến hành thu hồi đất để làm một "dự án du lịch tầm cỡ quốc tế".
Hải Vân Quan là Di tích Quốc gia vào tháng 4/2017.
Dù chính quyền và nhà đầu tư không ngừng đưa ra những viễn cảnh tươi sáng về du lịch, nhưng với bề dày lịch sử, với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ của khu vực này, nhiều ý kiến cho rằng nơi đây không nên bị biến thành thứ hàng hóa "phân lô, bán nền".
Bên cạnh đó là những tiếng nói quan ngại về cảnh quan, môi trường.
Khu vực chân đèo Hải Vân từ lâu được biết đến là một trong những cung đường ven biển đẹp bậc nhất Việt Nam, với hệ sinh thái rừng, biển tự nhiên, các vách núi và bờ biển hoang sơ, thu hút nhiều người yêu thích khám phá thiên nhiên, cắm trại, trekking.
Việc triển khai một dự án đô thị – nghỉ dưỡng quy mô hơn 500 ha tại khu vực này tất yếu làm dấy lên những băn khoăn về tác động đến hệ sinh thái, môi trường sống tự nhiên, đặc biệt là diện tích rừng và cảnh quan ven biển vốn được xem là tài sản chung, gắn liền với hình ảnh du lịch của Đà Nẵng, Huế và miền Trung nói chung. Các khu vực vốn là bãi tắm thiên nhiên, dành cho mọi người, tương lai cũng có thể trở thành các bãi tắm riêng.
Vấn đề an ninh - quốc phòng cũng được nhắc đến.
Hồi năm 2014, khi tỉnh Thừa Thiên Huế (cũ) cấp phép cho nhà thầu Trung Quốc xây dựng khu nghỉ dưỡng trên đèo, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã phản ứng gay gắt do lo ngại nguy cơ mất kiểm soát thế trận phòng thủ vùng trời, vùng biển và sự an toàn của điểm "yết hầu" chia cắt đất nước.
Trước những cảnh báo nghiêm trọng về mặt quân sự, tỉnh Thừa Thiên Huế đã lập tức hủy bỏ dự án và buộc nhà thầu tháo dỡ công trình.
Tuy Vingroup là tập đoàn Việt Nam, nhưng để một doanh nghiệp tư nhân nắm giữ vị trí như vậy đã để lại băn khoăn trong dư luận.
Nguồn hình ảnh, Vinhomes
Dự án Vinhomes làng Vân
Dự án Làng Vân, còn được biết đến với tên thương mại Vinhomes Hải Vân Bay, tọa lạc tại vịnh Nam Chơn, dưới chân đèo Hải Vân, nằm ở địa bàn phường Hải Vân, TP Đà Nẵng. Dự án có diện tích khoảng 512 héc ta, quy mô dân số khoảng 19.000 người, với tổng vốn đầu gần 44.000 tỷ đồng, chính thức khởi công vào tháng 6/2025.
Công ty Cổ phần Vinpearl thuộc Tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư, trước đây từng gặp vướng mắc trong thời gian dài nhưng đã được tháo gỡ.
Vào tháng 11/2024, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án để tái khởi động.
Dự án vốn được UBND TP Đà Nẵng chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, cho thuê đất từ năm 2016, với quy mô ban đầu khoảng 1.068 héc ta.
Các hạng mục đầu tiên của dự án dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác từ năm 2027. Tính đến đầu tháng 6/2026, dự án đã có hơn 3.400 căn nhà đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
Một trong những điểm gây chú ý nhiều nhất liên quan đến dự án là quá trình thu hồi đất và di dời các hộ dân trong khu vực dự án.
Tổng số hồ sơ cần giải tỏa, bàn giao cho dự án là 2.057 hồ sơ. Bên cạnh đó, 3.300 ngôi mộ cũng buộc phải di dời để nhường đất cho khu đô thị này.
Theo thông tin từ chính quyền quận Liên Chiểu (nay thuộc phường Hòa Hiệp Bắc), việc giải phóng mặt bằng của dự án từng gặp khó khăn khi có nhiều hộ dân không đồng thuận bàn giao đất.
Đến tháng 5/2025, chính quyền địa phương đã ra quyết định cưỡng chế thu hồi đất đối với 26 hộ dân không bàn giao mặt bằng, qua đó giao "đất sạch" cho chủ đầu tư.
Đà Nẵng là đô thị lớn nhất miền Trung. Trong những năm qua, thành phố này đã chứng kiến quá trình đô thị hóa mạnh mẽ. Cùng với đó, việc cân bằng giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế luôn gây ra những tranh luận gay gắt.
Việc bê tông hóa khu vực Bà Nà, các dự án lấn chiếm rừng ở bán đảo Sơn Trà, Hải Vân... từng bị dư luận phê phán dữ dội. Trên mạng xã hội từng có các nhóm kêu gọi cứu Sơn Trà. Một số dự án đã phải hủy bỏ.
Dự án Vinhomes làng Vân được chính quyền và nhà đầu tư quảng bá sẽ có tiền đồ xán lạn, trở thành một trung tâm du lịch đẳng cấp quốc tế. Tuy nhiên, tác động của dự án này đối với cảnh quan, môi trường, và tới ký ức "đệ nhất hùng quan" của người dân là điều không hề nhỏ và không thể bỏ qua.
