Anh Phát Nguyễn nghỉ hưu ở tuổi 40 khi có khối tài sản 20 tỷ, thu nhập thụ động 35-40 triệu đồng mỗi tháng nhưng 2 năm sau quyết định trở lại công sở vì sợ sự nhàn rỗi.
Gần 20 năm làm tư vấn hệ thống cho các doanh nghiệp Nhật Bản, anh Phát Nguyễn (hiện 42 tuổi) luôn coi tuổi trẻ là giai đoạn "cháy hết mình" để đổi lấy tự do tài chính. Có những ngày, anh ngồi trước màn hình máy tính đến chiều mới nhớ chưa uống nước. Bữa trưa thường xuyên bị bỏ quên. Những kỳ nghỉ, anh tranh thủ xử lý email hoặc hoàn thiện kế hoạch dự án.
"Tôi làm 2-3 công việc cùng lúc. Khi đó chỉ có một mục tiêu là tích lũy thật nhanh và đầu tư thật sớm", anh nói.
Năm 2023, khi chạm mốc tuổi 40, anh đã có trong tay một căn nhà vùng ven TP HCM, ôtô, một tỷ đồng tiền mặt và vài lô đất. Dãy phòng trọ cho thuê mang lại dòng tiền thụ động 35-40 triệu đồng mỗi tháng. Tổng giá trị tài sản đạt khoảng 20 tỷ đồng.
Cảm thấy tài chính vững, anh Phát nộp đơn nghỉ việc, bước vào con đường FIRE (Độc lập tài chính và nghỉ hưu sớm). "Tôi không ghét làm việc. Tôi chỉ nghĩ nếu làm đủ nhanh, đủ nhiều trong tuổi trẻ thì sẽ có một ngày được sống theo cách mình muốn", anh nói.
FIRE bắt đầu được nhiều người Việt biết đến từ khoảng năm 2020. Khảo sát trên VnExpress với gần 20.000 độc giả cho thấy chỉ 11% muốn làm việc đến tuổi nghỉ hưu theo quy định. 55% muốn nghỉ từ tuổi 50, 29% từ 40-50 tuổi và 5% muốn nghỉ trước tuổi 40.
Anh Phát Nguyễn, 43 tuổi tìm đến sở thích làm vườn, nuôi cá cảnh khi nghỉ hưu sớm. Ảnh: Nhân vật cung cấp
"Tuần trăng mật" của tự do
Hai năm đầu rời công sở, cuộc sống của anh Phát diễn ra như mong ước. Sáng dậy, anh uống cà phê, ăn sáng cùng gia đình, chăm sóc cây cối, cho cá ăn. Khoảng 9h, anh nhận vài dự án tự do nhỏ lẻ để duy trì kỹ năng. Buổi chiều, anh đánh cầu lông và dành buổi tối cho gia đình.
Thời gian nhàn rỗi cho phép người đàn ông trung niên thực hiện những thú vui từng bị gác lại. Anh cải tạo không gian sống. Trên sân thượng rộng 40 m2 hướng Tây, anh thiết kế hệ thống tưới tự động, trồng các giống cây chịu hạn. Ở ban công và giếng trời là những mảng xanh của các loại kiểng lá nhiệt đới. Xen kẽ, anh làm 5 hồ nước để nuôi cá cảnh.
Đó cũng là lần đầu tiên anh có thời gian đồng hành với hai con đang học lớp 6 và 9. Người cha dạy con kỹ năng sống, rèn tính tự lập và bầu bạn khi các con bước vào tuổi dậy thì. Cuối tuần, cả nhà hay chơi thể thao cùng nhau hoặc về quê; các dịp nghỉ dài ngày lại lên lịch trình đi du lịch khám phá.
"Khối lượng việc tôi làm cho bản thân và gia đình trong hai năm này nhiều bằng cả chục năm đi làm cộng lại", ông bố hai con chia sẻ.
Mặt trái của nhàn rỗi
Qua giai đoạn đầu, sự tự do dần bộc lộ mặt trái. Mỗi sáng, vợ đi làm, con tới trường, bạn bè bận rộn mưu sinh, anh Phát nhận thấy bản thân lệch pha với thế giới xung quanh. Cuộc sống không deadline, không KPI, không áp lực bỗng trở thành vòng lặp tẻ nhạt. "Sau khi đã làm những việc muốn làm, chơi những thứ muốn chơi, tôi không biết thức dậy mỗi sáng để làm gì nữa", anh nói.
Suy nghĩ này rõ ràng hơn sau một lần anh vào bệnh viện thăm người thân. Nhìn những cụ già chờ khám bệnh, anh tự đặt câu hỏi: "Mình mới ngoài 40, tại sao đã sống như những người đang chờ đi gặp tổ tiên?".
Anh Phát nói lúc đó mới hiểu vì sao nhiều quản lý người Nhật Bản 60-70 tuổi vẫn sang Việt Nam làm việc.
Theo Tiến sĩ Giản Tư Trung (Chủ tịch Học viện Quản lý PACE), người theo trào lưu FIRE dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng do chưa xác định được mục đích sống, hoặc nhầm lẫn giữa công cụ mưu sinh và ý nghĩa cuộc đời. Ông nhận định lao động là cách con người tạo ra giá trị, kết nối xã hội. Tự do tài chính là đặc quyền để làm điều yêu thích, không phải dấu chấm hết của sự nghiệp.
Một góc ban công nhà anh Phát hướng ra công viên nhỏ trước nhà. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Định nghĩa lại tự do
Đầu năm 2025, anh Phát quay lại làm việc toàn thời gian. Anh chọn lọc công việc, ưu tiên các dự án mang lại ý nghĩa. Hiện tại, anh chủ trì dự án phát triển sản phẩm mới, phụ trách dịch chuyển dây chuyền sản xuất thiết bị điện tử từ nước ngoài về Việt Nam.
Cách sống hiện tại của anh phù hợp với khái niệm "Coast FIRE" (ngừng tiết kiệm và sống thoải mái) hoặc "Barista FIRE" (nghỉ hưu bán phần). Theo chuyên trang tài chính Investopedia (Mỹ), đây là nhánh nhỏ của trào lưu nghỉ hưu sớm, chỉ những người đã tích lũy đủ tài sản cho tương lai nhưng vẫn tiếp tục đi làm vì đam mê, không bị áp lực thu nhập.
Trở lại công sở, công việc lấp đầy khoảng trống trong ngày, mang lại cho anh Phát cảm giác hứng khởi khi được cùng đồng đội giải quyết một bài toán khó, hay học thêm một điều chưa biết. Dòng tiền kiếm thêm được dùng để nâng cấp thiết bị làm vườn và đưa gia đình đi du lịch. Trong mắt hai con, anh xây dựng lại hình tượng một người cha năng động và có lý tưởng.
Nhìn lại, Phát Nguyễn không coi hai năm FIRE là lãng phí. "Nếu không có 2 năm ấy, tôi vẫn nghĩ chỉ cần đủ tiền là hạnh phúc. Đến khi trải nghiệm rồi, tôi mới hiểu tiền chỉ giúp mua thời gian, còn ý nghĩa cuộc sống không ai tạo ra thay mình được", anh Phát nói.
Phan Dương
