Dọn cỏ, nhặt rác rồi đăng lên mạng: Làm chuyện bao đồng hay tính kiếm đồng?

Không ít nhà sáng tạo nội dung cho biết điều khiến họ áp lực không phải việc dọn cỏ hay nhặt rác, mà là những nghi ngờ cho rằng họ đang "làm màu" hoặc lợi dụng việc tốt để kiếm tiền.

Hai luồng ý kiến trái chiều

Thời gian gần đây, mạng xã hội xuất hiện nhiều kênh ghi lại hành trình phát cỏ, nhặt rác, khơi thông cống rãnh, dọn bãi đất trống, vá ổ gà trên đường... Điểm chung là các video tua nhanh việc dọn dẹp khá thu hút, kèm hình ảnh "trước - sau" cho thấy sự thay đổi rõ rệt chỉ sau vài giờ lao động. 

Không ít video thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu lượt xem. 

Bên cạnh những lời khen ngợi vì góp phần làm sạch môi trường và lan tỏa hành động đẹp, nhiều creator (nhà sáng tạo nội dung) cũng đối mặt với ý kiến cho rằng họ "làm màu", lợi dụng việc tốt để kiếm tiền từ quảng cáo hoặc tiếp thị liên kết. Nhiều bình luận chỉ trích nặng nề. 

Là một trong những người theo đuổi dạng nội dung này, anh Nguyễn Đồng (ngụ ở TP Thanh Hóa), chủ kênh "Đồng dọn dẹp", cho biết bên cạnh nhiều lời động viên, anh vẫn thường nhận những bình luận cho rằng việc dọn dẹp không phải trách nhiệm của mình hoặc nghi ngờ mục đích làm nội dung.

"Tôi có chạnh lòng nhưng nghĩ rằng nếu làm được một việc có ích cho cộng đồng thì cứ làm thôi, không nhất thiết phải chờ đó là trách nhiệm của ai. Khoản thu từ quảng cáo và tiếp thị liên kết cũng giúp tôi có thêm kinh phí mua dụng cụ để tiếp tục dọn dẹp", anh Đồng chia sẻ.

Tương tự, anh Nguyễn Đình Lượng (ngụ ở Hà Nội), chủ kênh "Lượng đi dọn", cho biết anh bắt đầu làm video sau khi xem các nhà sáng tạo nước ngoài ghi lại quá trình dọn dẹp những khu vực nhếch nhác. Điều khiến anh theo đuổi không phải là lượt xem mà là mong muốn tạo ra thay đổi tích cực trong cộng đồng.

"Mình chỉ nghĩ nếu sau một video có thêm một đoạn đường sạch hơn, có thêm một người được truyền cảm hứng làm điều tốt thì như vậy đã rất đáng quý.

Nếu nhà sáng tạo tạo ra giá trị thật cho cộng đồng thì việc có thu nhập từ chính giá trị đó là điều hoàn toàn bình thường. Quan trọng là tạo ra giá trị trước, còn thu nhập là kết quả đến sau", anh Lượng nhấn mạnh.

Điều quan trọng không phải creator có kiếm tiền hay không

Bà Nguyễn Lê Ngọc Trâm - giảng viên khoa kinh tế số và thương mại điện tử, Trường đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt Hàn - cho rằng việc ngày càng nhiều creator làm video dọn cỏ, nhặt rác, cải tạo không gian công cộng và thu hút hàng triệu lượt xem là tín hiệu tích cực.

Theo bà Trâm, sức hút của những video này đến từ hình ảnh "trước - sau" trực quan, câu chuyện đơn giản và quan trọng hơn là người xem được chứng kiến một hành động cụ thể tạo ra giá trị cho cộng đồng.

"Trong truyền thông, hành động luôn có sức thuyết phục lớn hơn thông điệp. Khi thấy một bãi đất đầy cỏ dại hay rác thải được thay đổi hoàn toàn, người xem dễ đồng cảm và có động lực làm theo hơn là chỉ đọc những lời kêu gọi", bà Trâm phân tích.

Về việc nhiều creator có thu nhập từ quảng cáo hoặc tiếp thị liên kết, bà Trâm cho rằng không nên mặc định điều đó là tiêu cực. 

"Trong nền kinh tế sáng tạo, creator cũng là một nghề. Để duy trì một kênh nội dung chất lượng, họ phải đầu tư thời gian, kỹ năng, thiết bị và chi phí sản xuất. Nếu những nội dung tích cực tạo ra doanh thu thì đó là điều bình thường, thậm chí giúp họ có thêm nguồn lực để tiếp tục tạo ra giá trị cho xã hội", bà Trâm chia sẻ.

Tuy nhiên theo bà Trâm, điều đáng quan tâm không phải là creator có kiếm tiền hay không, mà là động cơ và cách xây dựng nội dung. Nếu mục tiêu là lan tỏa giá trị, doanh thu sẽ là kết quả của niềm tin từ khán giả. Ngược lại, khi mọi hoạt động chỉ nhằm tối ưu lượt xem, cố tình tạo kịch tính hay biến việc tốt thành công cụ xây dựng hình ảnh cá nhân, nội dung sẽ dần mất sức thuyết phục.

"Người xem hiện nay rất tinh ý, họ có thể phân biệt đâu là sự chân thành và đâu là nội dung được dàn dựng chỉ để tạo hiệu ứng", bà Trâm kết luận.