Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong cuộc họp nội các tại Trại David ở bang Maryland, Mỹ ngày 31-7-2026 - Ảnh: REUTERS
Đây là động thái hiếm hoi nhằm thu hẹp sự hiện diện ngoại giao của Mỹ trên toàn cầu. Hãng Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết thông báo đã được gửi tới một số ủy ban của Quốc hội Mỹ vào cuối tuần trước.
Bộ Ngoại giao Mỹ dự kiến đóng cửa các cơ quan đại diện tại St. George's (Grenada), Nagoya (Nhật Bản), Medan (Indonesia), Douala (Cameroon) và Winnipeg (Canada).
Tại St. George's, đây là đại sứ quán. Tại Medan, Winnipeg và Nagoya, đây đều là lãnh sự quán. Riêng tại Douala, đây là "văn phòng chi nhánh đại sứ quán".
Nếu được triển khai, đây sẽ là một ví dụ hiếm hoi về việc Mỹ đóng cửa nhiều cơ quan đại diện cùng lúc mà không gắn với biến động địa chính trị cụ thể nào.
Đầu năm ngoái, trong những tháng đầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump, Bộ Ngoại giao Mỹ đã bắt đầu chuẩn bị kế hoạch đóng cửa gần một chục cơ quan đại diện ở nước ngoài, theo Reuters và nhiều báo đài khi đó.
Đây là một phần trong nỗ lực cải tổ bộ máy hành chính liên bang của ông Trump, nhằm phù hợp với chương trình nghị sự "Nước Mỹ trên hết".
Văn phòng Quản lý và ngân sách Nhà Trắng (OMB) còn thúc đẩy một kế hoạch tham vọng hơn: đóng cửa tới 30 cơ quan. Một số quan chức chính quyền cho rằng các cơ quan quy mô nhỏ không thực sự cần thiết, và không mang lại hiệu quả tương xứng với chi phí.
Trong khi đó, các nghị sĩ Đảng Dân chủ cùng một số cựu quan chức đối ngoại và an ninh quốc gia cảnh báo: việc thu hẹp mạng lưới này, cộng với việc giải thể Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID), có thể làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Mỹ, tạo khoảng trống để các đối thủ như Trung Quốc và Nga gia tăng ảnh hưởng.
Trong tuyên bố hôm 2-8, Bộ Ngoại giao Mỹ không xác nhận chính thức kế hoạch đóng cửa, nhưng cho biết đang tập trung bảo đảm mạng lưới ngoại giao hoạt động hiệu quả. Bộ cũng khẳng định sẽ tuân thủ đầy đủ quy trình thông báo với Quốc hội.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng các biện pháp cắt giảm chi phí là cần thiết, để tinh gọn một bộ máy mà nhiều người theo khuynh hướng bảo thủ đánh giá là cồng kềnh và quan liêu.
Các lãnh sự quán và chi nhánh đại sứ quán thường đại diện cho lợi ích của Mỹ tại những khu vực ngoài thủ đô nước sở tại, nơi thường đặt đại sứ quán.
Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Mỹ đã mở thêm một số cơ quan đại diện, đều tại khu vực Thái Bình Dương - nơi Washington đang cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc.
Hiện Trung Quốc không có cơ quan ngoại giao đang hoạt động tại Douala hay Winnipeg, nhưng vẫn duy trì hiện diện tại St. George's, Nagoya và Medan.
