Công nhân xử lý các kiện hàng tại nhà ga hàng hóa hàng không, trước khi hàng được đưa lên chuyến bay - Ảnh: CÔNG TRUNG
Cuộc đua đón "sóng" logistics quanh sân bay
"Không tham gia bây giờ là chậm chân" - ông Trần Quý Nhân, Phó chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu TP.HCM, nói với Tuổi Trẻ Online về làn sóng doanh nghiệp logistics tìm vị trí quanh sân bay Long Thành.
Theo ông Nhân, một số doanh nghiệp trong hiệp hội đã nhiều lần khảo sát mặt bằng để mở kho, bãi tập kết... Tuy nhiên, đất gần các trục đường lớn hiện không dễ tìm, nhiều nơi giá thuê đã tăng hoặc pháp lý chưa hoàn chỉnh.
"Đất thuê hiện rất khó kiếm, giá đã lên cao. Doanh nghiệp phải chuẩn bị trước, bởi khi dòng hàng hình thành rõ ràng, những vị trí thuận lợi có thể không còn" - ông Nhân nói.
Phía sau chuyện tìm đất là bài toán tổ chức lại đường đi của hàng hóa gom ở đâu, xe chạy tuyến nào, kho nào chuyển về Long Thành, thủ tục hoàn tất tại đâu và nhóm hàng nào nên đi máy bay thay vì tàu biển.
Ghi nhận của Tuổi Trẻ Online cho thấy nhiều doanh nghiệp lớn đã bắt đầu tìm vị trí trong chuỗi logistics quanh sân bay Long Thành.
Giữa tháng 5-2026, Công ty cổ phần Cảng Transimex thuê lại đất tại Khu công nghiệp Lộc An - Bình Sơn. Khu đất cách sân bay khoảng 10km, cách cảng Cát Lái 35km và Cái Mép - Thị Vải 40km, thuận lợi để gom, phân loại, đóng gói và phân luồng hàng đi đường không hoặc đường biển.
Việc đặt kho gần nhà máy và đầu mối xuất khẩu có thể giúp hàng từ Đồng Nai bớt vòng qua TP.HCM, giảm tiền xe, thời gian lưu kho và nguy cơ trễ chuyến.
Không chỉ doanh nghiệp kho vận, nhóm bưu chính, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử cũng đang tính lại mạng lưới. Viettel Post từng đề xuất đầu tư nhà ga hàng hóa và chuyển phát nhanh tại Long Thành.
Nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không ngày càng tăng - Ảnh: CÔNG TRUNG
Trong sân bay, Vietnam Airlines được lựa chọn đầu tư nhà ga hàng hóa số 2, công suất 550.000 tấn hàng mỗi năm, cùng nhà ga chuyển phát nhanh và bốn kho giao nhận, với tổng vốn dự kiến hơn 5.600 tỉ đồng.
Hơn 30 doanh nghiệp đến khảo sát
Ông Nguyễn Anh Dũng - Giám đốc Chi nhánh Dịch vụ hàng hóa hàng không Long Thành - thuộc Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - ACV, cho biết công trình đang được đẩy nhanh để chuẩn bị khai thác từ tháng 12-2026.
Nhà ga dự kiến hoàn thành cơ bản ngày 30-10, sau đó lắp đặt thiết bị, chạy thử và tổ chức vận hành. "Công trường đang làm việc ngày đêm. Ga hàng hóa là một hạng mục quan trọng, công suất giai đoạn đầu đạt 550.000 tấn/năm" - ông Dũng nói.
Kho hàng hóa ở Long Thành được đầu tư theo công nghệ Nhật Bản - Ảnh minh họa
Theo ông Dũng, đây dự kiến là kho hàng hàng không đầu tiên tại Việt Nam đầu tư hệ thống lưu trữ và truy xuất tự động AS/RS của Daifuku, Nhật Bản. Hệ thống gồm bốn dãy kệ cao 10 tầng, sức chứa khoảng 1.200 pallet.
