Không đeo khẩu trang khi ra ngoài làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây hại trong môi trường, dễ nhiễm trùng hô hấp, dị ứng và mắc các bệnh mũi, họng.
Khẩu trang đóng vai trò như lớp lọc cơ học đầu tiên cho đường hô hấp trên. Niêm mạc mũi có lớp lông chuyển và dịch nhầy hoạt động như hệ thống lọc tự nhiên, giữ lại bụi, vi sinh vật trước khi không khí xuống đường hô hấp dưới, đồng thời làm ấm và ẩm không khí hít vào.
ThS.BS.CKI Nguyễn Thị Hương, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khi không đeo khẩu trang, nhất là ở nơi nhiều khói bụi, đông người, niêm mạc mũi họng phải tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân từ môi trường bên ngoài, hệ thống lọc và làm ẩm tự nhiên quá tải, dễ kích ứng, tổn thương hơn.
Tiếp xúc bụi mịn
Khi nồng độ bụi mịn (PM2.5) và khí thải tăng cao (giờ cao điểm ở đô thị lớn), tải lượng hạt bụi mịn lọt vào khoang mũi có thể vượt quá khả năng thanh thải của lông chuyển. Hạt mịn có kích thước dưới 2.5 micromet lắng đọng sâu trong niêm mạc, gây phản ứng viêm tại chỗ, dẫn đến khởi phát bệnh ở người cơ địa dị ứng.
Tăng nguy cơ lây nhiễm hô hấp
Virus gây viêm đường hô hấp trên như rhinovirus, virus cúm, một số chủng nCoV lây chủ yếu qua giọt bắn và hạt khí dung khi tiếp xúc gần. Khẩu trang y tế đạt chuẩn giảm đáng kể lượng hạt hít vào. Không đeo khẩu trang làm tăng xác suất phơi nhiễm, đặc biệt trong không gian kín, đông người, gây viêm đường hô hấp trên, tái đi tái lại.
Khô rát niêm mạc gây viêm
Dây thanh và niêm mạc hầu họng cần độ ẩm nhất định để dao động và tiết dịch bảo vệ. Hít thở trực tiếp không khí lạnh, khô, khói bụi khi di chuyển ngoài trời làm giảm độ ẩm bề mặt niêm mạc, tăng ma sát dây thanh khi phát âm. Về lâu dài, làm tăng nguy cơ viêm họng, viêm thanh quản, đặc biệt ở người phải sử dụng giọng nói nhiều.
Bác sĩ Hương đang tư vấn cho một người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Kích hoạt phản ứng dị ứng
Theo bác sĩ Hương, người có cơ địa dị ứng, không đeo khẩu trang khi ra ngoài, nếu tiếp xúc trực tiếp phấn hoa, lông thú, bào tử nấm mốc dễ khởi phát viêm mũi dị ứng hoặc lên cơn hen nếu có tiền sử hen phế quản.
Nguy cơ viêm mạn tính, polyp mũi
Khi niêm mạc mũi xoang, họng thường xuyên tiếp xúc bụi mịn, vi khuẩn mà không có thời gian phục hồi, có thể hình thành viêm mũi cấp, lâu dần chuyển thành mạn tính, phát triển polyp mũi.
Trẻ em có hệ hô hấp, miễn dịch chưa hoàn thiện, niêm mạc mũi họng nhạy cảm và vòi nhĩ ngắn hơn, dễ viêm tai giữa, viêm VA, viêm amidan khi tiếp xúc tác nhân lây nhiễm. Phụ huynh nên tập cho trẻ thói quen đeo khẩu trang khi ra ngoài, rửa mũi súc họng cho trẻ hàng ngày bằng nước muối sinh lý để làm sạch niêm mạc, giảm viêm nhiễm.
Người có tiền sử viêm mũi xoang, viêm mũi dị ứng hoặc thường xuyên làm việc ngoài trời, không đeo khẩu trang trong thời gian dài khiến niêm mạc mũi tổn thương dần, triệu chứng ngày càng nặng hơn, có thể chuyển sang bệnh lý mạn tính. Lúc này, điều trị phức tạp và tốn thời gian hơn. Người bệnh nên đeo khẩu trang khi ra ngoài, vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày để hỗ trợ niêm mạc phục hồi.
Khi xuất các triệu chứng như nghẹt mũi, khàn tiếng, đau mũi họng không cải thiện sau hai tuần hoặc viêm họng tái phát nhiều đợt trong năm, người bệnh nên khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để xác định nguyên nhân, điều trị kịp thời, ngăn biến chứng.
Uyên Trinh
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tai mũi họng tại đây để bác sĩ giải đáp
