5 điểm 'gay cấn' từ Hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Trump đưa ra tuyên bố cứng rắn

Mỹ tuyên bố biên bản ghi nhớ với Iran đã "chấm dứt"

Theo kênh Al Jazeera, rạng sáng 9-7, Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc không kích nhằm vào Iran, với lý do đáp trả các vụ Tehran tấn công tàu thương mại trên eo biển Hormuz.

Phát biểu với báo giới tại Hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Trump tuyên bố biên bản ghi nhớ (MoU) giữa Washington và Tehran đã "chấm dứt".

Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhận định các cuộc không kích của Mỹ "hoàn toàn cần thiết". 

"Iran về cơ bản đang vi phạm lệnh ngừng bắn... Tôi cho rằng điều hết sức quan trọng là Mỹ phải có phản ứng mạnh mẽ", ông Rutte nói.

Trong tuyên bố chung sau hội nghị, NATO kêu gọi Iran tôn trọng quyền tự do hàng hải trên eo biển Hormuz, đồng thời tái khẳng định Tehran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Chấm dứt giao thương với Tây Ban Nha

Tại hội nghị, Tổng thống Trump đã dành phần lớn thời gian tiếp xúc báo giới để chỉ trích các đồng minh mà ông cho là không hỗ trợ Washington trong cuộc chiến với Iran.

"Tôi rất thất vọng với NATO", ông Trump nói trước phiên họp ngày 9-7.

Ông cũng đặc biệt công kích Tây Ban Nha, gọi nước này là "một trường hợp vô vọng". 

"Chúng tôi không muốn tiếp tục làm ăn với Tây Ban Nha nữa", Tổng thống Mỹ tuyên bố và yêu cầu Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent "cắt đứt" quan hệ thương mại với Madrid.

Theo ông Trump, Madrid "đã hành xử rất tệ" khi không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trên lãnh thổ Tây Ban Nha để tiến hành các hoạt động nhằm vào Iran.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng chỉ trích Anh vì Thủ tướng Keir Starmer nhiều lần khẳng định London sẽ không bị cuốn vào cuộc chiến.

Tăng mạnh chi tiêu quốc phòng

Trước sức ép từ Tổng thống Trump, các nhà lãnh đạo NATO nhất trí tăng chi tiêu quốc phòng và phát triển năng lực công nghiệp quốc phòng của liên minh.

Theo tuyên bố chung, các cam kết mới bao gồm hơn 50 tỉ USD dành cho mua sắm quốc phòng, tập trung vào năng lực tấn công chính xác tầm xa, hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp, các hệ thống không người lái, công nghệ tiên tiến và năng lực tình báo. 

NATO cũng đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng điện toán đám mây tác chiến xuyên Đại Tây Dương có khả năng tương tác và ứng dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến.

Phát biểu bế mạc hội nghị, ông Trump cho biết một số quốc gia đang "đạt được những tiến bộ lớn", đồng thời cho rằng nhiều đồng minh "đã thực sự đáp lại lời kêu gọi".

Cam kết duy trì hỗ trợ Ukraine

Trong tuyên bố chung, NATO cũng cam kết cung cấp 80 tỉ USD cho thiết bị quân sự, viện trợ và huấn luyện dành cho Kiev, đồng thời khẳng định sẽ duy trì hỗ trợ trong năm 2027.

NATO nhấn mạnh các đồng minh "đoàn kết trong sự ủng hộ kiên định đối với Ukraine trong việc bảo vệ tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ".

Hội nghị cũng chứng kiến bầu không khí tích cực giữa Tổng thống Zelensky và ông Trump.  Tổng thống Mỹ cho biết Washington đồng ý cho Ukraine sản xuất tên lửa phòng không Patriot theo giấy phép.

Sau cuộc gặp, ông Zelensky cũng tiết lộ đã ký các thỏa thuận song phương về máy bay không người lái (drone) với một số quốc gia và đang xúc tiến thêm nhiều thỏa thuận khác.

Greenland "nóng" trở lại

Trong suốt hai ngày diễn ra hội nghị, ông Trump cũng nhiều lần nhắc lại quan điểm Mỹ nên kiểm soát Greenland, cho rằng hòn đảo này "không quan trọng với Đan Mạch".

Đáp lại, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen khẳng định Greenland không phải để bán. "Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ từng tấc lãnh thổ của NATO, bao gồm cả lãnh thổ của chính mình", bà nói.

Liên minh châu Âu (EU) cũng nhấn mạnh mọi quyết định về tương lai của Greenland thuộc về người dân Greenland và Đan Mạch. 

Tuy nhiên Tổng thư ký NATO Mark Rutte lại cho rằng ông Trump "có lý" khi cảnh báo Trung Quốc và Nga đang gia tăng ảnh hưởng tại Bắc Cực. Vì vậy theo ông, các nước NATO cần phối hợp để ngăn chặn xu hướng này.