Bộ luật Hình sự hiện hành quy định chỉ cá nhân mới phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội đưa hối lộ (điều 364). Tuy nhiên, tại dự thảo luật sửa đổi, Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi truy cứu với cả pháp nhân thương mại.
Theo đó, nếu phạm tội đưa hối lộ, pháp nhân thương mại sẽ bị phạt tiền đến 20 tỉ đồng, hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Pháp nhân thương mại đưa hoặc sẽ đưa hối lộ cho công chức nước ngoài, công chức của tổ chức quốc tế công, người có chức vụ trong các doanh nghiệp, tổ chức ngoài nhà nước cũng sẽ bị xử lý về tội danh này.
Bộ Công an đề xuất xử lý hình sự với cả pháp nhân thương mại nếu có hành vi đưa hối lộ (ảnh minh họa)
ẢNH: PHÚC BÌNH
Ngoài tội đưa hối lộ, Bộ Công an còn đề xuất thêm 19 tội danh mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự (bên cạnh 33 tội danh hiện nay), tập trung vào các lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, đất đai hoặc xâm phạm mạng máy tính, viễn thông…
Đây là những tội danh mà pháp nhân thương mại thường xuyên vi phạm nhưng bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định trách nhiệm hình sự. Nhiều hành vi được thực hiện thông qua mô hình doanh nghiệp, công ty "vỏ bọc", pháp nhân trung gian hoặc hệ sinh thái nhiều pháp nhân để che giấu dòng tiền, phân tán trách nhiệm và hợp pháp hóa lợi ích bất chính.
Điển hình như vụ Vạn Thịnh Phát, tập đoàn này sử dụng 4 công ty phát hành 25 mã trái phiếu, thu về hơn 30.000 tỉ đồng từ nhà đầu tư. Hoặc tình trạng núp bóng doanh nghiệp tư vấn tài chính, cầm đồ, công ty cho vay trực tuyến để cho vay lãi nặng, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản…
Do đó, việc mở rộng là cần thiết, góp phần tăng tính răn đe, phòng ngừa; xử lý nghiêm minh các hành vi xâm hại lợi ích công cộng, phát triển bền vững.
Bỏ hình phạt cấm huy động vốn
Song song với bổ sung tội danh chịu trách nhiệm, Bộ Công an cũng đề xuất bổ sung nguyên tắc khi xử lý hình sự đối với pháp nhân thương mại.
Trường hợp thực tiễn áp dụng pháp luật có thể dẫn đến xử lý hình sự hoặc không xử lý hình sự thì kiên quyết không áp dụng xử lý hình sự.
Trường hợp phải xử lý hình sự thì ưu tiên các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, kết quả khắc phục hậu quả là căn cứ để xem xét các biện pháp xử lý tiếp theo.
Đặc biệt, dự thảo bỏ quy định hình phạt "cấm huy động vốn" đối với pháp nhân thương mại phạm tội.
Cơ quan soạn thảo nhận định huy động vốn là điều kiện bảo đảm, duy trì hoạt động bình thường của pháp nhân thương mại.
Việc "cấm huy động vốn" có thể khiến doanh nghiệp bị ảnh hưởng đến khả năng thanh toán, khả năng phục hồi, nguồn lực để thực hiện bồi thường thiệt hại, duy trì hoạt động bình thường của pháp nhân, thậm chí dẫn tới phá sản.
Mặt khác, bộ luật Hình sự vẫn còn các hình phạt đủ mạnh như phạt tiền, đình chỉ hoạt động có thời hạn, đình chỉ hoạt động vĩnh viễn, cấm kinh doanh hoặc cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định nhằm đảm bảo tính răn đe.