Bốn thiết bị xếp dỡ tự động sẽ xác định vị trí và đưa pallet vào hoặc lấy ra theo lệnh từ phần mềm. Với những kiện hàng phải nối chuyến gấp, vài phút tiết kiệm trong kho có thể quyết định lô hàng kịp lên máy bay hay phải chờ chuyến sau.
Đến nay, hơn 30 hãng hàng không, công ty logistics và đại lý giao nhận đã đến khảo sát hạ tầng tại Long Thành. Mỗi đoàn mang theo một bài toán khác nhau.
Hãng hàng không muốn biết nguồn hàng có đủ lớn để mở chuyến và cân bằng hai chiều. Công ty giao nhận tính vị trí kho. Nhà xuất khẩu quan tâm giá cước, thông quan, bảo quản và nguy cơ lỡ chuyến.
Korean Air là một trong những hãng đã cử đoàn chuyên gia đến khảo sát. Bà Kyoung Hee Kang, giám đốc quốc gia Korean Air tại Việt Nam, cho biết hãng đã đánh giá hạ tầng, năng lực xử lý hàng hóa và giao thông kết nối sân bay.
Hãng hiện khai thác 11 chuyến hàng hóa mỗi tuần tại Hà Nội và ba chuyến tại TP.HCM; năm 2024 vận chuyển khoảng 16.000 tấn hàng xuất khẩu từ TP.HCM.
Theo bà Kang, Long Thành có tiềm năng trở thành trung tâm hàng hóa mới, nhưng hãng cần thêm dữ liệu về đường kết nối, thời gian xử lý, sản lượng hai chiều và cách phân bổ khai thác với Tân Sơn Nhất.
"Hãng đang theo dõi rất kỹ để xây dựng phương án mở mới và tăng tần suất hàng hóa tại Long Thành. Đây là một trung tâm tiềm năng mà chúng tôi hướng tới", bà Kang nói.
Ngoài Korean Air, DHL Express, Etihad Cargo và SF Airlines cũng đang tính toán khả năng khai thác Long Thành.
Long Thành không thay thế Tân Sơn Nhất ngay lập tức
Ông Nguyễn Đức Hùng, quyền Tổng giám đốc ACV, đánh giá hàng hóa là mảng có khả năng tạo doanh thu và lợi nhuận cao, thể hiện qua tăng trưởng của các nhà ga hàng hóa tại Nội Bài, Tân Sơn Nhất những năm qua.
ACV đầu tư nhà ga hàng hóa số 1 tại Long Thành, công suất 550.000 tấn hàng/năm, để tiếp nhận một phần dòng hàng dịch chuyển từ Tân Sơn Nhất.
Nhà ga này cũng được kỳ vọng nâng cấp quy trình vận hành nội cảng, cải thiện thủ tục, tăng kết nối logistics và hợp tác với các đơn vị có kinh nghiệm quốc tế.
Tuy nhiên, việc chuyển chuyến bay hành khách, hàng hóa sang Long Thành sẽ không thực hiện theo cách "dời hết" từ sân bay cũ sang sân bay mới.
ACV định hướng phân vai theo thị trường, dựa trên mạng bay, nguồn hàng, vị trí doanh nghiệp và hiệu quả khai thác của từng sân bay.
Như vậy, Tân Sơn Nhất vẫn giữ vai trò với những dòng hàng gắn với các chuyến bay tiếp tục hoạt động tại đây, trong khi Long Thành từng bước đón các tuyến quốc tế đường dài, hàng trung chuyển và nhóm hàng giá trị cao cần xử lý nhanh.
Đến ngày 27-6, tổng giá trị thực hiện dự án Long Thành đạt khoảng 67.069 tỉ đồng, tương đương 77,6% giá trị các hợp đồng. Công trường duy trì bình quân khoảng 7.300 công nhân. ACV cam kết hoàn thành 13 gói thầu xây lắp chính, bảo đảm đủ hạ tầng để sân bay Long Thành khai thác thương mại trong tháng 12-2026.
