Ăn ít chất xơ, thường xuyên tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến, tự ý dùng kháng sinh có thể làm tăng hại khuẩn đường ruột, gây rối loạn tiêu hóa.
Đường tiêu hóa là nơi cư trú của hàng tỷ lợi khuẩn, tham gia vào quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng, hấp thu dưỡng chất đồng thời duy trì hàng rào niêm mạc và điều hòa miễn dịch. Chế độ ăn uống, thuốc, giấc ngủ, mức độ vận động, kể cả tâm trạng đều ảnh hưởng đến hoạt động của đường tiêu hóa.
Chuyên viên dinh dưỡng Nguyễn Thị Quỳnh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết 7 thói quen dưới đây có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe đường ruột.
Ăn quá ít chất xơ
Chất xơ là nguồn "thức ăn" quan trọng của các lợi khuẩn trong đường ruột. Khi được lên men, chất xơ tạo ra các axit béo chuỗi ngắn như butyrate, giúp nuôi dưỡng tế bào niêm mạc đại tràng, tăng cường hàng rào bảo vệ ruột, giảm viêm.
Thường xuyên ăn ít hoặc không ăn chất xơ làm giảm sự đa dạng của hệ vi sinh, lợi khuẩn giảm, từ đó làm tăng nguy cơ táo bón, đầy hơi và nhiều bệnh lý chuyển hóa. Người trưởng thành nên bổ sung khoảng 25-30 g chất xơ mỗi ngày từ nhiều nguồn thực phẩm khác nhau, đồng thời uống đủ nước để tránh táo bón.
Ăn nhiều thực phẩm chế biến
Xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, bánh kẹo, nước ngọt và đồ ăn nhanh, xếp vào nhóm thực phẩm chế biến. Chúng thường chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa nhưng ít chất xơ, có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giảm số lượng lợi khuẩn và tạo điều kiện cho hại khuẩn phát triển, ảnh hưởng đến lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc ruột.
Thực phẩm siêu chế biến chứa các chất phụ gia, không tốt cho đường ruột. Ảnh minh họa: Thanh Ba
Ăn uống thất thường
Bỏ bữa, ăn quá nhanh, ăn quá no, vừa ăn vừa làm việc làm tăng nguy cơ đầy bụng, khó tiêu và trào ngược dạ dày thực quản. Do đó, người lớn nên ăn uống đúng giờ, ăn chậm và nhai kỹ để quá trình tiết enzyme tiêu hóa, co bóp dạ dày và nhu động ruột diễn ra hiệu quả hơn.
Lạm dụng men vi sinh và men tiêu hóa
Nhiều người có thói quen uống men vi sinh hoặc men tiêu hóa ngay khi xuất hiện đầy bụng, khó tiêu mà không tìm nguyên nhân. Tuy nhiên, theo chuyên viên Quỳnh, hiệu quả của men vi sinh phụ thuộc vào từng chủng vi khuẩn, liều lượng và mục đích sử dụng. Sử dụng các loại men tiêu hóa kéo dài có thể khiến cơ thể giảm khả năng tự tiết enzyme tiêu hóa.
Tự ý dùng kháng sinh
Theo chuyên viên Quỳnh, kháng sinh có tác dụng điều trị một số bệnh nhiễm khuẩn nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến các vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Tự ý mua kháng sinh điều trị cảm cúm, viêm họng hoặc sử dụng không đúng chỉ định, có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, gây tiêu chảy.
Người bệnh nên sử dụng thuốc theo đơn, đúng liều, của bác sĩ. Không tự ý ngưng thuốc, kéo dài thời gian dùng hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ.
Thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài
Đường ruột và não bộ có mối liên hệ chặt chẽ thông qua trục não - ruột. Thường xuyên căng thẳng, ngủ không đủ giấc, kích thích cơ thể tiết nhiều hormone cortisol, làm giảm nhu động ruột cũng như quá trình tiết dịch tiêu hóa.
Người trưởng thành nên duy trì giấc ngủ 7-9 giờ mỗi đêm, kết hợp vận động, thư giãn, quản lý căng thẳng để cải thiện sức khỏe đường ruột.
Lười vận động
Lười vận động làm các cơ ở thành bụng, ruột kém hoạt động khiến thức ăn và chất thải di chuyển chậm qua đường tiêu hóa, tăng nguy cơ táo bón, đầy hơi. Trong khi đó, tập thể dục, giúp máu bơm nhiều hơn đến hệ tiêu hóa để xử lý thức ăn, hỗ trợ nhu động ruột, cải thiện tình trạng táo bón. Mỗi người nên duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần hoặc khoảng 30 phút mỗi ngày.
Nếu xuất hiện đau bụng kéo dài, nôn, đi ngoài ra máu, sụt cân không chủ ý hoặc thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, người bệnh nên đi khám thay vì chỉ tự điều chỉnh chế độ ăn hoặc sử dụng các chế phẩm hỗ trợ không có chỉ định của bác sĩ.
Thanh Ba
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp
