Những giọt nước mắt trong ngày đoàn tụ của người thân liệt sĩ, càng thôi thúc lực lượng tìm kiếm "thần tốc" hơn nữa, nỗ lực hơn nữa, sớm đưa hàng trăm ngàn người con nước Việt đang nằm tản mạn khắp chiến trường xưa, về đúng nơi yên nghỉ cuối cùng.
Tri ân và hơn thế nữa
Tháng 7 có Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7) nên được xem là tháng "đền ơn đáp nghĩa". Dưới cái nắng mùa hè như đổ lửa, đây đó trên dải đất hình chữ S, hàng chục ngàn cán bộ, chiến sĩ vẫn đang làm việc quên mình, cẩn thận khoan từng lớp đất, bóc tách từng mẫu vật, với hy vọng tìm đúng chỗ liệt sĩ đang nằm. Công cuộc tìm kiếm mang đầy ý nghĩa nhân văn còn mở rộng sang tận nước bạn Lào, Campuchia.
Hành trình tìm kiếm vẫn tiếp tục, với niềm tin rằng sẽ còn nhiều liệt sĩ được tìm thấy và được gọi đúng tên sau gần 6 thập niên nằm lại nơi chiến trường xưa
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Một cuộc "tổng tiến công" quy mô chưa từng có trong thời bình, với sự phối hợp của nhiều lực lượng, binh chủng, màu áo, diễn ra từ miền núi đến đồng bằng, cùng sự chung tay của các ban ngành từ Trung ương đến địa phương.
Người dân cảm động khi chứng kiến hình ảnh Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, đi lại như con thoi giữa 2 miền Nam - Bắc. Những chỉ đạo sát sao và sự quan tâm, động viên tinh thần từ nữ phó thủ tướng đầu tiên của Việt Nam, càng tiếp thêm sức mạnh và lòng quyết tâm cho lực lượng trực tiếp tìm kiếm.
Đối với những người lính đang vinh dự thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả, mỗi giờ phút trong lúc này thật đáng quý. Những thông tin dù nhỏ nhất cũng được phân tích tỉ mỉ, khoa học.
Những kỷ vật, di vật, tư liệu được nghiên cứu kỹ lưỡng, đưa ra nhận xét, phán đoán chính xác để khiến cho đất đá, cỏ cây cũng như "biết nói", dẫn đường cho những đoàn khảo sát và dừng tại đúng nơi các chiến sĩ trước kia đang nằm lại.
Trong những ngày này, 34 tỉnh, thành tổ chức nhiều hoạt động hướng về ngày 27.7. Nén nhang cho người ngã xuống, món quà tặng người còn sống đều chung ý nghĩa uống nước nhớ nguồn, để không ai không điều gì bị lãng quên.
Các cán bộ, chiến sĩ thực hiện nghi thức phủ Quốc kỳ lên các liệt sĩ sau khi hoàn tất công tác quy tập tại hiện trường
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Vì vậy, Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm nay lại càng xúc động khi hơn 1.400 bộ hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy, quy tập về nghĩa trang. Cùng với nhiều liệt sĩ khác đã xác định được đầy đủ thông tin, sau khi giám định ADN, trả lại đúng tên trên tấm bia mộ cho các anh.
Yên lòng người hy sinh, ấm lòng người ở lại. Tin tưởng rằng một ngày không xa, tại các nghĩa trang liệt sĩ, sẽ không còn ngôi mộ nào phải ghi dòng chữ "Chưa xác định thông tin".
Chiến dịch của trái tim
500 ngày đêm với những người trẻ là khoảng thời gian ngắn ngủi. Nhưng với những người mẹ "ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ", thì đây lại là khoảng thời gian khá dài, chưa biết còn chờ được không.
Chính vì hiểu rõ điều này nên hơn ai hết, các lực lượng tham gia tìm kiếm vẫn luôn cố gắng hơn 100% khả năng. Đưa liệt sĩ về với gia đình sớm ngày nào, sẽ càng giúp cho ý nghĩa nhân văn của công cuộc tìm kiếm tăng lên.
Trong chiến dịch "không tiếng súng" này, sự hiệp đồng tác chiến giữa các lực lượng, binh chủng cùng trang thiết bị hiện đại và dĩ nhiên, có cả ứng dụng công nghệ trong dò tìm, đã mang lại hiệu quả cao.
Nhiều trường hợp từ một câu chuyện, manh mối khá mong manh, nhưng nhờ trí tuệ và tâm huyết của người lính hôm nay, vẫn giúp tìm ra đáp án. Họ báo đền công ơn của thế hệ cha anh bằng sự tận tụy, chỉ với cây xẻng, cây cuốc trong tay.
