Không gian kín, khu vui chơi đông người hoặc bể bơi, nhà bóng là môi trường thuận lợi cho virus, vi khuẩn lan truyền gây nhiều bệnh truyền nhiễm ở trẻ.
TS.BS Trần Đức Hậu, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, nói rằng các địa điểm công cộng không tự sinh ra mầm bệnh. Khi mật độ người cao, nhiều bề mặt dùng chung và không kịp thời vệ sinh, khử khuẩn có thể khiến những nơi này trở thành mắt xích lây truyền virus, vi khuẩn. Trẻ nhỏ chơi ở những địa điểm công cộng có nguy cơ lây nhiễm cao hơn do thường ngậm đồ chơi, dụi mắt, ngoáy mũi hoặc đưa tay lên miệng. 5 khu vực dưới đây được BS Hậu cảnh báo dễ lây mầm bệnh truyền nhiễm cho trẻ nhỏ.
Nhà bóng
Nhà bóng thường có không gian kín, đông trẻ và nhiều tiếp xúc gần. Khi trẻ cười đùa, la hét, giọt bắn hoặc dịch mũi có thể bám lên bóng, sàn và cơ thể trẻ khác.
Các quả bóng xếp thành nhiều lớp, tạo khe khó vệ sinh. Nghiên cứu năm 2019 chủ đề về nhà bóng và nguy cơ lây nhiễm nguồn bệnh, khảo sát 6 nhà bóng thuộc cơ sở vật lý trị liệu nội trú hoặc ngoại trú dành cho trẻ em ở bang Georgia, Mỹ, đăng trên American Journal of Infection Control. Kết quả, nhóm ghi nhận 31 loài vi khuẩn trong bóng. Nhóm nghiên cứu cũng cho biết nhà bóng không được vệ sinh thường xuyên có thể làm tăng khả năng truyền mầm bệnh giữa những người sử dụng.
Từ nghiên cứu này, bác sĩ Hậu cho rằng nếu có trẻ mang mầm bệnh và khu vực vui chơi không được khử khuẩn kịp thời, có thể tăng nguy cơ lây tay chân miệng, cúm, Adenovirus, hợp bào hô hấp RSV, thủy đậu, tiêu chảy do Rotavirus hoặc Norovirus và một số bệnh ngoài da.
Nhà bóng là nơi trẻ tiếp xúc với hàng trăm bề mặt dùng chung, nguy cơ lây nhiễm chéo nếu không được vệ sinh, khử khuẩn tốt. Ảnh minh họa: Vecteezy
Khu vui chơi có đồ chơi vải dùng chung
Gấu bông, gối ôm, tóc giả, bờm, mũ và trang phục hóa trang có cấu trúc xốp, nhiều sợi nên dễ giữ bụi, nước bọt, dịch mũi họng và chất bẩn. Trẻ thường ôm sát mặt, đưa đồ chơi lên miệng hoặc chuyền tay nhau.
Khác với bề mặt nhựa nhẵn, đồ chơi vải cần được giặt và sấy khô hoàn toàn. Khi để bẩn, không vệ sinh hoặc không được khử khuẩn kỹ, mầm bệnh có thể truyền sang trẻ khi chạm vào đồ vật rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng hoặc vùng da trầy xước. Nguy cơ thường gặp gồm bệnh hô hấp, đau mắt đỏ, tay chân miệng, nấm da và chốc lở. Bụi, mạt bụi hoặc nấm mốc tích tụ còn có thể làm nặng dị ứng và hen ở trẻ nhạy cảm.
Bể bơi công cộng
Hồ bơi có môi trường ẩm ướt, nhiều người tiếp xúc gần và cùng sử dụng phòng thay đồ, tay vịn, ghế nghỉ hoặc đồ chơi dưới nước. Nếu chất lượng nước và các bề mặt này không được kiểm soát tốt, mầm bệnh từ dịch tiết hoặc chất thải có thể lan qua nước, tay hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng.
Bệnh viện Nhi Trung ương cuối tháng 7 ghi nhận một nhóm trẻ nhiễm Adenovirus nghi do lây nhiễm chéo khi học bơi tại bể bơi công cộng. Đại diện bệnh viện cho rằng môi trường bể bơi có thể tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm khi vệ sinh nước và khoảng cách giữa người bơi không được đảm bảo.
