Việt Nam có vai trò quan trọng giúp Nga - ASEAN mở ra những động lực phát triển mới thích ứng với biến động toàn cầu, theo các chuyên gia.
Trong cuộc hội kiến Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Kazan hôm 18/6, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng nhất của Nga, có vai trò rất quan trọng trong kết nối Nga với các nước ASEAN, thúc đẩy những sáng kiến hợp tác của Nga tại khu vực.
Trước đó, phát biểu tại phiên toàn thể Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đề xuất ba định hướng hợp tác lớn để quan hệ ASEAN - Nga phát triển mạnh mẽ hơn, trong đó có tháo gỡ các rào cản về logistics, tiếp cận thị trường và cơ chế thanh toán, hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên 45 tỷ USD vào năm 2035.
Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov đánh giá với vai trò vừa là Đối tác Chiến lược Toàn diện với Nga, vừa là thành viên có tiếng nói và uy tín trong ASEAN, Việt Nam đang nổi lên như một trong những đối tác có vị thế cầu nối đặc biệt.
Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế năng động nhất thế giới và đang trở thành trung tâm logistics quan trọng, đóng vai trò cửa ngõ giúp doanh nghiệp Nga tiếp cận thị trường ASEAN hơn 680 triệu dân.
Lucio Blanco Pitlo III, chuyên gia chính sách đối ngoại và an ninh khu vực Thái Bình Dương, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Trung Quốc tại Philippines, cho rằng từ góc nhìn của Nga, Việt Nam không chỉ là đối tác song phương mà còn là cầu nối với toàn bộ ASEAN.
Đây là kết quả từ đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ quốc tế của Việt Nam, giúp duy trì quan hệ tích cực với tất cả cường quốc và đối tác tầm trung, không đứng về bên nào trong cạnh tranh chiến lược.
Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko cho hay qua nhiều thập niên duy trì quan hệ thực chất, hữu nghị, hỗ trợ và tin cậy lẫn nhau, Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong tình cảm của người dân Nga, cũng như ưu tiên đối ngoại của nước này tại Đông Nam Á.
"Chúng tôi đánh giá rất cao vai trò của Việt Nam, trân trọng sự ủng hộ và đóng góp quan trọng của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và ASEAN", Đại sứ cho biết. "Việt Nam không chỉ ủng hộ các sáng kiến của Nga trong khuôn khổ ASEAN mà còn tích cực triển khai chúng trong thực tiễn".
Việt Nam năm 2015 trở thành quốc gia ASEAN đầu tiên ký Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU). Việt Nam cũng đánh giá cao sáng kiến Đối tác Đại Á - Âu về kết nối các tiến trình liên kết kinh tế khu vực, trong đó EAEU và ASEAN được kỳ vọng sẽ là hai trụ cột chính.
Thủ tướng Lê Minh Hưng hội kiến Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 18/6. Ảnh: TTXVN
Điều này tạo ra cơ hội để Việt Nam tận dụng tốt hơn các lợi thế địa kinh tế và vị trí trung tâm trong các chuỗi cung ứng khu vực, theo chuyên gia Vladimir Mazyrin, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và ASEAN thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga.
"Việt Nam có thể đóng vai trò là điểm kết nối giữa Nga với ASEAN, đào tạo nguồn nhân lực, hình thành các trung tâm chuyên môn và doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật phục vụ nhu cầu của toàn khu vực", ông Mazyrin nói với VnExpress.
Trong cuộc hội kiến hôm 18/6, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Tổng thống Putin đã nhất trí thúc đẩy đàm phán để sớm đưa vào triển khai dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.
Theo ông Mazyrin, dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 có thể trở thành hình mẫu điển hình cho hợp tác năng lượng giữa Nga với các nước ASEAN. Nếu được triển khai thành công, đây sẽ là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên ở Đông Nam Á, cung cấp kinh nghiệm thực tiễn và sự bảo đảm cần thiết để các quốc gia khác trong khu vực xem xét những dự án tương tự.
Bên cạnh công nghệ hạt nhân, ông Mazyrin cho rằng hợp tác Việt Nam - Nga trong các lĩnh vực khác, từ an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo (AI) đến phát triển hệ thống giao thông hiện đại như đường sắt đô thị, cũng có thể tạo nền tảng cho việc phổ biến rộng rãi công nghệ và kinh nghiệm từ Nga đến ASEAN.
"Việt Nam có đầy đủ điều kiện để trở thành cầu nối thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN - Nga đi vào thực chất hơn. Vai trò này không nên chỉ dừng ở các tuyên bố chính trị hay khuôn khổ hợp tác trên giấy tờ, mà có thể hướng đến vị thế trung tâm thúc đẩy và lan tỏa các công nghệ tiên tiến của Nga ở khu vực", chuyên gia này cho hay.
Những gợi mở mới từ Việt Nam
Không chỉ khẳng định vị thế đặc biệt của Việt Nam trong cấu trúc hợp tác khu vực, chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Kazan còn gợi mở nhiều hướng hợp tác mới giữa ASEAN và Nga, trong bối cảnh kinh tế, địa chính trị toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh doanh ASEAN - Nga ngày 17/6, Thủ tướng đã đề nghị các bên tăng hợp tác xây dựng các chuỗi cung ứng ổn định, linh hoạt và có khả năng chống chịu cao trước các biến động bên ngoài. Thủ tướng nhận định việc phát triển các tuyến vận tải kết nối vùng Viễn Đông của Nga với Đông Nam Á bằng đường biển và đường sắt sẽ giúp thúc đẩy thương mại, mở thêm cơ hội đầu tư cho cộng đồng doanh nghiệp hai bên.
Chuyên gia Mazyrin đánh giá cao gợi mở chính sách này. Theo ông, các hành lang vận tải mới sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí và tạo thêm lựa chọn cho các nền kinh tế. Lợi thế của các tuyến vận tải này là "mức độ an toàn tương đối" trước nguy cơ xung đột và các biện pháp hạn chế từ bên thứ ba.
Ông ước tính thời gian vận chuyển hàng hóa trên hành lang Viễn Đông - Đông Nam Á có thể kéo dài trung bình 10-15 ngày trong điều kiện bình thường. Chi phí đối với các nền kinh tế Đông Nam Á, bao gồm cước vận tải và bảo hiểm, cũng sẽ giảm đi đáng kể so với vận chuyển qua những điểm nóng thường xảy ra xung đột.
Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Phiên họp toàn thể Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga, Kazan, ngày 18/6. Ảnh: TTXVN
Bên cạnh tầm nhìn về kết nối logistic, một trong những kết quả đáng chú ý nhất từ hội nghị Kazan là sự đồng thuận ngày càng lớn về vai trò của hợp tác năng lượng trong quan hệ ASEAN - Nga.
Một trong ba định hướng thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga được Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ở hội nghị là nâng cao năng lực tự cường và sức chống chịu, đưa năng lượng trở thành một trụ cột hợp tác quan trọng trong quan hệ.
Thông điệp này cũng được Thủ tướng nhắc đến một ngày trước tại Diễn đàn Kinh doanh ASEAN - Nga. Bên cạnh hợp tác truyền thống về dầu khí, Thủ tướng cũng gợi mở về tiềm năng còn rất lớn trong các lĩnh vực năng lượng sạch, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), hydrogen, điện gió ngoài khơi và công nghệ tiết kiệm năng lượng.
Theo chuyên gia Pitlo từ Philippines, những bất ổn kéo dài tại Trung Đông, đặc biệt là rủi ro đối với hoạt động vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz, đang thúc đẩy ASEAN quan tâm hơn đến đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.
Nga được xem là một đối tác tiềm năng nhờ nguồn tài nguyên dồi dào và vị trí địa lý tương đối thuận lợi đối với Đông Nam Á. Nước này cũng có thể coi đây là cơ hội để tăng cường hợp tác năng lượng với các thành viên ASEAN.
"Vùng Viễn Đông của Nga có thể định vị mình như một nguồn cung dầu khí gần hơn nhiều đối với các nền kinh tế Đông Nam Á đang tăng trưởng nhanh. Nhật Bản và Hàn Quốc hiện vẫn nhập khẩu dầu khí từ Sakhalin và những khu vực khác thuộc vùng Viễn Đông. Các thành viên ASEAN như Philippines, Thái Lan và Singapore có thể áp dụng tiền lệ này để tăng nhập khẩu năng lượng của Nga", Pitlo nói.
Bởi vậy, chuyên gia này cho rằng tầm nhìn về hợp tác thực chất và vai trò cầu nối của Việt Nam sẽ là chìa khóa mở ra những hành lang vận tải và năng lượng mới, đưa quan hệ đối tác Nga - ASEAN đi từ tiềm năng đến những giá trị thực tiễn.
Thanh Danh
