Cuộc đua mới trên thị trường chứng khoán: công nghệ thay thế lợi thế phí giao dịch

Công nghệ thay đổi cách vận hành thị trường chứng khoán

Phát biểu khai mạc tọa đàm "Tương lai thị trường chứng khoán: Động lực mới từ công nghệ", nhà báo Nguyễn Thái Bình, Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ, cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi từ tháng 9-2026 chính thức được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.

Theo ông Bình, đây không chỉ là dấu mốc quan trọng đối với thị trường vốn Việt Nam mà còn là sự ghi nhận của cộng đồng đầu tư quốc tế đối với những nỗ lực cải cách trong nhiều năm qua. Việc nâng hạng được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế, nâng cao sức hấp dẫn của thị trường trên bản đồ tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những yêu cầu cao hơn về tính minh bạch, hiệu quả vận hành và khả năng đáp ứng các chuẩn mực quốc tế. Trong bối cảnh đó, công nghệ sẽ không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà trở thành nền tảng cho tăng trưởng của thị trường.

Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và các giải pháp số đang làm thay đổi cách thị trường vận hành, từ hoạt động của cơ quan quản lý, công ty chứng khoán đến phương thức nhà đầu tư tiếp cận thông tin, quản trị rủi ro và ra quyết định.

Sự chuyển đổi này cũng đặt ra nhiều vấn đề cần được giải đáp như mức độ sẵn sàng của hạ tầng công nghệ, cách doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, cũng như cơ hội và rủi ro khi ứng dụng AI trong lĩnh vực chứng khoán.

Bên cạnh đầu tư công nghệ, Phó tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế nhằm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.

"Bộ Tài chính đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Các cơ chế mới được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện cho fintech, sản phẩm đầu tư mới và các mô hình thử nghiệm phát triển, đồng thời giúp cơ quan quản lý đánh giá rủi ro để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý", ông Bình nhấn mạnh.

AI sẽ trở thành "trợ lý" của cả nhà đầu tư và công ty chứng khoán

Ông Nguyễn Văn Quang, Giám đốc khối khách hàng chiến lược VNPT AI, cho rằng AI không còn là công nghệ mang tính thử nghiệm mà đang trở thành yếu tố cốt lõi giúp các công ty chứng khoán nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu vận hành và tăng cường bảo mật trong bối cảnh thị trường bước vào giai đoạn phát triển mới.

Theo ông Quang, quá trình số hóa đã tạo ra bước chuyển lớn trong việc tiếp cận nhà đầu tư. Việc triển khai định danh điện tử (eKYC) giúp mở tài khoản trực tuyến nhanh chóng, góp phần đưa số lượng tài khoản chứng khoán tăng mạnh.

Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, thị trường ghi nhận hơn 300.000 tài khoản mở mới mỗi tháng, nâng tổng số tài khoản lên hơn 12 triệu, tương đương trên 10% dân số.

Bước tiếp theo của quá trình chuyển đổi số là ứng dụng xác thực sinh trắc học khuôn mặt đối với các giao dịch điện tử quan trọng như chuyển tiền giá trị lớn. Theo ông Quang, việc ngành chứng khoán triển khai sau lĩnh vực ngân hàng khoảng 1-2 năm lại là lợi thế, bởi có thể kế thừa kinh nghiệm và công nghệ đã được kiểm chứng trong phòng chống xâm nhập tài khoản, gian lận và đánh cắp tài sản.

Không chỉ hỗ trợ khâu giao dịch, AI còn được kỳ vọng trở thành "trợ lý" đồng hành cùng nhà đầu tư. Theo đại diện VNPT AI, phần lớn nhà đầu tư cá nhân vẫn còn hạn chế về kiến thức chuyên sâu và dễ bị tác động bởi tâm lý thị trường.

Thay vì chỉ là chatbot trả lời câu hỏi, các trợ lý AI thế hệ mới có thể hỗ trợ nhà đầu tư trong suốt quá trình giao dịch, từ giải thích sản phẩm, cung cấp thông tin, phân tích dữ liệu đến đưa ra các gợi ý phù hợp với nhu cầu của từng khách hàng. Điều này góp phần nâng cao chất lượng tư vấn và cá nhân hóa trải nghiệm đầu tư.

Ở phía doanh nghiệp, AI giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ môi giới thông qua việc khai thác kho dữ liệu nội bộ, phân tích thông tin và đưa ra các khuyến nghị kịp thời. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian đào tạo nhân sự mới, thu hẹp khoảng cách về năng lực tư vấn giữa các môi giới, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ nhà đầu tư.

