Hà NộiHương, 9 tuổi, kháng insulin, chỉ số insulin máu lúc đói cao gấp 4 lần bình thường, bác sĩ chẩn đoán béo phì, tiền đái tháo đường.
Bé Hương tăng cân nhanh 4 năm qua, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám với chiều cao 140 cm, nặng 51,8 kg, béo phì độ một. ThS.BS Đỗ Tiến Sơn, khoa Nhi, ghi nhận bệnh nhi bị gai đen vùng gáy - dấu hiệu thường gặp ở người có tình trạng kháng insulin. Kết quả xét nghiệm lượng đường trong máu lúc đói là 6,02 mmol/L (bình thường 5,6 mmol/L), insulin máu lúc đói 99,66 μIU/mL - gấp khoảng 4 lần bình thường, chỉ số đánh giá mức độ kháng insulin HOMA-IR 26,58 cho thấy tình trạng nặng.
Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi mắc tiền đái tháo đường, đồng thời tăng acid uric máu. Các rối loạn chuyển hóa có liên quan chặt chẽ đến tình trạng thừa cân - béo phì nên bé được ưu tiên kiểm soát cân nặng.
Tiến sĩ Trần Quyền An, chuyên viên dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cân đối cho bé Hương, loại bỏ các món ăn giàu năng lượng, điều chỉnh khẩu phần ăn theo hướng đủ rau xanh, chất xơ, chất đạm và vi chất dinh dưỡng. Bệnh nhi hạn chế dần đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và các món ăn nhiều chất béo.
Tiến sĩ An đang tư vấn chế độ ăn uống cho trẻ béo phì. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bên cạnh chế độ ăn, bé vận động thể lực tối thiểu 60 phút mỗi ngày, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử đồng thời giấc ngủ đủ và đúng giờ. Sau hơn hai tháng, Hương giảm 5,5 kg, vòng bụng giảm 10 cm, tỷ lệ mỡ cơ thể từ 45,6% xuống 35,1%, cơ xương tăng trong khi mỡ nội tạng giảm.
Trong hai tháng, Hương cao thêm 5 cm, từ 140 cm đến 145 cm. Tiến sĩ An cho rằng kiểm soát cân nặng đúng cách không cản trở tăng trưởng, ngược lại vẫn giúp trẻ phát triển thể chất và chiều cao bình thường. Xét nghiệm sau hai tháng cho thấy chỉ số insulin máu lúc đói giảm còn 21,55 μIU/mL. Lượng đường trong máu lúc đói, chỉ số HbA1c (đường huyết trung bình trong 2-3 tháng) về giới hạn bình thường.
Theo tiến sĩ An, mục tiêu quan trọng khi điều trị béo phì ở trẻ em là giảm mỡ thừa, duy trì khối cơ, cải thiện các chỉ số chuyển hóa, đồng thời đảm bảo trẻ tăng trưởng phù hợp với lứa tuổi.
Bác sĩ Sơn khuyến cáo phụ huynh không nên lo con gầy, chậm lớn mà tự ý bổ sung các sản phẩm giàu năng lượng như sữa tăng cân, sữa công thức năng lượng cao không rõ nguồn gốc, đồ uống ngọt, tăng khẩu phần ăn vượt quá nhu cầu theo tuổi của trẻ. Dư thừa năng lượng kéo dài, trong khi trẻ ít vận động, có thể khiến mỡ thừa tích tụ gây béo phì, dẫn đến các rối loạn chuyển hóa từ sớm như kháng insulin, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng acid uric máu hoặc tiền đái tháo đường.
Nếu trẻ tăng cân nhanh bất thường, đặc biệt kèm vòng bụng lớn, xuất hiện gai đen vùng cổ, mệt mỏi, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm để được đánh giá và can thiệp kịp thời.
Hoàng Dương
*Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiểu đường tại đây để bác sĩ giải đáp