Nước hồ bơi công cộng không được vệ sinh, khử khuẩn tốt có thể là nguồn lây nhiều bệnh truyền nhiễm cho trẻ. Ảnh minh họa: Vecteezy
Nhà vệ sinh công cộng
Nhà vệ sinh công cộng thường có vi sinh vật từ phân và nhiều bề mặt được chạm liên tục như tay nắm cửa, nút xả, vòi nước, bồn rửa. Nếu vệ sinh không đúng quy trình, mầm bệnh dễ truyền từ bề mặt tiếp xúc sang tay chân.
Trẻ không rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, sau đó cầm thức ăn hoặc chạm lên mắt, mũi, miệng, có thể mắc bệnh qua đường phân - miệng. Các bệnh thường được lưu ý gồm tiêu chảy do Rotavirus, Norovirus, viêm gan A và tay chân miệng.
Rạp chiếu phim, phòng tập và khu hóa trang
Giường, chăn, gối tại rạp chiếu phim; thảm, bóng, thanh vịn, khăn lau tại phòng tập; hay váy áo, mũ, băng đô ở khu hóa trang đều được nhiều người dùng luân phiên. Không gian kín, thời gian lưu lại lâu và việc tiếp xúc sát với các vật dụng này làm tăng khả năng phát tán mầm bệnh.
Nếu không được vệ sinh, khử khuẩn sau mỗi lượt dùng, mồ hôi, dịch tiết hô hấp, dịch hoặc vảy da mang vi khuẩn, virus và nấm có thể lưu lại trên bề mặt, sau đó lây sang người tiếp theo qua tay, da hoặc niêm mạc.
Cách giảm nguy cơ nhiễm bệnh
Theo bác sĩ Hậu, phát hiện virus hoặc vi khuẩn trên đồ chơi, bề mặt không có nghĩa trẻ chắc chắn mắc bệnh. Nguy cơ phụ thuộc vào lượng mầm bệnh còn khả năng gây bệnh, thời gian tồn tại, đường xâm nhập, thời gian tiếp xúc và sức đề kháng của trẻ.
Một địa điểm trông sạch, hồ bơi có nước trong hoặc có mùi clo vẫn chưa đủ để bảo đảm an toàn. Nhiều tác nhân gây bệnh không thể nhận biết bằng mắt thường. Khả năng kiểm soát lây nhiễm còn phụ thuộc vào quy trình vệ sinh, chất lượng thông khí, mật độ người, vệ sinh tay và việc hạn chế người đang mắc bệnh tham gia.
Tại khu vui chơi của Hệ thống Tiêm chủng VNVC, không gian được bố trí rộng rãi, sử dụng đồ chơi có bề mặt cứng, dễ làm sạch. Khu vực được vệ sinh, khử khuẩn liên tục trong ngày bằng chất tẩy rửa an toàn với trẻ em và người lớn. Ảnh: VNVC
Phụ huynh không cần hạn chế hoàn toàn hoạt động vui chơi của trẻ. Nên chọn nơi thông thoáng, kiểm soát số người, phân chia theo độ tuổi, bố trí điểm rửa tay hoặc dung dịch sát khuẩn; ưu tiên đồ chơi có bề mặt cứng, nhẵn, ít khe kẽ và được vệ sinh, khử khuẩn liên tục. Các thiết bị hư hỏng, khó làm sạch cần được loại bỏ hoặc thay thế.
Không nên đưa trẻ đang sốt, ho, đau mắt đỏ, tiêu chảy hoặc có dấu hiệu mắc bệnh truyền nhiễm đến nơi công cộng. Trẻ cần rửa tay trước và sau khi vui chơi, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
Trước khi trẻ trở lại trường học, phụ huynh nên rà soát lịch sử tiêm chủng và hoàn thành các mũi còn thiếu hoặc đến lịch nhắc. Tiêm chủng giúp bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh truyền nhiễm như cúm, sởi, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, phế cầu, RSV, Rotavirus..., đồng thời góp phần hạn chế dịch bệnh lây lan trong trường học, cộng đồng.
Diệu Bình