AI cũng hỗ trợ ban lãnh đạo tăng cường kiểm soát nội bộ khi có thể tự động phân tích các cuộc gọi tại tổng đài chăm sóc khách hàng, đánh giá mức độ tuân thủ quy trình, phát hiện sớm các rủi ro và hỗ trợ kiểm soát chất lượng dịch vụ.

Ở góc độ quản trị, ông Quang cho biết AI còn mở ra khả năng khai thác dữ liệu để phục vụ hoạch định chiến lược kinh doanh. Dẫn ví dụ từ VNPT, ông cho biết doanh nghiệp đang sử dụng AI để phân tích thói quen sử dụng Internet, từ đó cá nhân hóa các gói cước VinaPhone cho từng khách hàng. Mô hình tương tự hoàn toàn có thể áp dụng trong lĩnh vực chứng khoán nhằm nhận diện nhu cầu của từng nhóm nhà đầu tư, phát triển sản phẩm phù hợp và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo đại diện VNPT AI, việc triển khai AI xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động của công ty chứng khoán sẽ mang lại nhiều giá trị, từ nâng cao hiệu quả vận hành, cải thiện trải nghiệm khách hàng đến tăng cường minh bạch, quản trị rủi ro và phòng chống gian lận. Đây sẽ là một trong những nền tảng quan trọng để các công ty chứng khoán thích ứng với giai đoạn phát triển mới của thị trường vốn Việt Nam.

Cuộc đua trên thị trường chứng khoán không còn nằm ở phí giao dịch

Ông Trịnh Thanh Cần - Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán KAFI (KAFI), nhấn mạnh trong lĩnh vực tài chính, công nghệ và con người luôn phải đồng hành với nhau, không thể tách rời.

Theo ông, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các công ty chứng khoán buộc phải chuyển hướng sang phát triển những sản phẩm mang lại giá trị thực sự cho nhà đầu tư.

"Công nghệ không phải mục tiêu cuối cùng mà là công cụ hỗ trợ để tạo ra các sản phẩm tốt hơn, giúp nhà đầu tư tiếp cận và sử dụng dịch vụ một cách thuận tiện, hiệu quả", ông Cần nhận định.

Ông Cần cũng cho biết tỉ trọng nhân sự công nghệ tại các công ty chứng khoán ngày càng lớn. Song song đó, cơ cấu nhân sự môi giới cũng đang thay đổi. Số lượng môi giới có xu hướng giảm nhưng chất lượng ngày càng được nâng cao.

Nhờ ứng dụng công nghệ, hiệu suất làm việc của mỗi môi giới tăng lên đáng kể, cho phép họ phục vụ nhiều khách hàng hơn và tập trung vào các hoạt động tư vấn có giá trị gia tăng.

Cũng theo ông Cần, nhu cầu của nhà đầu tư cũng có sự khác biệt tùy theo kinh nghiệm. Đối với những nhà đầu tư mới tham gia thị trường, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quan trọng. Họ cần được tư vấn trực tiếp để tạo sự tin tưởng và yên tâm trong giai đoạn đầu.

Trong khi đó, với các nhà đầu tư đã có kinh nghiệm, họ ưu tiên sử dụng các nền tảng công nghệ, các công cụ tư vấn AI và những sản phẩm số hiện đại. Nhóm khách hàng này sẽ lựa chọn công ty chứng khoán dựa trên chất lượng sản phẩm, trải nghiệm công nghệ và khả năng đáp ứng nhu cầu đầu tư của từng cá nhân.

Tại KAFI, ông Cần cho hay nhu cầu giữa các nhóm nhà đầu tư có sự khác biệt rõ rệt.

Với nhà đầu tư chủ động, là những người có kinh nghiệm, thường xuyên giao dịch và có nhu cầu sử dụng các công cụ đầu tư chuyên sâu, họ cực ưu tiên sự ổn định của hệ thống.

Trong khi đó, nhà đầu tư thụ động là nhóm trước đây chủ yếu sử dụng các sản phẩm tiền gửi ngân hàng, nhưng hiện bắt đầu quan tâm đến các kênh đầu tư có lợi suất cao hơn như trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các sản phẩm đầu tư khác. Họ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, sự đa dạng của sản phẩm và các thông tin, dịch vụ mà công ty chứng khoán cung cấp.

"Điều này đòi hỏi các công ty chứng khoán phải mở rộng hệ sinh thái sản phẩm, cung cấp nhiều loại tài sản và dịch vụ tài chính hơn để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng", ông Cần nhấn mạnh.