Tòa và Viện kiểm sát cấp cao: Chưa đủ chứng cứ buộc tội
Trước đó, TAND tỉnh Lâm Đồng phải hoãn xét xử do vắng mặt nguyên đơn dân sự là UBND phường Bắc Gia Nghĩa (tỉnh Lâm Đồng), người làm chứng, giám định viên, điều tra viên…
Theo hồ sơ, đầu năm 2015, Chi hội Cựu chiến binh thôn 6, xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông (cũ) họp bàn việc phát dọn khu đất được cho là không còn rừng để trồng cây keo gây quỹ hoạt động. Sau đó, các hội viên tham gia chặt cây bụi, dây leo và một số cây gỗ nhỏ gom thành đống chờ đốt.
Vụ án kéo dài đã 11 năm, trải qua 3 lần xét xử sơ thẩm, 2 lần phúc thẩm và 1 lần giám đốc thẩm
ẢNH: NGÂN NGA
Kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu (Hạt Kiểm lâm thành phố Gia Nghĩa cũ) xác định diện tích rừng sản xuất bị hủy hoại là 0,98 ha, thiệt hại hơn 53 triệu đồng.
Từ đó đến nay, vụ án kéo dài đã 11 năm, trải qua 3 lần xét xử sơ thẩm, 2 lần phúc thẩm và 1 lần giám đốc thẩm. Đáng chú ý, sau khi bản án phúc thẩm lần 2 của TAND tỉnh Đắk Nông phạt 6 cựu chiến binh từ 6 - 7 tháng tù tội hủy hoại rừng, dù đã chấp hành xong hình phạt, ra tù họ vẫn tiếp tục kêu oan.
Năm 2020, khi xét xử giám đốc thẩm, TAND cấp cao tại TP.HCM chỉ ra 9 vấn đề cho thấy chưa đủ căn cứ buộc tội 6 bị cáo nên đã hủy toàn bộ các bản án sơ thẩm và phúc thẩm ở tỉnh Đắk Nông (nay là tỉnh Lâm Đồng) để điều tra lại.
Ngay sau đó, Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM có văn bản hướng dẫn việc kiểm sát điều tra. Trong đó chỉ ra nhiều vấn đề về vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và chứng cứ cần được làm rõ nhằm tránh làm oan người vô tội.
Theo 6 cựu chiến binh trước khi dọn dẹp trồng cây keo để gây quỹ thì trên thực tế đã không còn rừng
ẢNH: NGUYỄN ANH
Theo Viện KSND cấp cao tại TP.HCM, tại khoản 1 điều 189 bộ luật Hình sự năm 1999, điểm 3.4 Thông tư liên ngành số 19 năm 2007 của Bộ NN-PTNT - Bộ Tư pháp - Bộ Công an - Viện KSND tối cao và TAND tối cao, cùng điểm b khoản 1 điều 20 Nghị định 157 năm 2013, hủy hoại rừng sản xuất chỉ bị xử lý hình sự khi diện tích thiệt hại trên 5.000 m².
Tuy nhiên, hồ sơ xuất hiện nhiều tài liệu mâu thuẫn. Trong khi biên bản xác minh tháng 3.2015 của Chi cục Kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa (cũ) xác định khu vực rừng bị thiệt hại 100%, thì biên bản kiểm tra hiện trường của cơ quan điều tra lại xác định diện tích thiệt hại chỉ khoảng 0,4 ha của 2 ngày tháng 1.2015.
Vì thế Viện trưởng đề nghị cần làm rõ phần diện tích còn lại do ai chặt phá. Các bị cáo có thực sự chặt phá rừng trong 2 ngày của tháng 4.2015 không và diện tích thiệt hại thực tế là bao nhiêu…
Hội Cựu chiến binh Việt Nam cử ông Nguyễn Thái Bình (thứ 2 từ phải qua, nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng) bào chữa cho 6 bị cáo tại tòa
ẢNH: NGÂN NGA
Tuy nhiên, đầu năm 2026, TAND khu vực 6 - Lâm Đồng xét xử sơ thẩm lần 3 tiếp tục giữ nguyên quan điểm kết tội 6 bị cáo về tội hủy hoại rừng với mức án như cũ từ 6 - 7 tháng tù.
Cụ thể, tòa phạt 5 cựu chiến binh mỗi người 6 tháng tù gồm: Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi); riêng bị cáo Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi) 7 tháng tù.
Hội Cựu chiến binh Việt Nam liên tục lên tiếng
Đại biểu Quốc hội là thượng tướng Bế Xuân Trường, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng) đã nhiều lần có văn bản gửi Chánh án TAND tối cao và Viện trưởng VKSND tối cao đề nghị chỉ đạo giải quyết khách quan vụ án.
"Các bị cáo trong vụ án đều là cựu chiến binh, từng tham gia quân đội, có nhiều đóng góp trong chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Việc thực hiện hành vi bị cáo buộc cũng không xuất phát từ động cơ vụ lợi cá nhân. Vì vậy, việc giải quyết vụ án cần đặc biệt thận trọng, không để xảy ra oan sai", nội dung văn bản nêu.
Thượng tướng Bế Xuân Trường, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam
ẢNH: HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM CUNG CẤP
Quyết định giám đốc thẩm của TAND cấp cao tại TP.HCM đã xác định kết luận giám định tháng 4.2015 và kết luận giám định lại tháng 7.2016 đều do ông Huỳnh Văn Triệu ký không phải giám định viên có chuyên môn, là trái với điều 34 luật Giám định tư pháp. Vì thế, các cơ quan tố tụng căn cứ vào kết luận trên để điều tra, truy tố, xét xử 6 bị cáo là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.
Sau khi vụ án bị hủy để điều tra lại, Hội đồng Giám định tư pháp trong lĩnh vực lâm nghiệp thuộc Bộ NN - PTNT (cũ) đã ban hành kết luận giám định năm 2022 với nội dung "không thể giám định được ranh giới, diện tích rừng, trạng thái rừng bị thiệt hại".
Theo thượng tướng Bế Xuân Trường, đây là kết luận chuyên môn của cơ quan giám định cấp bộ. Tuy nhiên, cơ quan tố tụng lại tiếp tục tái sử dụng kết luận giám định của ông Huỳnh Văn Triệu để kết tội bị cáo là vi phạm thủ tục tố tụng.
"Lẽ ra, cơ quan điều tra phải căn cứ vào kết luận giám định của Bộ NN - PTNT (cũ) để đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can theo điểm b khoản 1 điều 230 bộ luật Tố tụng hình sự do đã hết thời hạn điều tra vụ án mà không chứng minh được bị can đã thực hiện tội phạm", văn bản nêu.