Những nén hương tri ân được các cán bộ, chiến sĩ thành kính dâng lên trước khi bắt đầu công tác khai quật, quy tập hài cốt các anh hùng liệt sĩ
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Tổ quốc một lần nữa biết ơn những thành viên không chính thức, vẫn tình nguyện góp sức cho chiến dịch. Đó là hàng trăm cựu chiến binh ở cái tuổi "xưa nay hiếm", mái tóc bạc phơ, cũng lặn lội từ Bắc vào Nam, thăm lại chiến trường xưa chỉ vì hai chữ "đồng đội".
Họ cố lục lại trong trí nhớ những trận chiến ác liệt, những vị trí đồng đội mình có thể đã nằm lại. Đây không khác gì những tấm "bản đồ sống" vô cùng quý báu, giúp tìm ra hàng trăm ngôi mộ. Điều mà công nghệ hiện đại không làm được.
Đó còn là những người từng ở phía bên kia chiến tuyến, cùng với các cựu chiến binh nước ngoài từng tham chiến tại Việt Nam. Khép lại quá khứ nhìn về tương lai, họ mong muốn phần đời còn lại của mình thật ý nghĩa.
Giúp liệt sĩ được trở về "ngôi nhà" cuối cùng, trong vòng tay yêu thương của người thân là niềm hạnh phúc, niềm an ủi cho người may mắn sống sót. Vì vậy, chắc chắn họ sẽ sống những năm tháng còn lại của cuộc đời thật thanh thản.
Đó còn là những người dân địa phương, sẵn sàng làm tất cả những gì có thể giúp liệt sĩ đoàn tụ với gia đình. Thật đáng khâm phục khi nghe lời gan ruột của những người dân chất phác: "Nếu cần cứ đào dưới nền nhà tôi để tìm bằng được hài cốt liệt sĩ".
Đó còn là màu áo xanh của những đoàn viên thanh niên. Tất cả sinh ra và lớn lên trong hòa bình, độc lập, song truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm và những hy sinh xương máu của cha ông thì luôn thuộc nằm lòng.
Họ đã trở thành đội ngũ hướng dẫn viên nhiệt tình, thông thạo, dẫn đường mở lối cho những người lính băng rừng, vượt núi, đến được đúng nơi cần tìm mộ liệt sĩ.
Hành trình tìm kiếm vẫn đang tiếp tục
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Không chỉ vậy, hàng chục ngàn bức ảnh chân dung liệt sĩ, đã được các bạn trẻ phục dựng bằng trí tuệ nhân tạo, giúp gia đình có được di ảnh của con em mình. Việc nhỏ mà ý nghĩa lớn, ai cũng có thể đền đáp công ơn của các anh hùng liệt sĩ bằng nhiều cách khác nhau, miễn là có tấm lòng.
Một chiến dịch không cần ra quân hoành tráng, rầm rộ, thậm chí có phần lặng lẽ, song hiệu quả thì vượt ngoài dự tính. Với tiến độ này, thành công của toàn bộ công cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ chỉ còn tính bằng ngày.
Đã có nhiều trường hợp, chỉ bắt đầu với một chi tiết nhỏ, nhưng giúp tìm ra hàng chục bộ hài cốt. Các anh không bao giờ mất đi, chẳng qua các anh đang hóa thân vào cỏ cây, sông núi. Mỗi tấc đất trên dải đất hình chữ S này, luôn thấm máu xương của các anh hùng liệt sĩ.
Nhờ vậy mà đã xuất hiện đoạn kết rất có hậu. Vợ nhận ra được kỷ vật của chồng. Mẹ già "nước mắt không còn để khóc những đứa con, lần lượt ra đi mãi mãi", cũng đã yên lòng khi tìm lại được con. Trong số hơn 100 bộ hài cốt liệt sĩ và di vật, khai quật được tại công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên (Tây Ninh) đã nhận ra được con em mình.
Đặc biệt, mối tình bất tử gần 60 năm giữa liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và bà Nguyễn Thị Lệ, xứng đáng được gọi là "thiên tình sử" của thế kỷ 20.
Chiến dịch 500 ngày đêm đã và đang mang lại nhiều "phép màu", đưa người thương về với người thương. Đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu: "Mỗi bộ hài cốt liệt sĩ được tìm thấy hôm nay, không chỉ là kết quả của công tác chuyên môn, mà còn là sự trở về của một người con với Tổ quốc, với gia đình".
