Chiếc túi mang cơm đi công tác của Bác Hồ và lời dặn 'phải trân trọng từng hạt gạo của dân'

Triển lãm Những tấm gương bình dị mà cao quý năm thứ 14 liên tiếp đang diễn ra tại Bảo tàng Hồ Chí Minh (Hà Nội), ngoài những câu chuyện của những tấm gương bình dị cao quý của ngày hôm nay, còn có những câu chuyện xúc động về tấm gương đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Triển lãm được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2026) và kỷ niệm sự kiện 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5-6-1911 - 5-6-2026); tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 5-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) "Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh".

Phải trân trọng từng hạt gạo của dân

Phần xúc động của triển lãm chính là nhóm hiện vật cho thấy cuộc sống sinh hoạt thường ngày vô cùng giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian Người sống tại Phủ Chủ tịch.

Từ thực đơn bữa ăn, những bát đĩa giản dị Người dùng hằng ngày, đôi guốc mộc Bác đi giữa vườn cây, ao cá, đường xoài, bộ quần áo nâu như các cụ già dân quê xưa vẫn mặc… đều cho thấy một tấm gương vị lãnh tụ thanh bạch, gần dân của Bác.

Theo Bảo tàng Hồ Chí Minh, sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh chuyển về sống và làm việc tại khu Phủ Chủ tịch ở Hà Nội.

Trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, chiến tranh chưa kết thúc, đồng bào nhiều nơi vẫn thiếu ăn, thiếu mặc, Người luôn căn dặn cán bộ phục vụ phải thực hành tiết kiệm, tránh lãng phí trong mọi sinh hoạt thường ngày.

Bộ đồ ăn của Người là minh chứng sinh động cho cuộc đời rất thanh cao nhưng vô cùng giản dị của vị lãnh tụ vĩ đại dân tộc Việt Nam.

Bộ đồ ăn mà Bác sử dụng gồm những vật dụng thông thường như: bát ăn cơm, bát canh, bát đựng mắm bằng sứ, mâm nhôm, đĩa sứ và sắt tráng men, thìa, đôi đũa ngà, cốc thủy tinh, cốc sứ có nắp, ly uống rượu nhỏ bằng thủy tinh, lọ đựng hạt tiêu. Chúng đều có kiểu dáng đơn giản, bền chắc và tiện dụng.

Thực đơn bữa ăn hằng ngày của Bác thường gồm cá kho hoặc cá rán, rau muống luộc, rau ghém, cà muối, dưa cải, canh rau, đậu phụ, các loại rau theo mùa, cơm gạo tẻ.

Bữa ăn của Người chủ yếu là các món ăn thuần Việt, dân dã và giản dị. Người đặc biệt yêu thích các món ăn mang hương vị quê hương xứ Nghệ và những món đời thường của người Việt.

Trong các bữa ăn, Người luôn ăn uống điều độ, tiết kiệm, không để thừa thức ăn. Cán bộ phục vụ kể lại rằng nếu cơm còn thừa hoặc thức ăn bị bỏ phí. Người luôn nhắc nhở cán bộ phục vụ phải trân trọng từng hạt gạo - thành quả lao động của nhân dân.

Theo Người, cán bộ cách mạng phải nêu gương từ những việc nhỏ nhất trong đời sống hằng ngày. Vì vậy, sự giản dị trong ăn uống không phải lối sống kham khổ mà là lựa chọn có ý thức, xuất phát từ đạo đức và trách nhiệm với đất nước.

Ngay cả khi tiếp khách quốc tế, Người vẫn giới thiệu các món ăn truyền thống nhằm quảng bá văn hóa Việt Nam và tinh thần giản dị của dân tộc.

Không chỉ giản dị, tiết kiệm trong bữa ăn hằng ngày tại Phủ Chủ tịch, khi đi công tác các địa phương, Người còn mang theo cơm nước để không phiền đến địa phương.

Tại trưng bày, công chúng được tận mắt xem chiếc túi du lịch dùng để đựng cơm và nước uống của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những chuyến về thăm địa phương giai đoạn từ 1957 đến 1965.

Chiếc túi được Văn phòng Phủ Chủ tịch mua vào năm 1957 tại cửa hàng cung cấp giao tế ở khu vực Bờ Hồ, Hà Nội. Túi được Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng liên tục trong các chuyến đi công tác xuống các địa phương và cơ sở cho đến tháng 8-1965.

Theo cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh, chiếc túi xách giản đơn chứa nắm cơm, chai nước tự chuẩn bị từ Phủ Chủ tịch chính là thông điệp không lời về sự sẻ chia sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh với đời sống còn nhiều gian khổ của nhân dân lúc bấy giờ.

Một số hiện vật còn cho thấy Bác như một cụ già thôn quê giản dị với đôi guốc gỗ mộc Người dùng để đi lại trong khu vực Phủ Chủ tịch từ năm 1958 hay bộ quần áo nâu giản dị quê nhà.

136 bông hoa dâng Bác

Tiếp nối câu chuyện về tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là câu chuyện của 136 tấm gương tiêu biểu, điển hình tiên tiến đang nỗ lực dựng xây xã hội tốt đẹp hơn của ngày hôm nay, trong phần trưng bày "Những bông hoa dâng Bác".

Họ là những tấm gương tiêu biểu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tỉnh ủy, Thành ủy, Đảng ủy trực thuộc Trung ương giới thiệu, tôn vinh.

Hay các tấm gương trong lĩnh vực xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, giáo dục chính trị - tư tưởng, cải cách hành chính, văn hóa và bồi dưỡng con người mới.

Các tấm gương về tinh thần tự lực, tự cường, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế hợp tác, OCOP, phát triển vùng khó khăn và khát vọng làm giàu chính đáng gắn với lợi ích cộng đồng.

Tấm gương y đức, nghĩa tình, tương thân tương ái, chăm lo người yếu thế, bảo vệ môi trường, xây dựng cộng đồng nhân văn.

Và không thể thiếu các tấm gương trong lực lượng vũ trang, quốc phòng, an ninh, biên giới, biển đảo, phòng chống tội phạm, an ninh mạng, trật tự an toàn xã hội và xây dựng thế trận lòng dân; trọng tâm là bản lĩnh, kỷ luật, tận tụy, vì nước, vì dân.