Hà NộiTuyến vú và chiều cao của bé Hoài (8 tuổi) tăng nhanh do dậy thì sớm, được bác sĩ điều trị bằng thuốc ức chế hormone.
Một năm nay bé Hoài phát triển chiều cao nhanh, cao 1,42 m, nặng 41,1 kg, vượt chuẩn so với tuổi. Kết quả chụp X-quang bàn tay tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy tuổi xương tương đương trẻ 10-10,5 tuổi, tuyến vú phát triển đến giai đoạn B2-B3 theo thang đo Tanner (thang đánh giá 5 giai đoạn mức độ phát triển thể chất và trưởng thành giới tính ở trẻ dậy thì). Siêu âm tử cung, buồng trứng, hố thượng thận hai bên và chụp cộng hưởng từ sọ não không phát hiện bất thường.
Bé được thực hiện nghiệm pháp kích thích hormone GnRH, kết quả ghi nhận mức LH đỉnh, FSH sau kích thích lần lượt là 6,32 mIU/ml và 14,5 mIU/ml. ThS.BS Đỗ Tiến Sơn, khoa Nhi, chẩn đoán bé mắc dậy thì sớm trung ương.
Bác sĩ điều trị cho bé Hoài được bằng thuốc đồng vận GnRH theo phác đồ tiêm 3 tháng mỗi lần nhằm ức chế tạm thời hoạt động của trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục, từ đó làm chậm quá trình dậy thì và hạn chế tuổi xương phát triển quá nhanh. Trong quá trình điều trị, bé được tái khám định kỳ để theo dõi tốc độ tăng trưởng, tuổi xương và đáp ứng với thuốc.
Bác sĩ tư vấn bé duy trì cân nặng hợp lý với chế độ ăn cân đối, tăng cường vận động, ngủ trước 22h để tối ưu hormone tăng trưởng. Cha mẹ đồng hành về tâm lý giúp trẻ hiểu thay đổi cơ thể.
Tái khám sau 6 tháng, dấu hiệu dậy thì của bé Hoài chững lại, ngực không phát triển thêm, chiều cao tăng chậm lại 2 cm trong 6 tháng như ngưỡng tiền dậy thì. Bé kiểm soát cân nặng tốt, giảm 4 kg.
Bác sĩ Sơn đang tư vấn cho người nhà bé Hoài. Ảnh: Vũ Hoàng
Bác sĩ Sơn cho biết, dậy thì sớm trung ương là tình trạng trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến sinh dục được kích hoạt sớm trước khi bé gái tròn 8 tuổi hoặc bé trai tròn 9 tuổi, xuất hiện các đặc tính sinh dục thứ phát và thúc đẩy quá trình dậy thì. Lúc này, trẻ bắt đầu tăng tốc phát triển chiều cao, thay đổi tâm sinh lý, xuất hiện mùi cơ thể, mọc lông nách, lông mu. Bé gái phát triển tuyến vú, bé trai tăng kích thước tinh hoàn và dương vật.
Ở bé gái, đa số trường hợp dậy thì sớm không rõ nguyên nhân và thường lành tính. Tuy nhiên, trẻ vẫn cần được khám để loại trừ các bệnh lý như u hoặc tổn thương não. Béo phì và việc tiếp xúc với các chất gây rối loạn nội tiết trong môi trường cũng có thể làm tăng nguy cơ dậy thì sớm.
Theo bác sĩ Sơn, chỉ định điều trị được cân nhắc dựa trên tuổi khởi phát, tốc độ tiến triển của dậy thì, tuổi xương, dự báo chiều cao trưởng thành và ảnh hưởng tâm lý đối với trẻ. Thời điểm ngừng điều trị được cá thể hóa dựa trên tuổi thực, tuổi xương, hiệu quả điều trị. Sau khi ngừng thuốc, quá trình dậy thì sẽ tiếp tục diễn ra bình thường. Ở bé gái đã có kinh nguyệt, chu kỳ thường xuất hiện trở lại sau khoảng 6-18 tháng.
Trẻ dậy thì sớm thường tăng chiều cao nhanh nhưng tuổi xương cũng trưởng thành sớm, khiến sụn tăng trưởng đóng sớm và có thể mất 6-7 cm chiều cao khi trưởng thành nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh còn ảnh hưởng đến tâm lý khi trẻ có những thay đổi cơ thể sớm hơn bạn bè. Khi nghi ngờ trẻ dậy thì sớm, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và điều trị nếu cần.
Trịnh Mai
*Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
