Áp lực tiền lương khiến nhiều người ngại cưới, sinh con

Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, tổ chức này đã đề xuất Hội đồng Tiền lương quốc gia 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027, gồm tăng 9,8% và tăng 8,5% so với mức hiện hành và mong muốn thi hành từ ngày 1-1-2027.

Nhiều người ngại cưới, sinh con

Về lương tối thiểu theo giờ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị xác định mức lương tối thiểu giờ trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.

Để có căn cứ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng theo 2 phương án nêu trên, trong tháng 3 và tháng 4-2026, Tổng liên đoàn đã khảo sát tại 7 tỉnh, thành phố với gần 200 doanh nghiệp và khoảng 2.000 người lao động.

Về chi tiêu cơ bản, 54,3% người lao động cho biết tiền lương, thu nhập hiện chỉ vừa đủ chi tiêu cơ bản của gia đình, gần tương đương mức 54,9% của năm 2025. Tỉ lệ người lao động không đủ sống và phải làm thêm giờ để bù đắp chi phí tăng mạnh lên 20,6%, trong khi năm 2025 chỉ là 7,9%.

Ngược lại, số người có cuộc sống tương đối dư dật và có tích lũy giảm từ 10,9% năm 2025 xuống còn 7,9% năm 2026. Điều này cho thấy phần lớn người lao động có chi tiêu khó khăn hơn, tích lũy hạn chế.

Áp lực tài chính cũng thể hiện rõ qua tình trạng vay mượn. Có tới 26,8% người lao động cho biết phải vay tiền hằng tháng để ổn định cuộc sống, tăng gần gấp đôi so với mức 12,5% của năm 2025. 

Ngoài ra, 32,7% phải vay mượn vài tháng một lần, cao hơn mức 29,9% của năm 2025. Tần suất vay mượn tăng phản ánh chi phí sinh hoạt đang tăng nhanh hơn thu nhập thực tế, khiến nhiều người lao động khó tạo lập các khoản dự phòng.

Đáng chú ý, có 55,3% tổng số người chưa lập gia đình cho biết tiền lương là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình của họ. Con số này dù giảm so với 72,6% của năm 2025 song cho thấy nhiều lao động lo ngại chi phí về sinh hoạt, nuôi con cái ngày càng tăng nếu lập gia đình.

Đặc biệt, tiền lương còn tác động đến việc mua nhà, tiết kiệm cho tương lai hay đảm bảo nhu cầu cơ bản cho gia đình mới. Cạnh đó, có 72,9% người được hỏi đã lập gia đình cho hay tiền lương, thu nhập hiện tại ảnh hưởng tới quyết định sinh thêm con.

Theo họ, chi phí nuôi con như giáo dục, chăm sóc sức khỏe ngày càng đắt đỏ nên trì hoãn sinh con để đảm bảo chất lượng cuộc sống cho bản thân và gia đình.

Bữa ăn thiếu thịt cá, nhà trọ chật chội

Về dinh dưỡng, chỉ 52,2% người lao động cho biết gia đình có điều kiện ăn thịt, cá trong tất cả các bữa chính, giảm nhẹ so với mức 55,5% của năm 2025. Con số này cho thấy vẫn còn một bộ phận đáng kể người lao động chưa có dinh dưỡng ổn định, đầy đủ, ảnh hưởng đến sức khỏe, hiệu quả, năng suất lao động.

Tiếp theo, có 55,5% người được hỏi cho biết tiền lương hiện chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu học tập của con cái, cao hơn mức 53,3% của năm 2025. Như vậy, nhiều gia đình vẫn phải dựa vào nguồn tiết kiệm, vay mượn hoặc hỗ trợ từ người thân để chi trả cho việc học.

Về chăm sóc sức khỏe, 39,8% người lao động cho biết thu nhập chỉ đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ở mức cơ bản, thấp hơn mức 44,1% của năm 2025. Trong khi đó, 46,1% chỉ đủ khả năng mua một số loại thuốc thông thường, tăng so với năm 2025.

Còn về nhà ở, khảo sát của Công đoàn cho thấy có tỉ lệ người lao động phải thuê nhà trọ tư nhân tăng từ 20,8% năm 2025 lên 32,1% năm 2026. Diện tích nhà ở bình quân đạt 23,56 m² với khoảng 3,08 người cùng sinh sống, tương đương bình quân khoảng 7,6 m²/người, thấp hơn mức bình quân của năm 2025.