Uống đủ nước, tăng ăn cam quýt, bổ sung đủ canxi, đồng thời hạn chế đạm động vật và vitamin C liều cao có thể phòng ngừa sỏi thận.
Sỏi thận là bệnh tiết niệu phổ biến, hình thành khi các chất thải rắn tích tụ trong thận và tạo thành tinh thể. Có 4 loại sỏi thận chính, thường gặp nhất là sỏi canxi oxalat, theo Mayo Clinic. Các dạng ít phổ biến hơn gồm struvite, axit uric và cysteine.
Sỏi kích thước nhỏ thường tự đào thải qua nước tiểu, nhưng sỏi lớn có thể gây tắc nghẽn một phần hệ tiết niệu, gây đau dữ dội, thậm chí nôn mửa và chảy máu. Sỏi thận còn có khả năng tái phát cao sau 5-10 năm. Lưu ý những thói quen ăn uống dưới đây có thể giúp hạn chế hình thành sỏi.
Uống nhiều nước
Theo Viện Quốc gia Mỹ về các bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), uống nhiều nước là cách phòng ngừa sỏi thận đơn giản và thường được bác sĩ khuyến cáo. Nước làm loãng và tăng thể tích các chất tạo sỏi trong nước tiểu, khiến chúng ít có khả năng kết tinh hơn.
Tuy nhiên, không phải tất cả loại nước đều có tác dụng như nhau. Đồ uống như cà phê, trà, bia, rượu và nước cam ít có nguy cơ tạo sỏi. Trong khi đó tiêu thụ nhiều nước ngọt có gas góp phần hình thành sỏi thận, do chứa fructose, làm tăng bài tiết canxi, oxalat và axit uric.
Uống nhiều nước lọc, nước cam giảm nguy cơ mắc sỏi thận. Ảnh minh họa: Ngọc Phạm
Tăng ăn cam quýt
Theo Healthline, axit citric là một loại axit hữu cơ được tìm thấy trong nhiều loại trái cây và rau, nhất là các loại họ cam quýt. Chanh và chanh dây đặc biệt giàu hợp chất thực vật này.
Axit citric có thể giúp ngăn ngừa sỏi thận canxi oxalat nhờ liên kết với canxi trong nước tiểu, giảm nguy cơ hình thành sỏi mới. Hợp chất này cũng có thể liên kết với các tinh thể canxi oxalat hiện có, ngăn chúng tăng kích thước, giúp đào thải các tinh thể này trước khi chúng trở thành sỏi lớn hơn.
Cách dễ dàng để tiêu thụ nhiều axit citric hơn là ăn trái cây họ cam quýt, chẳng hạn bưởi, cam, chanh hoặc chanh dây. Bạn cũng có thể thêm một ít nước cốt chanh hoặc nước cốt cam vào nước uống.
Hạn chế thực phẩm giàu oxalat
Oxalat (axit oxalic) là chất kháng dinh dưỡng được tìm thấy trong nhiều thực phẩm như rau lá xanh, trái cây, rau củ và ca cao. Cơ thể cũng sản sinh ra một lượng đáng kể chất này. Lượng oxalat nạp vào cao có thể làm tăng bài tiết oxalat trong nước tiểu. Oxalat liên kết với canxi và các khoáng chất khác sẽ tạo thành tinh thể, nguy cơ dẫn đến sỏi thận.
Tuy nhiên, thực phẩm giàu oxalat cũng thường rất tốt cho sức khỏe, vì vậy không phải ai cũng nên áp dụng chế độ ăn nghiêm ngặt ít oxalat. Chế độ ăn này chỉ được khuyến nghị cho những người bị tăng oxalat niệu, một tình trạng đặc trưng bởi nồng độ oxalat cao trong nước tiểu.
Không dùng liều cao vitamin C
Bổ sung vitamin C liều cao có thể làm tăng lượng oxalate bài tiết qua nước tiểu. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng vitamin C từ các nguồn thực phẩm, chẳng hạn chanh, không liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc sỏi thận.
Bổ sung đủ canxi
Một quan niệm sai lầm phổ biến là nên giảm lượng canxi nạp vào để giảm nguy cơ hình thành sỏi thận canxi. Thực tế là ngược lại, bởi canxi trong chế độ ăn uống có xu hướng liên kết với oxalat trong thực phẩm, ngăn cản hấp thụ chất này. Khi đó, thận không cần phải đào thải oxalat qua hệ tiết niệu.
Các sản phẩm từ sữa như sữa, phô mai và sữa chua cung cấp canxi tốt. Với hầu hết người lớn, lượng khuyến nghị hàng ngày là 1.000 mg canxi, với phụ nữ trên 50 tuổi và người trên 70 tuổi là 1.200 mg.
Giảm muối
Lượng natri cao trong muối ăn có thể làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu - một trong những yếu tố nguy cơ chính gây sỏi thận. Mức khuyến cáo chung mọi người thường không quá 2.300 mg natri mỗi ngày, song hầu hết mọi người tiêu thụ nhiều hơn. Một trong những cách tốt nhất để giảm lượng natri nạp vào là cắt giảm thực phẩm đóng gói, chế biến sẵn.
Tăng magie
Magie là một khoáng chất quan trọng mà nhiều người không tiêu thụ đủ. Magie tham gia vào hàng trăm phản ứng trao đổi chất trong cơ thể, bao gồm sản xuất năng lượng và chuyển động của cơ bắp. Một số bằng chứng cho thấy magiê có thể giúp ngăn ngừa sỏi thận canxi oxalat. Cơ chế hoạt động chính xác vẫn chưa được hiểu đầy đủ, song magie được cho là giảm sự hấp thụ oxalat trong ruột.
Lượng khuyến nghị cho magie là 420 mg mỗi ngày. Quả bơ, các loại đậu và đậu phụ là những nguồn cung cấp tốt khoáng chất này. Để đạt được lợi ích tối đa, hãy tiêu thụ magie cùng các thực phẩm giàu oxalat.
Ăn ít đạm động vật
Chế độ ăn nhiều protein động vật, chẳng hạn thịt, cá và các sản phẩm từ sữa, có liên quan đến nguy cơ sỏi thận cao hơn, do có thể làm tăng bài tiết canxi và giảm nồng độ citrate.
Các nguồn protein động vật rất giàu purin. Các hợp chất này được phân giải thành axit uric và có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi axit uric. Tất cả loại thực phẩm đều chứa purin với lượng khác nhau. Thận, gan và các loại nội tạng khác có hàm lượng purin rất cao. Thực phẩm có nguồn gốc thực vật chứa ít chất này.
Anh Ngọc (Tổng hợp)
